‘Op welk leven wil ik terugkijken als ik tachtig ben?’

Wilfred Hermans | 20 februari 2021
  • Interview
  • Ontmoeting

Rob Timmerman heeft al zo’n tweeduizend bootvluchtelingen van de verdrinkingsdood gered. Zijn behoefte om een held te zijn gaat hand in hand met de wens een betekenisvol leven te leiden. ‘Ik heb allang afscheid genomen van het idee dat je én je idealen na kunt streven én in je comfortzone kunt blijven zitten.’

Wie is Rob Timmerman?

  • 45 jaar.
  • Maakte kinderprogramma’s bij de EO.
  • Werkt sinds 2016 als vrijwilliger onder vluchtelingen aan de zuidgrens van Europa.
  • Houdt inspiratietalks bij bedrijven en organisaties over zijn ervaringen en ontmoetingen in de vluchtelingencrisis. In zijn verhaal neemt hij je mee op zijn ontdekkingstocht door de Europese vluchtelingencrisis en maak je kennis met de mensen achter de cijfers. Rob helpt je ontdekken hoe jij in jouw omgeving van betekenis kunt zijn voor de ander.
  • www.robtimmerman.nl

Rob (45): ‘In 2016 was ik voor het eerst op zee. Veel mensen waren verdronken, ik had in een rubberboot met lichamen gestaan. Op de terugvlucht zat ik met een groep dronken Britse toeristen in het vliegtuig. Ik deed gefrustreerd mijn laptop open en ben de videobeelden van die reddingsmissies nog eens gaan bekijken. Langzaam werd het stil om me heen. Achteraf dacht ik: dit was mijn ego. Ik wilde laten zien: op twee uur varen van jullie vakantiestrand gebeurt dit! Achteraf schaamde ik me voor die actie. Ik wil mensen informeren, inspireren en activeren, niet shockeren. Dat heeft mijzelf ook nog nooit geïnspireerd. Mijn ideaal is mensen langdurig betrekken bij medemensen in nood. Dan moet ik ze niet lastigvallen met mijn gekwetstheid of frustraties. Vind je het logisch van me? Ja, veel achterlijk gedrag klinkt logisch. M’n ego bepaalt aan de lopende band mijn gedrag; ik ben de Here Jezus niet.’

(beeld Gijs Wessels)

(beeld Gijs Wessels)

Tot corona roet in het eten gooide, was Rob van elke negen weken drie in het buitenland, zonder zijn vrouw Doortje en kinderen Mees (13), Julia (15) en Lieve (17). Hij mist plekken als Moria niet, omdat het slechte plekken zijn die er niet zouden moeten zijn. Romantisch wordt het nooit. Maar als hij daar eenmaal met een groep aan het werk is om het voor de vluchtelingen een iets betere plek te maken, voelt hij zich wel op z’n plaats. Daar zijn is inspirerend, een voorrecht zelfs.

Momenteel werkt hij vijf à zes dagen per week voor het Leger des Heils. Het werk in de opvang van dak- en thuislozen en verpleegtehuizen ligt voor het oprapen. Voordat hij zich in het vluchtelingenwerk stortte, maakte Rob met veel liefde kinderprogramma’s bij de EO. Het creatieve aspect daarvan mist hij nog weleens, al ziet hij ook overeenkomsten met zijn werk in crisisgebieden: met weinig middelen in korte tijd en onder druk improviseren. ‘Ik genoot van mijn werk bij de EO. Zoals ik straks in het bejaardentehuis vermoedelijk over The A-team zal praten, is het een voorrecht om te werken aan programma’s als Checkpoint waar de jonge kijkers later, als ze oud zijn, mogelijk ook nog aan terugdenken. Maar er was ook die andere wereld, met vluchtelingen. Het was comfortzone versus de werkelijkheid.’

