Houd je ogen open

0

Toen Hij zich bedroefd en angstig voelde worden, zei Hij tegen hen: ‘Ik voel Me dodelijk bedroefd; blijf hier met Mij waken.’
(Matteüs 26:37b-38)

Sinds een paar jaar lees ik geen Zuid-Afrikaanse krant meer. In het dagelijkse leven hoor en zie ik al genoeg ellende. De berichten in de krant over moord, corruptie en verkrachting maken het gevoel van onveiligheid alleen maar groter, dus leek het mij verstandig met het lezen daarvan te stoppen. Het verhaal van de slapende vrienden van Jezus in de tuin van Getsemane laat mij echter opnieuw nadenken over dat besluit.

(beeld Jorisvo/iStock)

(beeld Jorisvo/iStock)

In Getsemane vonden zeer aangrijpende gebeurtenissen plaats. De vraag van Jezus of de lijdensbeker kon worden weggenomen, maar ook zijn gebed (‘Laat niet gebeuren wat Ik wil, maar wat U wilt’) maken enorme indruk. De angst die Jezus in de tuin beleefde, was zo erg dat Hij bloed zweette en zich ten minste een uur lang op de grond wierp voor een indringend smeekgebed. Het valt daarom moeilijk te begrijpen dat zijn beste vrienden niet wakker konden blijven, ook al had Hij hun gevraagd of ze met Hem wilden waken.

Nu is er een logische verklaring te geven voor het feit dat zijn vrienden in slaap vielen. Ze hadden net de pesachmaaltijd gevierd en behoorlijk veel gegeten en gedronken; vier glazen wijn maar liefst. Reken daar de lange en intensieve voorbereiding bij, waaronder de reis naar Jeruzalem, en je snapt dat ze op dat moment hun ogen niet langer konden openhouden.

Maar toch, één uurtje langer wakker blijven? Terwijl je leermeester in grote angst verkeerde? Was dat echt te veel gevraagd? Alleen zo’n lichamelijke verklaring voor het feit dat ze in slaap vielen, is daarom onbevredigend.

Angstaanvallen

Als er in Zuid-Afrika iemand wordt vermoord, merk je dat mensen er niet meer echt van opkijken. Ze hebben geleerd om zichzelf te beschermen. Want als je daar elke keer enorm van zou schrikken, dan is een depressie snel dichtbij. Overigens zijn er genoeg mensen die door het vele geweld daadwerkelijk angstaanvallen hebben en aan een depressie lijden. Angst en lijden werken verlammend. Dan lijkt het vaak verstandig om je ogen maar te sluiten. Om te slapen.

Het is om die reden dan ook niet vreemd dat de vrienden van Jezus dit ook doen. Hier in de tuin van Getsemane, en later bij de martelingen, de veroordeling en de kruisiging. Ze blijven slapen, ze willen niet geconfronteerd worden met wat er gebeurt. Het is voor hen te heftig om hun leider zo angstig te zien en te beseffen dat het einde van zijn leven nabij is.

De confrontatie met het lijden laat ons beseffen
hoe belangrijk het gebed is

Jezus sluit zijn ogen ook, maar dan om te bidden. Hij zal uiteraard net zo moe zijn geweest als de anderen na de pesachmaaltijd, maar Hij wist waar Hij kracht kon krijgen, namelijk door de confrontatie met het lijden aan te gaan in gebed. Daarom vraagt Hij aan zijn vrienden om ook te bidden en te waken. Waken betekent dat je om je heen kijkt en ziet wat er gebeurt, en vervolgens kun je datgene wat je ziet in het gebed bij God brengen.

Makkelijk is dat zeker niet, maar blijkbaar is dat wel het beste om te doen. Want het lijden is een realiteit en vaak onvermijdbaar. Zelfs de liefde van God kon het lijden van Jezus niet wegnemen. Maar net zoals Jezus kracht mocht krijgen om het lijden aan te kunnen, mag dat ook voor ons gelden.

Sensationeel

Nadat Jezus gebeden had, riep Hij zijn leerlingen bij zich om met Hem mee te gaan, zijn verrader tegemoet. Hij wilde het lijden van het verraad niet ontwijken, maar had de kracht gevonden om eropaf te gaan. De opdracht om te waken en te bidden laat ons zien dat God ook ons de kracht wil geven te midden van het lijden dat we meemaken. Uiteraard mag je jezelf beschermen als de media het lijden uitvergroten in sensationele en angstaanjagende verhalen. Maar dat neemt de realiteit van lijden, geweld en oorlog niet weg.

