Kerstmisverstanden

‘…en ze bracht een zoon ter wereld, haar eerstgeborene. Ze wikkelde hem in een doek en legde hem in een voederbak, omdat er voor hen geen plaats was in het nachtverblijf van de stad.’ (Lucas 2:7)

Hoe komt het toch dat we er zo’n moeite mee hebben een realistische voorstelling te maken van de omstandigheden waaronder Jezus geboren werd? Het kan haast niet anders of het onuitroeibare virus van de kerstromantiek zorgt ervoor dat onze fantasie op hol slaat. Om onze beeldvorming te verhelderen neemt Han Hagg een paar details uit het kerstverhaal onder de loep.

Rembrandt van Rijn (1606 – 1660), De aanbidding der herders. National Gallery London.

Het verschijnsel kerstromantiek is niet nieuw. De kinderbijbels van vroeger konden er ook wat van en uit eigen ervaring weet ik dat de juf daar (achteraf bekeken) nog een flinke schep bovenop deed om onze aandacht maar vast te houden. Het hele land in rep en roer vanwege Augustus’ telling? Wat voor onmens was die herbergier eigenlijk? En dan die stal waar het stel gestald werd: hoe koud en akelig was die nu echt?

Chaotisch

Als je vraagt: ‘Wat betekent die inschrijving?’ antwoorden negen van de tien mensen: ‘Augustus wilde weten hoeveel onderdanen hij had.’ Dat komt door de kinderbijbels die ons vertellen: ‘Iedere man moest zich melden in de plaats waar zijn voorgeslacht geboren was. Wat een opschudding bracht dat teweeg! Wat een gepak en gejaag! Wat een gereis en getrek! Dat Jozef nu juist weg moest gaan, nu het kindje haast geboren zou worden.’ Maar dat is ronduit een belediging voor Augustus én voor Jozef!

Het hele idee dat de Romeinen het land in volstrekte chaos zouden veranderen om wat meer overzicht te krijgen is absurd. Romeinen zijn goede juristen, bekwame administrateurs en kundige organisatoren. Uit allerlei documenten blijkt dat de inschrijving ten doel had een kadaster aan te leggen en alle onroerende goederen (grond en huizen) te taxeren met het oog op de belasting. Een operatie die jaren vergde.

Een uitgebreide commissie van deskundige belastingambtenaren en juristen trok door het land. Als bekend was dat die in een bepaalde plaats was gearriveerd, kwamen alle belanghebbenden daarheen om hun belangen te behartigen: je wilt natuurlijk niet te hoog worden aangeslagen als eigenaar! Daar kwam heel wat bij kijken: ruzies beslechten, wettig regelen wie erfgenaam was enzovoorts. Geen wonder dat de stadsherberg van Betlehem voor een aantal weken bezet was door dit gezelschap. Hooguit tijdelijke en plaatselijke drukte dus. Geen wereld in chaos!

Het hele artikel lezen? Neem een gratis proefabonnement op OnderWeg en ontvang inloggegevens voor de website.