Het begon voor jou met een knoop in je maag toen je bootvluchtelingen op het journaal zag?
‘Klopt, met name dat aangespoelde Syrische jongetje op het strand. Bij de EO keek ik mezelf in het toiletblok in de spiegel aan en vroeg hardop: wat dóe ik hier? Op drie uur vliegen verdrinken gewoon kleuters! Overigens ging die vraag ‘wat doe ik hier’ veel verder dan de EO. Ik stond al een tijdje gevoelsmatig op een kruispunt en kwam, ook door een leven vol deadlines en stress, in een burn-out terecht. Ik was veertig en dacht: op welk leven wil ik terugkijken als ik tachtig ben? Noem het navelstaarderij, maar ik denk weleens na over wat er op mijn begrafenis over mij gezegd zal worden. Ik wil een betekenisvol leven leiden en daar dagelijks scherp op zijn.’

En, wat denk je dat er op je begrafenis gezegd zal worden?
‘Ha! Een gevaarlijke ego-vraag… Ik hoop van harte dat er mensen zijn die zeggen: “Hij was een druk, actief mannetje, maar kon ook luisteren, er voor mij zijn, terwijl veel anderen niks met mij te maken wilden hebben.” Dat zou ik mooi vinden.’

‘Op drie uur vliegen verdrinken gewoon kleuters!’

Die knoop in je maag, is dat hoe God in jouw leven werkt?
‘Dat weet ik niet. Bij mij lopen het goddelijke en het menselijke door elkaar heen. Ik heb er geen probleem mee om terug te kijken op bepaalde gebeurtenissen en daar een liefdevolle goddelijke hand in te zien. Ik geloof niet dat God die burn-out op me afstuurde om mij een lesje te leren. Wel dat ik – en jij ook – gemaakt zijn voor een betekenisvol leven, en dat het op een gegeven moment gaat wringen wanneer ik me eenzijdig op mijn carrière focus.’

Heeft dit werk ook iets verslavends?
‘Hm, dubbel. Het is voor mij geen straf om in een vliegtuig te stappen zonder te weten welke situatie ik aantref. Daar zit iets avontuurlijks in en het past bij me om op deze plekken te zijn, maar genieten doe ik er nooit van. Nu, bij het Leger des Heils, kan het ook spannend zijn. Volgens mij ben ik goed gezelschap voor mensen die het zwaar hebben. Misschien is het mijn behoefte om een held te zijn en daar zit altijd een ego-kant aan. Scoren, gezien worden, erkenning krijgen. Maar dat gaat hand in hand met mijn behoefte om een betekenisvol leven te leiden in dienst van de ander. Door interviews en lezingen hoop ik anderen te prikkelen om over die vraag na te denken: hoe kan ik een betekenisvol leven leiden? Tegelijk heb ik na vijf jaar vluchtelingenwerk geleerd dat ik niemand kan redden. Ik kan er wel voor iemand zijn en soms betekent dat gewoon: je bek houden, luisteren, samen stil zijn. Zij aan zij afval opruimen op Samos, terwijl je denkt: dit is te goor voor woorden, maar we maken andermans levensomstandigheden iets waardiger.’

Ik mijd soms het vluchtelingennieuws, omdat het overweldigend kan zijn zonder dat je er direct iets aan kunt doen. Hoor je dat vaker?
‘Je bent zeker niet de enige. Enerzijds vind ik het hoopgevend, omdat je eigenlijk zegt: ik kan het niet met droge ogen aanzien. Koester dat steentje in je schoen, zou ik zeggen. Onverschilligheid is pas echt zorgwekkend. Maar: je kent de beelden, je weet hoe het zit en daarmee ben je verantwoordelijk geworden. Hoe ga je om met die verantwoordelijkheid? Een spannende vraag is: zou je jouw ongemak zonder schaamte met iemand in z’n kapotte tentje in Moria kunnen delen? Zo van: “Ik ben maar gestopt met kijken naar jou op televisie, want ik lig er steeds wakker van.” Je voelt wel aan: dat schuurt als grof schuurpapier.’

