Humor

De welbespraakte presentator Jimmy Kimmel haperde. Weer terug op tv, nadat hij even was gecanceld, schoot zijn stem vol toen hij vertelde over de vrouw van Charlie Kirk. Tijdens diens herdenkingsdienst vergaf ze de moordenaar van haar man. 

Die hapering van Kimmel is veelzeggend. Hij – gepositioneerd aan de linksige Hollywoodkant – voelt een menselijke verbinding met iemand aan het totaal andere eind van het politieke spectrum. Kimmel stelde: ‘Als je, net als ik, gelooft in het onderwijs van Jezus, dan is dit waarom het gaat.’ Je proeft een verbinding op een dieper, geestelijk niveau. Amerikaanse latenightshows zijn in de regel hilarisch goed gemaakt. Ik kijk graag naar Stephen Colbert of Jon Stewart. Knap hoe zij de grap kunnen vinden in wat er die dag is gebeurd. Maar dit wordt niet overal gewaardeerd. De nar aan de voet van ’s konings troon die de waarheid spreekt. De profeet die zegt: ‘Gij zijt die man!’ Het is risicovol en vereist moed en geestkracht om machtigen de waarheid te zeggen.

Dit vrije woord staat onder druk. De vrijheid om alles te zeggen en om leiders te kunnen bespotten is niet meer vanzelfsprekend in de westerse wereld. Werd ons spreken een aantal jaren geleden ingeperkt door de woke cancel culture van links; nu is de pendule doorgeslagen en wordt gesproken over een rechtse consequence culture: je krijgt te maken met de gevolgen als jij lelijke dingen over ons zegt. Op mijn Groningse studentenvereniging was ruimte voor cabaret waarin de spot werd gedreven met kerkelijke eigenaardigheden. Maar in de kerk weten we niet zo goed raad met humor. Toch is er wat voor te zeggen om de draak te steken met al te betweterige, steile vroomheid of hooghartige vrijzinnigheid. Milde spot kan iemand uit evenwicht brengen en de eigen kleine menselijkheid laten voelen. Als trots en hoogmoed hoofdzonde nummer één is, kan daarmee spotten een uiting van liefde worden. Humor kan verandering op gang brengen.

Als hem gevraagd wordt hoe zijn humor zich verhoudt tot zijn geloof, antwoordt Colbert: ‘Voor mij zijn liefde en opoffering met elkaar verbonden. De dood heeft niet het laatste woord. We moeten niet bang zijn of ons laten verleiden om het kwaad te accepteren als onze verlossing van het kwaad. Wat er ook gebeurt, je bent niet verslagen. Je moet dit bezien in het licht van de eeuwigheid. Vind een manier om elkaar lief te hebben en samen te lachen.’