Het jeugdwerk heeft geen vrijwilligers nodig

De zoektocht naar nieuwe vrijwilligers voor het jeugdwerk in het volgend seizoen is weer begonnen. Maar is dat wel de juiste benadering? Is je leven delen met jongeren iets wat je er even een seizoen bij doet?

Het einde van het seizoen is in zicht. Dat is het moment waarop we nadenken over hoe we onze vrijwilligers kunnen bedanken en ook over hoe we het jeugdwerk volgend jaar in gaan richten. Er wordt hard gezocht naar nieuwe vrijwilligers die het komende seizoen catechese willen geven of actief willen zijn in het clubwerk. Het vinden van vrijwilligers is één van de meest genoemde worstelingen in het jeugdwerk.

Toch zit mij iets dwars in het hele idee van ‘vrijwilligers’ in het jeugdwerk en in de kerk. In het woord ‘vrijwilligerswerk’ klinkt door dat we iets voor even doen. Het is als een stekker die we ergens een tijdje inpluggen en wanneer de energie op is, trekken we de stekker er weer uit. Ik doe het tenslotte vrijwillig, dus zonder verplichtingen en het komt nu even niet goed uit. Het concept vrijwilliger-zijn is erg gericht op de activiteit. Maar dat is juist wat we niet nodig hebben in het jeugdwerk.

Duurzaam

In het jeugdwerk hebben we mensen nodig die bereid zijn om hun leven te delen met kinderen, tieners en jongeren. Bij het NGK Jeugdwerk noemen we dit ‘slowcial jeugdwerk’. Een samenvoeging van slow (langzaam) en social. Dat wil zeggen jeugdwerk waarin we gaan voor duurzame en betekenisvolle onderlinge relaties.

Het komt nu even niet goed uit

Wanneer je vanuit de ontwikkelingspsychologie kijkt naar de fasen die de mens doormaakt voordat hij volwassen is, staan daarin drie vragen centraal: Wie ben ik? Waar hoor ik bij? En welk verschil maak ik? We beschouwen iemand als volwassen wanneer er stabiliteit en vrede is in het beantwoorden van deze vragen. Als gemeente hebben wij de taak om onze kinderen, tieners en jongeren te helpen in het beantwoorden van deze vragen vanuit een christelijke optiek. Als je dat voor ogen hebt, dan is de gedachte van even in- en uitpluggen in het leven van een kind heel vreemd.

Kwetsbaar

Kijk maar naar jezelf als je het moeilijk hebt met één van deze drie vragen. Je worstelt bijvoorbeeld met wie je bent of zit niet lekker in je vel omdat je het gevoel hebt dat je er niet bij hoort of er niet toe doet. Met wie durf je daar dan over te praten? Wie zijn de mensen met wie je deze kwetsbare vragen durft te delen? Dat zijn niet de mensen die af en toe een activiteit met je doen. Het zijn de mensen van wie je weet dat ze er voor je zijn, die je hebt leren vertrouwen. En juist in die vertrouwde relatie kun je zien en ervaren hoe het evangelie van Jezus Christus het antwoord op deze vragen inkleurt. We hebben dus geen vrijwilligers nodig, maar mensen die duurzame en betekenisvolle relaties aan willen gaan.

Extraatje

Dit geldt overigens niet alleen voor het jeugdwerk. Een paar jaar geleden sprak ik een predikant over een missionair project waar in zijn gemeente mee was gestart. Al pratend gaf hij aan dat het niet zo goed ging met het project. Mensen maakten niet echt een verbinding met de wijk. Het was moeilijk om mensen te vinden en ze bleven vaak maar tijdelijk betrokken. Al pratend viel het kwartje: de mensen zagen het als vrijwilligerswerk. Ze zagen het missionair present-zijn als een extraatje bovenop datgene wat ze al deden. Iets wat dus ook soms even te veel kan zijn.

Een activiteit is slechts een middel en geen doel

Maar wanneer we het delen en doorgeven van het evangelie beschouwen als vrijwilligerswerk, dan delen we vooral onze tijd en niet het evangelie. Juist als we ons eigen leven delen, ontdekken kinderen, jongeren en anderen dat er iets bijzonders is aan dat leven met God. Dan ontdekken ze wat het concreet betekent om volgeling van Jezus te zijn. Activiteiten kunnen helpen om elkaar beter te leren kennen of om woorden en betekenis te geven aan het geloof. Maar laat wel duidelijk zijn dat een activiteit slechts een middel is en geen doel.

Geroepen

Dus misschien wordt het tijd dat we voor het jeugdwerk en voor de kerk geen vrijwilligers meer gaan werven. Misschien wordt het tijd dat we gemeenteleden gaan vragen voor welke mensen zij geroepen zijn om hun leven met God te delen. Als je vervolgens ontdekt dat je hart hebt voor de nieuwe generatie, dan zijn dat de mensen voor wie jij je inzet – voor die kinderen, tieners en jongeren, niet voor hun activiteiten. Dan kan het best zijn dat je het even niet redt om een activiteit georganiseerd te krijgen, maar dan ga je kijken wat je wel kunt doen. Bid voor hen. Zoek hen op. Stuur ze een kaartje. Blijf bouwen aan duurzame betekenisvolle relaties, zodat we het leven in al zijn volheid met de nieuwe generatie gaan delen.

Agenda

21-27 juli 2018 (Liempde, Noord-Brabant): New Wine NEXT, het jongerenprogramma van New Wine. Zie next.new-wine.nl.

28 juli-4 augustus (Oldenburg, Duitsland): TeenStreet 2018, een christelijk evenement voor tieners. Zie www.om.org/teenstreet/nl_NL.

30 juli-3 augustus: HGJB Barrelrace. Een roadtrip door Europa voor 18+-jongeren met opdrachten en een wedstrijdelement. Zie www.hgjb.nl/werken-met-jongeren/actueel/bericht:30-7-tm-3-8-barrelrace-door-europa.htm.

Media/tips

Een blog over slowcial jeugdwerk is te vinden op www.ngkjeugdwerk.nl/blog/slowcial-jeugdwerk-meer-dan-relatiegericht.

Zie ook: Leven delen. Over het doorgeven van het Evangelie aan generaties die komen, van Nynke Dijkstra-Algra (Evangelische Alliantie, 2008). Zij doet een oproep aan de hele gemeente: wees je ervan bewust dat je een rol van betekenis hebt, als levend voorbeeld; jonge mensen zoeken geestelijke ‘ouders’.

Ook al moeten we het jeugdwerk niet zien als vrijwilligerswerk, we kunnen wel veel leren van hoe seculiere organisaties omgaan met hun vrijwilligers. Het is goed om jeugdwerkers toe te rusten voor hun taak en hen in te werken. Zie daarover bijvoorbeeld het Basisboek vrijwilligersmanagement van Joost Heinsius e.a., Bussum (Coutinho), 2008.

Met bijdragen van Paul Smit (NGK Jeugdwerk) en Anko Oussoren (Praktijkcentrum GKv).