Heer, gebruik mijn woorden vandaag

In de rubriek leespreek publiceren wij een preek geschikt voor persoonlijke meditatie, ter bespreking op een Bijbelstudiekring of voor gebruik in de eredienst. In het laatste geval dien je altijd eerst contact met de auteur op te nemen om toestemming te verkrijgen. Bij deze preek is een PowerPoint-presentatie beschikbaar die je kunt opvragen bij de auteur.

Deze preek van ds. Wilmer Blijdorp (verbonden aan NGK Barneveld-De Burcht) vertrekt vanuit het eerste vers van 1 Korintiërs 14. Een Bijbelvers dat vaak misbruikt of genegeerd is: ‘Richt je op de gaven van de Geest, vooral op die van de profetie.’ Op een nuchtere en tegelijk spannende manier, gelardeerd met diverse herkenbare voorbeelden, daagt Blijdorp zijn hoorders uit om toch vooral opmerkzaam te zijn op momenten waarop God in het hier-en-nu tot ons spreekt. En, in een vervolgstap, maakt hij hen ook bewust van het feit dat God ook door ons heen wil spreken.

Schriftlezing: 1 Korintiërs 14:1-5

Een paar jaar geleden gingen mijn vrouw Hanneke en ik naar het theater. Dat doen we zelden, maar we hadden een avond opeens de kans. We speurden snel wat op internet en zagen een theaterstuk met goede acteurs. De inhoud vonden we een beetje vreemd, maar ook wel interessant. Het ging over de financiële wereld, over geld en macht en belangen en een digitale euro voor Europa, deels informatief en deels ook vermaak en verdieping. We dachten: niet geschoten is altijd mis, en we gingen erheen. Niet met heel veel verwachtingen dus, maar wel met een idee over de inhoud: nogal politiek en economisch.

Eén ding hadden we niet zien aankomen: dat het over Jezus ging. En we hadden al helemaal niet verwacht dat Hij zo’n positieve rol zou spelen! Jezus’ woorden uit de Bijbel over geld en hebzucht werden geciteerd en in een wereld vol machthebbers met hun eigen duistere belangen, bleek Jezus het geweten te zijn, de persoon die deze mensen een spiegel voorhield. Fascinerend – totaal onverwacht kwam God aan het woord, in dat theater.

Verwacht dat God spreekt

Verwacht jij dat God spreekt vandaag? Dat Hij aan het woord komt? Dat woorden van Hem klinken, in ons leven van dit moment?

Als je in de Bijbel leest, doe je dat dan met de verwachting dat God iets te zeggen heeft? Of zijn het maar gewoon letters en woorden en zinnen…? Als je naar een kringbijeenkomst gaat, ga je dan met de verwachting dat God aan het woord komt? Of denk je alleen maar aan de mensen die daar zijn? Als je een boek leest, een podcast luistert, door de natuur wandelt, een krantenartikel leest, muziek luistert, kunst bekijkt, naar de bioscoop of het theater gaat, verwacht je dan iets van Gods stem te verstaan? En als je naar de kerk komt, verwacht je dan dat God gaat communiceren? Of zie je alleen maar een doodgewoon mens die een verhaal houdt?

Verwacht je dat God aan het woord komt? Als het gaat over profetie, dan is dat een essentiële vraag. Verwacht jij in dit leven iets van God te horen? Of niet?

Wij leven in een cultuur die deze verwachting niet echt aanwakkert. Wij verklaren het liefst zoveel mogelijk. En geloof in God is voor veel mensen niet echt een optie. De kerken zijn aardig leeggestroomd en misschien geloven we nog wel in iets, maar dat God echt spreekt, dat Hij van zich laat horen, dat Hij actief met ons bezig is en dat wij dus met gespannen verwachting kunnen hopen dat Hij van zich laat horen, dat is ingewikkeld. Zelfs voor ons als christenen, we geloven dat natuurlijk best, maar in de praktijk…

Verwacht je dat God aan het woord komt? Als het gaat over profetie, dan is dat een essentiële vraag.

Is het echt een levend, warm, verwachtingsvol geloof dat God gaat spreken? Dat je de Bijbel vol vurig verlangen en verwachting opendoet, omdat je Gods stem wilt horen? Dat je op zondagochtend biddend en met ingehouden adem naar de kerk komt, met die verwachtingsvolle vraag in je hart: wat heeft de levende God, mijn Vader, mij vandaag te zeggen? Dat je vol zinderende verwachting naar een kringbijeenkomst gaat omdat je nieuwsgierig bent naar wat God door je broers en zussen tegen jou te zeggen heeft?

Hoe is dat voor jou? Ben jij vol verwachting? Of merk je dat je dat ingewikkeld vindt?

