Contact met moslims is mogelijk en uitdagend

Zijn christenen huiverig om contacten met moslims aan te gaan? In gesprek met vier werkers in dit veld blijkt er zeker de nodige angst te zijn. Maar dat is vooral angst voor het onbekende. Is er eenmaal contact, dan vallen vooroordelen weg en zijn goede gesprekken mogelijk. ‘De islam is een uitdagende religie. Het dwingt je om je eigen geloof diep te doordenken.’

Wat voor beeld hebt u van moslims? Het is een vraag die Marc vaak stelt als hij voor de stichting Evangelie & Moslims door het land reist en in gemeenten voorlichting geeft over moslims en de islam. ‘Soms hebben mensen al veel beelden in hun hoofd, terwijl ze nog nooit een moslim hebben ontmoet’, vertelt hij. ‘Ik wil dat mensen zich van die vooroordelen bewust worden. En dat ze zich afvragen hoe hun mening zich verhoudt met wat de Bijbel zegt over vreemdelingen en andersgelovigen.’

Marc doet vaak een quizje met gemeenteleden om te testen of hun mening gebaseerd is op kennis of op vooroordelen. ‘Vaak hebben mensen geen flauw idee wat de kern van de islam is. Geloven moslims bijvoorbeeld dat Jezus gekruisigd is? Veel mensen denken van wel, maar dat is nu juist de kern van het verschil met het christelijke geloof: zij geloven dat niet. Ook is het vaak een eyeopener als ik vertel dat het niet moeilijk is om met moslims over Jezus te spreken. Ook voor hen is Hij belangrijk, dus ze worden echt niet boos als je over Hem begint.’

Gewone mensen

Marc omschrijft de opvattingen over moslims die hij onder christenen tegenkomt als divers. ‘Veel heeft te maken met de plaats waar ik ben. In het westen van het land zijn er meer mensen die persoonlijk contact hebben met moslims. In het oosten is dat minder het geval en gaan mensen vaak af op wat ze via de media horen. Maar over het algemeen kom ik zelden tot nooit haat tegen. Wel zie ik vaak angst: angst voor het onbekende. De toestroom van vluchtelingen zal daar ongetwijfeld een reden voor zijn. Maar hoe vaker christenen met moslims omgaan, hoe meer ze gaan zien dat moslims ook gewone mensen zijn.’

Dat laatste probeert Evangelie & Moslims actief te stimuleren, bijvoorbeeld door met de deelnemers aan de cursussen die de stichting overal in het land geeft op bezoek te gaan bij een plaatselijke moskee. Het is één van de manieren om gemeenteleden toe te rusten, het belangrijkste doel van Evangelie & Moslims. ‘Wij geloven in de gaven van gemeenteleden en vinden dat het contact met moslims op het plaatselijke vlak moet gebeuren’, zegt directeur Cees Rentier. ‘We ondersteunen met ons werk de lokale kerk.’

‘Vaak hebben mensen geen flauw idee wat de kern van de islam is’

Naast het geven van voorlichting en cursussen begeleidt Evangelie & Moslims lokale missionair-diaconale projecten en helpt het bekeerde moslims om een gemeente te vinden, waarbij ook de gemeente ondersteuning krijgt, omdat er in zulke situaties vaak complexe vragen spelen. Evangelie & Moslims werkt in het hele land en beschikt over veel ondersteunend materiaal, zoals bijbels in vele talen, apps, dvd’s en werkpakketten voor onder meer vrouwenwerk en kinderwerk.

Onbenaderd

Evangelie & Moslims werkt regelmatig samen met Het Kruispunt. Dit studie- en ontmoetingscentrum, opgezet door de GKv-gemeenten in de regio Rijnmond, zet vooral in op lokale ontmoeting en gemeenschap in het centrum zelf en ondersteunt de kerken in de regio om eveneens die ontmoeting aan te gaan. Het Kruispunt organiseert onder meer duolezingen met predikanten en imams, gespreksgroepen, kookgroepen, vrouwengroepen en mannenclubs. Ook geeft het centrum voorlichting in kerken en op scholen.

Martijn Leeftink leidt Het Kruispunt sinds oktober 2013, na acht jaar in Syrië te hebben gewerkt. Martijn ontmoet net als Marc weinig christenen met een louter negatieve houding tegenover moslims. Tegelijk is het niet zo dat christenen overlopen van enthousiasme. ‘De groep enthousiastelingen is klein en het lukt niet altijd om de handen op elkaar te krijgen voor onze activiteiten. Christenen zoeken volgens mij liever andere Nederlanders op in hun missionaire activiteiten. Moslims blijven daardoor een onbenaderde groep. Ik denk niet dat dat komt doordat de islam momenteel met verschrikkelijke dingen in het nieuws komt. Twintig jaar geleden was dat niet het geval en toen voelde men ook geen noodzaak om iets met deze groep te doen. Er is simpelweg veel onbekendheid en er wordt veel langs elkaar heen geleefd.’