Juist de confrontatie met het lijden in deze wereld laat ons beseffen hoe belangrijk het gebed is en ook wat Jezus aan het kruis heeft gedaan. Als christenen hoeven we daarom niet het lijden te ontwijken of ervan te schrikken, maar mogen we bidden om kracht. We hoeven het niet alleen te dragen, zoals Jezus wel heeft gedaan. We mogen het juist bij God brengen, want Hij weet er wel raad mee.

Gerechtigheid

In het lijden is God op een bijzondere manier aanwezig. We mogen de drie-enige God leren kennen als degene die ons nooit loslaat en altijd bij ons is. Daarmee hoeven we het lijden zeker niet te verheerlijken, maar het betekent wel dat God het lijden kan laten meewerken ten goede. Dat kan bijvoorbeeld heel concreet zichtbaar worden als mensen de nood van anderen zien en pleiten voor gerechtigheid of zelf de handen uit de mouwen steken en gaan helpen.

Lijden kan op die manier mensen samenbrengen en dat is mooi. Maar daar hoef ik de krant in Zuid-Afrika niet voor te lezen. Ik kan beter gewoon de straat op gaan nadat ik thuis of in de kerk gebeden heb om kracht. En het mooiste uit het verhaal van de slapende vrienden is misschien wel dit: ook al zou ik daarin falen en houd ik mijn ogen dicht, Jezus doet dat niet.

Om over door te praten of te denken

  • Lees Matteüs 26:36-46 met iemand anders. Wat valt je op? Bespreek dit samen.
  • Luister het lied ‘Getsemane’ van Kees Kraayenoord (www.youtube.com/watch?v=Mn-MLsaxt1Y). Wat kunnen we leren uit het gebed van Jezus?
  • Tot 1969 was Kalaupapa een leprakolonie op een schiereiland in Hawaï. Uiteraard was daar sprake van veel lijden, ze noemden het de hel. Ouderling Matthew Cowley bracht er eens een bezoek. Daarna zei hij: ‘Ik ging erheen met de angst dat ik neerslachtig zou worden. Ik ging ervandaan in de wetenschap dat ik naar grote hoogte was getild. Ik had verwacht dat mijn hart, dat niet zo sterk is, verscheurd zou worden door medelijden, maar ik ging ervandaan met het gevoel dat het juist genezen was.’ De naastenliefde die daar werd gedeeld was bijzonder om te zien en het gebed speelde daarin een belangrijke rol. Sommige patiënten hebben later verteld hoe hun gebed versterkt werd door hun ervaring in Kalaupapa.Zo schreef de protestantse Nancy Talina: ‘We werden gevoed […] niet alleen door protestanten of mormonen of zelfs katholieke nonnen. Iedereen werkte samen. Iedereen had gebed nodig; en gebeden werd er. Wat was ik dankbaar dat ik me dicht, héél dicht bij God voelde.’ Een katholieke patiënte die in 1936 op 14-jarige leeftijd naar Kalaupapa kwam, vertelde ook over haar ervaring met het gebed en hoe belangrijk het is om God te danken, zelfs in moeilijke tijden: ‘God weet wat het beste voor ons is. […] Je moet je geloof behouden, wat er ook gebeurt in je leven. […] Voor mij is godsdienst niet dat je God dankt als alles goed gaat; godsdienst is dat je God dankt juist als het niet allemaal goed gaat.’ (bron: www.lds.org/study/liahona/2018/04/eur-local-news/local-news-002?lang=nld)
  • Welk nieuws heeft jou vandaag verlamd? Breng dat in gebed bij God.
  • Hoe kun je op zo’n manier waken, en dus je ogen niet sluiten voor het lijden, dat je er niet depressief van wordt?
Delen.

Over de auteur

Almatine Leene is docent dogmatiek aan Hogeschool Viaa in Zwolle, onderzoeker aan de Universiteit van Stellenbosch en predikant van de Nederduits Gereformeerde Kerk Stellenbosch-Wes.

Laat een reactie achter