Als Paulus zegt: richt je op de gaven van de Geest, vooral op die van de profetie, dan is dit het eerste wat bij dat ‘richten op’ hoort. Hoe richt je je op de gave van profetie? Begin maar met verwachten. De verwachting dat God van zich zal laten horen. Dat Hij spreekt. De verwachting van Psalm 130:

Ik zie uit naar de HEER,
mijn ziel ziet uit naar Hem
en verlangt naar zijn woord.

Vandaag

Maar wacht even… dat Woord van God, dat is toch de Bijbel? Is dat niet de plek waar God ook vandaag nog spreekt? Hoe zit dat dan met die gave van profetie? Is dat dan hetzelfde of gelijk aan de Bijbel? Spreekt God vandaag ook nog woorden die net zoveel gezag hebben als de Bijbel?

Twee dingen daarover. Als eerste: in de Bijbel heeft God alles aan ons geopenbaard wat nodig is voor onze redding. In die zin is God uitgesproken: alles wat Hij moest zeggen is uiteindelijk gezegd in Jezus Christus, het Woord van God. Dus aan de Bijbel hoeft niets meer toegevoegd te worden. De gave van profetie gaat dus ook niet over nieuwe openbaringen van God die iets nieuws toevoegen aan het verhaal van Jezus, aan de Bijbel. Dat is het eerste: profetische woorden vandaag zijn niet hetzelfde als Bijbelwoorden.

God die ons, doordat anderen spreken, ontmoet in de situaties waar wij ons bevinden en zo ons bemoedigt, helpt, troost en aanspoort.

Als tweede: Gods verhaal gaat altijd door, elke dag, ook vandaag. Steeds worden nieuwe mensen, nieuwe generaties ingewijd in het verhaal van Jezus. De Bijbel gaat steeds opnieuw open in mensenlevens. Als mens kan het je zomaar gebeuren, dat je een Bijbelverhaal leest, een geestelijk gesprek voert, een preek hoort en dat je ervaart: God spreekt mij aan. Dat is wat Gods steeds weer wil doen – Hij wil mensen sprekend ontmoeten en Hij gebruikt daarvoor het spreken van mensen zoals jij en ik. Hij wil met het evangelie van de Bijbel in harten spreken. Hij wil mensen bemoedigen, troosten en opbouwen. Hij wil in het concrete leven van zijn kinderen met al hun sores, gedoe en vragen, binnenkomen. Daar wil Hij spreken, helpen, corrigeren, liefhebben, onthullen.

En daar gaat de gave van profetie over: dat het Woord van God, het evangelie, binnenkomt in ons leven, doordat andere mensen spreken. Dat het toegepast wordt in ons concrete bestaan en dat we zo de verbinding met God ervaren. Sprekend van hart tot hart. En daar valt veel meer over te zeggen, maar het mag duidelijk zijn dat de Bijbel daar een ongelooflijk grote rol in speelt, als Gods Woord voor alle tijden. De gave van profetie komt uit dat Woord voort en sluit er helemaal bij aan. Anders gezegd: de Geest werkt met dat Woord in de hand. Maar de gave van profetie is niet beperkt tot Bijbelwoorden. Het kunnen ook nieuwe of andere woorden zijn, die vandaag in jouw en mijn leven klinken, midden in de situaties waar wij nu mee te maken hebben.

Dus de gave van profetie gaat over ander spreken van God dan wat Hij in de Bijbel gesproken heeft. Maar het komt wel helemaal op uit en ligt helemaal in het verlengde van dat gezaghebbende Woord. En het kan er nooit mee in strijd zijn. Want God spreekt vandaag, zoals Psalm 95 zegt:

Ja, Hij is onze God
en wij zijn het volk dat Hij hoedt,
de kudde door zijn hand geleid.
Luister vandaag naar zijn stem.

Midden in de situatie waarin jij je bevindt

Maar hoe werkt dat dan? Ik geef een paar voorbeelden die daar iets van laten zien. En die ons hopelijk helpen te verwachten en te hopen, dat God van zich laat horen in de situaties waarin wij ons bevinden.

Laat ik beginnen met een verhaal uit mijn eigen leven. Toen ik een jaar of twintig was, studeerde ik Geschiedenis. Hartstikke leuk en interessant, maar mijn hart klopte toch eigenlijk meer voor geloof, God en theologie. Langzamerhand kwam ik tot de keus om die studie te gaan doen. En na een heel proces van praten, overwegen en nadenken heb ik toen besloten om theologie te gaan studeren, om predikant te worden.