De interactie tussen christenen en moslims groeit wel langzamerhand, merkt Cees Rentier van Evangelie & Moslims op. Niet alleen door de toestroom van vluchtelingen – zij staan vaak erg open voor contact met Nederlanders – maar ook doordat Turken en Marokkanen, die voorheen enkel in hun eigen kring verkeerden, meer in de samenleving geïntegreerd raken. Je komt ze simpelweg vaker tegen.

Koffie, thee en koekjes

Wat doe je als je moslims tegenkomt? Hoe ga je het gesprek aan? Martijn Leeftink merkt dat het weinig moeite kost om het geloof ter sprake te brengen. ‘Dat gaat veel makkelijker dan bij seculiere Nederlanders. Moslims stellen bovendien moeilijke en relevante vragen. Je wordt erg naar je geloofswaarheden gevraagd, zo is mijn ervaring. Je moet je geloof diep doordenken en goed weten te formuleren. De islam is wat dat betreft een uitdagende religie voor christenen.’

Voor moslims is het belangrijk om op iedere vraag het juiste antwoord te kunnen geven, vertelt Martijn. Het Kruispunt ondersteunt christenen om op hun beurt stevig in hun geloofsschoenen te staan. ‘Maar als je een keer geen antwoord hebt, zal God het je heus niet kwalijk nemen.’ Veel belangrijker is je houding en wat daaruit spreekt, vindt Martijn. ‘Je moet tijd steken in de ontmoeting. Veel koffie, thee en koekjes dus. Zodat je samen door één deur kunt. Alleen al die houding kan vragen uitlokken en mensen aan het denken zetten. Waarom doen ze dat? Waarom zijn ze zo aardig?’

‘Jezus brengt geen religie, maar nieuw leven;
je hoeft niet over religie te praten’

Wees daarbij altijd open en eerlijk over je motieven, stelt Martijn. ‘Als je een diaconale activiteit organiseert, ga dan niet tussen de regels door het evangelie verkondigen. Wij organiseren een vrouwenochtend waar moslimvrouwen komen om te naaien, breien en haken. Daar gaat de Bijbel niet open. Bij een ander ochtendprogramma zeggen we echter duidelijk van tevoren: hier wordt uit de Bijbel gelezen. Dat is heel belangrijk.’

Die transparantie weegt voor Martijn ook zwaar als het gaat om de verschillen tussen islam en christendom. ‘We willen graag door één deur kunnen, maar het is duidelijk dat ons geloof verschilt. Dus als we samen met een moskee optrekken, moet wel duidelijk blijven wat onze uitgangspunten zijn. We willen niet de indruk wekken dat het allemaal niets uitmaakt, islam of christendom. Het maakt wél wat uit. Anders zou je je eigen geloof niet serieus nemen.’

Om de hoek

Contact met moslims hoeft niet altijd te betekenen dat je het over de islam hebt. Integendeel. Henk Bouma van de stichting Utrechtse Missionaire Arbeid (UMA) heeft het de meeste tijd over totaal andere zaken.

Henk is onder meer betrokken bij de geloofsgemeenschap Huis van Vrede op Kanaleneiland, een wijk waar zo’n 80 procent van de mensen moslim is. ‘Maar wat is precies een moslim? Iedereen die zichzelf zo noemt? Dan is inderdaad 80 procent moslim’, zegt hij. ‘Maar bij ons in de buurt gaat misschien 7 procent naar de moskee. De meesten weten niets van de islam en kunnen de Koran niet lezen. Sommigen lezen apologetische websites tegen het christelijke geloof en stellen de vragen die ze daar vinden. Maar dat zijn niet hún vragen. Dan zeg ik: lig je daar nu wakker van? Uiteindelijk gaat de meeste interactie vervolgens over het gewone leven. Over het huwelijk, over geld verdienen, over voetbal, over eten…’

De stichting UMA organiseert geen enkele activiteit specifiek voor moslims. Wel heeft zo’n 90 procent van de deelnemers aan de activiteiten een moslimachtergrond. Maar dat staat niet centraal. ‘Sommigen beginnen het gesprek met moslims door de slechte kanten van de islam te benoemen. Anderen benoemen liever de positieve kanten van Jezus. Het heeft allebei een plek, maar wij kiezen voor het laatste’, zegt Henk. ‘Ik ben een volgeling van Jezus en het is mijn rol om over Jezus te praten. En Jezus brengt geen religie, maar nieuw leven. Je hoeft niet over religie te praten.’

Marc van Evangelie & Moslims geeft dezelfde boodschap door in gemeenten waar hij komt. ‘Mensen vragen vaak: hoe moeten we omgaan met de islam? Dan zeg ik: dat kun je niet. Maar je kunt wél omgaan met Ahmed en Fatima, concreet, bij jou om de hoek.’ Zijn advies voor gemeenten die werk willen maken van het contact met moslims is dan ook: ‘Ga na welke contacten er al zijn via je werk en via school (je zult verbaasd staan!) en begin te bidden voor de moslims in jouw straat en op jouw werk. Dat je contact met hen mag krijgen.’

Webtips
www.evangelie-moslims.nl
www.hetkruis.org
www.stichtinguma.nl
www.huisvanvrede.org