Column: Sleepwet

Vorige week woensdag was het zover. De plicht riep, het feest van de democratie barstte los. In mijn binnenzak brandden stempas, paspoort en twee machtigingen. Na een familiegesprek over burgerplichten kreeg ik die stemkaarten en een bindend stemadvies mee. Wat ik namens mijn kinderen stemde, blijft geheim. Achter het gordijntje tekende zich wel een boeiende coalitieoptie af.

Het referendum over de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten vormde de tweede barrière. Met rood kraste ik twee keer VOOR en één keer TEGEN. Dat was een goede spiegel van de strijd in mijn eigen hart. Enerzijds kan de AIVD natuurlijk niet uit de voeten met rooksignalen en draaischijftelefoons. Ook jihadisten bedienen zich niet van flessenpost om hun bebaarde vrienden te enthousiasmeren. Anderzijds stelt het idee dat ‘bevriende’ landen gegevens kunnen delen mij niet gerust. Uiteraard is er een oerwoud aan regels en bezweringen opgesteld, door en voor nette mensen. Maar stel dat een Hitlerfiguur zo’n sleepwet annexeert? Dan is het Achterhuis bij voorbaat digitaal verraden. En wat blijft er over van beroepsgeheimen als de inlichtingendiensten mee kunnen kijken in bronnen en patiëntgegevens?

Kunnen wij als mensen deze controle over elkaar wel aan?

Theologisch is de achtergrond van dit debat uitermate boeiend. Kunnen wij als mensen deze controle over elkaar wel aan? Dat we zo veel van de ander weten, ten goede of ten kwade? Alwetendheid is in de Bijbel voorbehouden aan God. Maar met big data lijkt de mens een stevige stap in die richting te zetten. Misschien deel je de ervaring dat op Facebook het ideale product al in je timeline verschijnt nog voordat je dit verlangen uitgesproken hebt. Om met Psalm 139 te spreken: ‘Wonderlijk zoals u mij kent, het gaat mijn begrip te boven.’ Wie The Circle van Dave Eggers leest, weet dat dit niet goed afloopt. Mensen blijven mensen. Met een onbedwingbare drang om de ander te beheersen. Iemand die echt alles van je weet… Dat kan alleen goed gaan als die Persoon genadig is.