Vlak daarna gingen we met een groep mensen van de studentenvereniging bidden. We baden eerst voor de een en dan voor de ander en tijdens dat bidden waren we soms ook stil. Omdat we wilden luisteren. Komen er Bijbelgedeelten in me op? Of liedteksten? Of beelden? Nadat we waren gestopt met bidden, deelden we daar ook iets van met elkaar. ‘Ik moest aan dit verhaal denken of aan dat lied, of aan dit woord.’ En soms was dat iets waar degene voor wie we gebeden hadden enorm veel aan had. Voor mij ook. Een vriend van mij zag iets tijdens het moment dat er voor mij gebeden werd. Hij zag mij staan, bij het kruis van Jezus. En hij sprak dat uit.

Om eerlijk te zijn, ik ben vergeten of hij nog meer details zag. Dit is wat ik onthouden heb. Het kruis van Jezus en ik stond daarbij. En ik heb het ervaren als een bemoediging van God, via die vriend van mij: ga maar, ga maar theologie studeren, dominee worden en steeds maar weer dat kruis van Jezus verkondigen.

Een ander voorbeeld: ik las een paar weken geleden een interview met Ad Koppejan. Hij was in 2010 lid van de Tweede Kamer namens het CDA, dat was in de tijd dat er een kabinet gevormd moest worden. En de grote vraag voor het CDA was: gaan we met de PVV onderhandelen? Een groot deel van de CDA-fractie was daarvoor, maar Koppejan twijfelde enorm. De zondag voordat hij daar een definitief standpunt over in moest nemen, zat hij in de kerk en hij hoorde een preek vanuit de Bijbel, die helemaal aansloot bij deze situatie in zijn leven. De preek ging over hoe je mensen met een heel andere achtergrond, migranten bijvoorbeeld, met liefde en respect moet behandelen. Die preek, gehouden door een doodgewone dominee, hielp hem bij het maken van zijn keuze en hij stemde tegen samenwerking met de PVV.

Laatste voorbeeld: twee jaar geleden kreeg mijn zus een nare diagnose, de ziekte van Kahler. Ze lag toen ongelooflijk ziek in het ziekenhuis. En ze werd daar enorm getroost. Een vriendin van haar maakte een schilderij voor haar. Een schilderij van een kwetsbare, tere bloem. Omdat mijn zus op dat moment ontzettend kwetsbaar en fragiel was. En daaronder schreef die vriendin een Bijbeltekst, Jesaja 35:1-2:

De woestijn zal zich verheugen,
de dorre vlakte vrolijk zijn,
de wildernis zal jubelen en bloeien,
welig bloeien als een lelie,
jubelen en juichen van vreugde.

Op zichzelf was dat al bemoedigend en prachtig. De woestijn zal bloeien! Maar toen gebeurde er nog iets. Een andere vrouw, die de maker van het schilderij helemaal niet kende, en die mijn zus ook helemaal niet kende, hoorde via via van de situatie van mijn zus. En deze vrouw maakte weleens liederen en gedichten. Zij besloot om een lied voor mijn zus te schrijven, een lied dat mijn zus een dag na dat schilderij kreeg. En welke woorden waren het refrein van dat lied? Juist: Jesaja 35:1-2.

Mijn zus zei daarover: ‘We zeggen steeds: God is erbij. Maar dat kan op zoveel manieren: afstandelijk toekijkend of liefdevol zorgzaam. Voor mij is dit een cadeautje dat Hij waanzinnig dichtbij is en meer om mij geeft dan ik besef.’

Drie voorbeelden waarin via woorden van mensen, andere mensen bemoedigd en geholpen worden in de concrete, specifieke situatie van hun leven. Dat gebeurt niet altijd, trouwens. Soms zwijgt God of ervaren wij dat zo. Maar dit zijn drie voorbeelden van de gave van profetie: God die ons, doordat anderen spreken, ontmoet in de situatie waarin wij ons bevinden en zo ons bemoedigt, helpt, troost en aanspoort.

Wat doen zulke verhalen met jou? Maken ze iets van verwachting en verlangen in je los? Herken je ze misschien, kun je zelf ook dit soort verhalen vertellen? Of ben je sceptisch en denk je: weet je nou zeker dat dit God was?

Mijn antwoord daarop is ja en nee. Ja, God kwam aan het woord. Want Jesaja 35 is Gods Woord. Het kruis dat die vriend van mij zag is het hart van het evangelie, daar hebben wij Gods diepste woord gehoord. De opdracht om mensen met een andere achtergrond met liefde en respect te behandelen is zonder enige twijfel een Bijbelse opdracht: heb je naaste lief als jezelf. Dus God is zeker aan het woord gekomen!

En nee. Want ik kon toen niet met absolute zekerheid zeggen dat God mij persoonlijk opdroeg om dominee te worden. En God heeft ook niet tegen Ad Koppejan gezegd dat hij tegen de samenwerking met de PVV moest stemmen. In wat wij doen met wat we gehoord hebben, speelt menselijke interpretatie een rol. We verstaan Gods woorden en doen er iets mee, maar daar zit spanning in. Verstaan we goed wat God zegt? Interpreteren we goed wat we menen te horen? Doen we er vervolgens het juiste mee? Dat gaat soms goed en soms minder goed. Daarom moet profetie getoetst worden, aan de Bijbel, in de gemeenschap, door de tijd.

Hou dus je oren open en hou je hart gericht op het evangelie en ontvang dan maar wat God te zeggen heeft. Verwacht, verwacht dat Hij spreekt, juist ook door mensen heen. Waarom denk je dat de kerk in alle eeuwen zo ontzettend veel werk heeft gemaakt van het gesproken woord, in preken, in liederen, in literatuur? Dat is vanuit de diepe overtuiging: God is een sprekende God. Hij spreekt door mensen, mensen die Hij door zijn Geest zegent met profetische woorden, vol bemoediging, troost, inzicht, opbouw, aansporing en correctie. Ja, want Hij spreekt, zoals Psalm 22 daarvan getuigt:

U geeft mij antwoord.
En direct daarop volgt:
Ik zal uw naam bekendmaken,
U loven in de kring van mijn volk.

En verwacht dat Hij spreekt door jou

Dat is een mooie volgorde in Psalm 22. God spreekt en ik ga spreken. Ik heb jullie nu vooral aangesproken als ontvangers van dat spreken van God door mensen. God spreekt tegen jou: verwacht dat! Maar dit moet daar wel op volgen: God spreekt door jou – verwacht dat ook!

Richt je op de gave van profetie. Dat betekent ook: verwacht dat God door jou heen sprekend dicht bij mensen wil komen!

Dus als jij je mond opendoet op een kringavond, dan zou het zomaar kunnen zijn dat God door jou spreekt. Als jij een bemoedigend appje of kaartje stuurt, dan zou het zomaar een profetisch appje of kaartje kunnen zijn: dat God daardoorheen spreekt. Als er in jou, tijdens een gesprek of tijdens een gebed een Bijbeltekst of een woord, of een lied, of een beeld opkomt, dan zou het zomaar kunnen zijn dat de Geest jou dat ingeeft, dat God daarmee iets wil zeggen tegen jouw gesprekspartner. Dat het een openbaring is.

Dus zeg dat soort dingen. Spreek ze uit, of schrijf ze op. Als jij iemand anders iets uitlegt over de Bijbel, over het evangelie, aan je kinderen bijvoorbeeld, of aan anderen, dan kan het zomaar zijn dat door jouw woorden heen de ander Gods stem hoort. Als jij liedjes schrijft, of boeken, of spreekt op je werk, of in de buurt of op de voetbalclub, als jij woorden uit in vergaderingen of dingen op papier zet, dan kan het zomaar zijn dat daarin God aan het woord komt. Dat de Geest jouw woorden inschakelt voor de dingen van het koninkrijk van God.

De Geest kan dat praten van jou zomaar tot profetie maken, waarin Hijzelf aan het woord komt.

Betekent dit nu dat je alles wat je zegt opeens diepgaand moet voorbereiden en je constant bewust moet zijn dat God misschien wel door jou heen spreekt? Of dat je heel erg je best moet gaan doen om dat te bereiken? Nee, het is een gave. Het gebeurt, door de Geest en door Hem alleen. En Hij schakelt jou in, doordat jij praat, vanuit jouw hart, vanuit jouw kennis, vanuit jouw intuïtie, vanuit jouw empathie. De Geest kan dat praten van jou zomaar tot profetie maken, waarin Hijzelf aan het woord komt.

Richt je daarop door te bidden en door alert zijn. Bid deze week ’s ochtends maar: ‘Heer, gebruik mijn woorden vandaag.’ En wees dan alert. Als er een Bijbeltekst in je opkomt tijdens een gesprek, zeg het. Als je denkt dat je iets tegen iemand moet zeggen, doe dat. Wees alert op ingevingen van woorden, teksten, liederen, beelden, gedachten. Wellicht zijn het openbaringen die de Geest geeft. Omdat Hij mensen wil bemoedigen, troosten, corrigeren en opbouwen, door jou. Alert zijn dus.

En bidden, bidden dat Hij jou woorden geeft, dat Hij jou helpt om voortdurend in liefde te spreken. Het magnifieke gebed van Psalm 19 bijvoorbeeld:

Laten de woorden van mijn mond U behagen,
de overpeinzingen van mijn hart U bekoren,
HEER, mijn rots, mijn bevrijder.

Amen.