Column: Zielig

Op vakantie voor ons geen schermpjes of oortjes, we hebben elkaar toch nog wel iets te vertellen? Anders is er altijd nog de radio. Tijdens onze roadtrip door Amerika vinden we overal een lokaal christelijk radiostation. Uit alle kelen klinkt om de paar nummers ‘It is well with my soul’, het zit goed met mijn ziel. Nee, het zijn geen degelijke gezangen, maar christelijke popmuziek die zich vooral onderscheidt door de uitgesproken Bijbelse teksten en thema’s. Ook in de hipste liederen zingt de artiest over zijn of haar ziel.

Opa is dominee, echt geen ouderwetse, maar de laatste tijd vroeg hij zich steeds vaker hardop af of ‘het nog over de ziel mag gaan’. In Amerika gaat het er nog volop over. Zielen zijn daar meer dan het aantal kerkleden, een betekenis waarin wij het ook nog kennen. Als we tenminste niet met onze ziel onder de arm lopen vanwege kerkverlating.

Ik roep door de muziek heen naar de achterbank:
‘Wat is je ziel eigenlijk?’

Je ziel gaat verder dan je ego, het immateriële. Het is je leven, je wezen tot in eeuwigheid. Dat laatste heeft de term misschien problematisch gemaakt: heeft het te maken met een algemene verlegenheid over leven na de dood?

In onze westerse cultuur hebben we de geestelijke werkelijkheid weggeredeneerd. Ook in een groot deel van de kerk is afgerekend met het woord ‘ziel’, misschien als tegenreactie op de gereformeerde dominantie waarin het vooral ging over de vraag of je het redt tot het hiernamaals. Binnen het neo-calvinisme zien we een verschuiving naar de gedachte dat het niet voornamelijk gaat over het leven ná dit leven, maar ook over het ín dit leven deel uitmaken van Gods koninkrijk. Mooie ontwikkeling, maar het zou wel treurig zijn, of zielig (synoniem volgens Van Dale), als we het concept van de ziel met de oude theologie weggooien.

Ik roep door de muziek heen naar de achterbank: ‘Wat is je ziel eigenlijk?’ De jongste antwoordt: ‘Mijn hartje’ en de oudste: ‘Waar God mijn leven raakt’. Daar moet ik even over nadenken, maar opa zal blij zijn.