(beeld Gijs Wessels)

(beeld Gijs Wessels)

Wat raad je mensen aan die wel iets willen doen, maar niet in de gelegenheid zijn of zich geroepen voelen af te reizen naar gebieden als Moria?
‘Die vraag krijg ik vaker. Voor mensen die zoeken naar een betekenisvol leven hoop ik dat mijn verhaal een duwtje in de goede richting is of het laatste zetje. En voor mensen die hun leventje fantastisch voor elkaar hebben, hoop ik dat dit verhaal een korreltje zand in de machine betekent. Ik vertel mijn verhaal soms bij bedrijven. De eerste keer dat ik dit deed, liet ik vooral heftige beelden zien zonder een duidelijke oproep om in actie te komen. Op sommige begrafenissen was de sfeer beter dan na dat praatje van mij. Na afloop stak iemand z’n hand op: “Verwacht je nu dat ik ook op zo’n enge boot ga werken?” Door die ervaring ontdekte ik: dit is míjn verhaal, maar ieder gaat z’n eigen weg. De echte hulp voor vluchtelingen begint pas nadat ze de sleutel van hun huurwoning in Nederland hebben gekregen; juist wanneer ze uit hun overlevingsmodus raken, hebben ze ons nodig. We hoeven niet allemaal naar Moria, ook in jouw straat kun je er zijn voor een gevluchte nieuwkomer.’

‘God, ik begrijp hier geen flikker van’

Wat doet deze manier van leven met je vertrouwen in God en zijn zorg voor jou? Is dat gegroeid?
‘Ik ben afhankelijker geworden. Op zee is de grens tussen leven en dood heel dun. Daar moet ik het niet hebben van mijn bravoure of enthousiasme. Mijn geloof is dan heel eenvoudig. Als we bij een boot met vluchtelingen kwamen, bad ik: laat deze boot niet zinken voordat iedereen gered is. Je wereldbeeld wordt door dit werk niet rooskleuriger en ik ben ook geen optimist, maar het is heel troostrijk om tijdens een missie ’s avonds in je bed te denken: God, ik begrijp hier geen flikker van, het is voor mij te groot, maar ik geloof dat U de wereld in uw hand houdt en ik wil een radertje zijn in uw grote plan. Dat vertrouwen heb ik keihard nodig, zeker als er moeilijke dingen gebeuren. We zijn weleens te laat geweest bij een boot, vonden niemand, maar drie dagen later kwam het bericht dat er honderdtwintig lichamen aan de kust van Libië waren aangespoeld, waaronder veel kinderen. Daar lijd ik aan en tegelijk hoop en bid ik dat deze mensen in Gods hand zijn.’

Vloek je dan, op de manier van Rikko Voorberg?
‘Ja, er wordt dan heel wat af gevloekt. Daar heb ik geen enkele moeite mee. Juist in een vloek klinkt iets door van: deze situatie druist zó in tegen Gods bedoelingen… Mijn God neemt daar geen aanstoot aan.’

Hoe verwerk je zulke heftige ervaringen?
‘Voor mij is het meest helpend om met mensen te praten die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. Wat dat betreft zijn we een soort veteranen: het thuisfront is heel begripvol, maar ze waren er gewoon niet bij.’

Een paar jaar geleden zei je in een interview dat je niet uitsluit dat je kinderen later bij de psycholoog vertellen dat ze hun vader vaak gemist hebben. Hoe sta je daar nu in?
‘De weken dat ik thuis ben, ben ik er ook echt voor de kinderen. Maar soms schuurt het, ja. Ik heb allang afscheid genomen van het idee dat je én je idealen na kunt streven én in je comfortzone kunt blijven zitten. Op sommige belangrijke gezinsmomenten ben ik afwezig, fysiek of mentaal. Dat is domweg de kostenkant, ik kan daar geen mooi verhaal van maken. Ik hoop dat mijn kinderen daar in de toekomst mee kunnen dealen.’

Over de auteur
Wilfred Hermans

Wilfred Hermans is freelance journalist.

‘Gaan we nu eerlijk praten, of niet?’

‘Gaan we nu eerlijk praten, of niet?’

Arie Kok
  • Interview
  • Thema-artikelen
Predikanten op TikTok

Predikanten op TikTok

Linda Stelma
  • Interview
  • Thema-artikelen

Reageer op dit bericht

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief