‘Ambtsdrager worden, daar heb ik geen tijd voor’

In veel gemeenten is het niet eenvoudig om ambtsdragers te vinden. Hoe komt het dat velen van ons al onrustig worden als ze de vraag zien aankomen? En waarom is ‘daar heb ik geen tijd voor’ de meestgehoorde reactie? Wel of niet ambtsdrager worden is een vraag die niet op zichzelf staat. Het is een vraag die raakt aan ons hele leven en de keuzes die we daarin maken.

Ik geloof dat onze gemeenten een soort kloosterplaatsen mogen zijn waar we rust en richting vinden en waar we mogen groeien doordat we ons kunnen richten op een hoger ideaal. (beeld Unsplash/Pixabay)

‘In het licht van de eeuwigheid is er altijd een zee van tijd, je moet er alleen in durven zwemmen.’ Deze zin kwam ik tegen in het boek Anders leven van Thomas Quartier. De gedachte intrigeerde me en is me bijgebleven. God geeft ons eeuwigheidsperspectief, maar toch laten we ons maar al te vaak leiden door de waan van de dag. God geeft ons een zee van tijd, maar toch komen we in onze beleving bijna altijd tijd tekort. Hoe zit dat?

Als professional organizer ben ik voortdurend op zoek naar wat mensen motiveert in de keuzes die ze maken. Voor deze bijdrage heb ik gebruikgemaakt van boeken van Wil Derkse, Stephen Covey, Henri Nouwen en Thomas Quartier, en van wat ik leerde bij de Sint-Adelbertabdij in Egmond-Binnen. Mijn bron en focus zijn dat ik wil leven vanuit de innerlijke rust die alleen God kan geven. Zoals John Piper het zo mooi verwoordt in Toekomstige genade: ‘God wordt het meest in ons verheerlijkt, als we het meest tevreden zijn in Hem.’

Ware noorden

Hoe vaak gebeurt het niet: iemand vraagt je ergens voor en direct ervaar je innerlijke onrust. Want je bent al zo druk. Vrijwel gelijktijdig dringt zich een dilemma op: hoe maak ik de juiste keuze?

Stephen Covey schrijft in zijn boek Prioriteiten over integriteit op het moment van het maken van een keuze. Zijn theorie begint bij het ontdekken van je innerlijke kompas, of: jouw ‘ware noorden’. Dat is de levensrichting die je kiest vanuit je innerlijke overtuiging. Door die richting helder te krijgen, krijg je focus en kun je iedere vraag die bij je wordt neergelegd toetsen aan je levensovertuiging.

Covey bouwt dat vervolgens uit door te benadrukken dat we altijd kunnen kiezen. ‘Hoe we ons willen geven, zegt iets over onze innerlijke passie en overtuiging’, schrijft hij. Wie niet naar zijn innerlijke stem luistert, voelt volgens hem geen passie en leeft in een leegte.

Maar is deze benadering niet veel te idealistisch? Staat dit niet haaks op de praktijk van tijdmanagement? Te druk is toch gewoon te druk?

Hoe vaak gebeurt het niet: iemand vraagt je ergens voor en direct ervaar je innerlijke onrust

Boeken over tijdmanagement zijn vooral praktisch. Maar hoe nuttig en effectief ze ook zijn, toch geloof ik ten diepste niet in die maakbaarheid. Ik ben ervan overtuigd dat we pas werkelijk rust kunnen vinden als we helder hebben waarvoor we willen leven. Als je als christen wilt leven, gaat tijdmanagement dus ten diepste over de vraag: wie ben ik in Gods ogen? Welke talenten heb ik gekregen en hoe wil ik die inzetten in de omstandigheden waarin ik mij bevind en in de tijd die mij gegeven is?

De eerste vraag bij het maken van een keuze is dan niet: heb ik genoeg tijd?, maar: past dit bij wie ik ben en bij waar ik voor sta? Past dit bij hoe ik geloof dat God mij en mijn leven heeft bedoeld? Een volgende vraag is: past dit bij mijn omstandigheden? Praktische keuzes en hun consequenties vloeien hieruit voort.

Integreren

Vaak maken we een soort kunstmatig onderscheid tussen verschillende levensterreinen. Werk, gezin, kerk, relaties, vrije tijd enzovoort. Alsof we binnen ieder hokje een ander deel van ons zijn aanspreken.

Wat zou het mooi zijn als we op ál deze gebieden beginnen te denken vanuit onze levensprioriteiten. Wat beweegt mij? Wat raakt mij? Wat wil ik bijdragen aan de wereld? Het gaat dan om wie je ten diepste wilt zijn en hoe je daar zowel in je werk als in je gezin, kerk of vrije tijd vorm aan geeft.

Op deze manier kunnen we wellicht de verschillende rollen in ons leven meer integreren en worden we meer ‘mens uit één stuk’. Het maakt niet uit welke begrippen je hiervoor gebruikt (prioriteiten, roeping, bediening). Het gaat erom wat jij met jouw unieke mogelijkheden kunt doen om het koninkrijk van God een beetje dichterbij te brengen.

Belasting

Bij het zoeken naar ambtsdragers gaat het vaak over geroepen zijn of je geroepen weten. Eerlijk gezegd vind ik daarbij de constructie van een verkiezing nogal eens geforceerd. In mijn beleving is het vaak zo dat mensen voorgedragen worden op basis van bepaalde standaardcriteria: is trouw in de kerk, heeft een normale thuissituatie, is maatschappelijk betrokken… Check. Check. Check. Maar hoe wil jij nu eigenlijk binnen de gemeente dienen? Dat is een vraag die we elkaar wat mij betreft vaker mogen stellen, om zo meer in gesprek te komen over het verkennen én inzetten van onze talenten en mogelijkheden.

Als ik kijk naar mijn eigen gemeente, zie ik veel gemeenteleden die geen ambtsdrager zijn, maar die zich wel met hart en ziel inzetten voor het gemeenteleven of die op andere manieren omzien naar hun naasten. Hebben we daar voldoende oog en waardering voor?

Ik geloof dat er daarnaast een voortdurende uitdaging ligt in de verdeling van gemeentelijke taken. Hoe maak je de structuur van het kerkelijke werk en van de kerkenraad zo eenvoudig, eenduidig en uitnodigend mogelijk? Hoe maak je taken en werkdruk inzichtelijk en baken je deze af? Hoe creëer je met elkaar draagvlak voor de verschillende beleidsterreinen in de gemeente? Hoe bouw je aan een context van onderlinge ondersteuning?

Wat zou het mooi zijn als we ook binnen de gemeente een plek kunnen innemen in lijn met onze persoonlijke prioriteiten en als het lukt om onze taken in de gemeente beter te integreren met ons leven buiten de gemeente. Ik geloof dat de belasting die kerkelijke taken geven dan anders zal aanvoelen. Want als je doet wat bij je past, waarvoor je staat en waarin je gelooft, dan geeft dat bevestiging dat je op de goede weg zit. En over het algemeen geeft dát ons energie!

Ik ben ervan overtuigd dat we met minder twijfel nee maar ook ja durven zeggen als we beter leren luisteren naar ons hart

Rust

Tja, en dan nog rust vinden bij dat alles. Hoe vind je ademruimte in deze hectische wereld? Hierover is Covey ongemakkelijk scherp. Hij zegt: ‘In feite is een groot deel van wat wij de frustraties van timemanagement noemen – je opgejaagd voelen, onder druk gezet worden, gevangen zitten in dilemma’s – in wezen een kwestie van innerlijke disharmonie.’ Rust vinden is voor hem dus: innerlijke harmonie vinden.

Henri Nouwen noemt het in Een parel in Gods ogen ‘je bestemming weten’. Hij benadrukt dat we vaak gevangen zitten in verkeerde overtuigingen. Dat we blijven hangen in het gevoel: als ik maar meer geld had, als ik maar meer tijd had… Wat zou jij doen? Zou je luisteren naar dat innerlijke stemmetje dat je toefluistert: eigenlijk zou ik zó graag…?

Ik ben ervan overtuigd dat we met minder twijfel nee maar ook ja durven zeggen als we beter leren luisteren naar ons hart. Maar dat vraagt moed. En om nogmaals met Covey te spreken: moed is de kern van passie en zonder passie leven we in een leegte. Thomas Quartier schrijft hierover in een vergelijkbare lijn: ‘Karakter toon je niet door het maximum uit elke situatie te halen, maar door je te richten op een hoger ideaal.’

Obedientia

Als christenen weten we dat we bestemd zijn voor de eeuwigheid. Als het goed is, geeft dat ons een perspectief dat uitstijgt boven onze alledaagse beslommeringen. Maar de praktijk is vaak anders. Christenen gaan evengoed gebukt onder stress, haast en gebrek aan tijd.

In het boekje Een levensregel voor beginners vertaalt Wil Derkse treffend de geloften die monniken afleggen bij hun intrede in het klooster naar het leven in een organisatie (lees: werk of kerk of gezin). De monniken van de Sint-Adelbertabdij in Egmond, waar ik regelmatig kom, beschrijven hun levensrichting als volgt: ‘Ons leven is een gebedsleven, gericht op het zoeken van God. Wij geloven dat ons leven op zichzelf een getuigenis aflegt van Gods aanwezigheid in de wereld.’

Eén van de geloften van de monniken is die van de obedientia. Een gelofte die raakt aan ons geweten, ons morele zintuig dat weet wat goed en slecht is, oftewel: ons innerlijke kompas. De obedientia is voor kloosterlingen een vorm van opoffering: ze maken zichzelf ondergeschikt aan een hoger principe. Ik vind het daarbij treffend dat de monniken zich voluit verbinden met hun gemeenschap. Juist het dienen binnen de gemeenschap wordt gezien als voorwaarde voor persoonlijke groei.

Ik geloof dat onze gemeenten zo’n kloosterplaats mogen zijn in deze wereld. Een plaats waar we rust en richting vinden en waar we mogen groeien doordat we ons kunnen richten op een hoger ideaal, in verbondenheid met onze broeders en zusters.

Als onze gemeente een plaats is waar we onze tijd geven in overeenstemming met de gaven die we hebben ontvangen, is het antwoord op de vraag of je ambtsdrager wilt worden wellicht minder complex. Je kunt dan kiezen. Niet vanuit de vraag of je wel of geen tijd hebt, maar vanuit je innerlijke kompas.