‘Als Gods droom jouw passie is, beïnvloedt dat je keuzes’

0

Kun je met jouw keuzes in de supermarkt de wereld een beetje eerlijker maken? Zeker, zegt Alfred Slomp, auteur van het boek SuperWaar en expert op het vlak van duurzaam winkelen. We spraken hem en Wiggele Oosterhoff van Contact Christen Agrariërs, een vereniging van boeren en tuinders.


Alfred Slomp

Zorgcoördinator in het voortgezet onderwijs. Samen met Arjen Schoonhoven geeft hij workshops over duurzaam boodschappen doen.

Alfred Slomp, auteur van het boek SuperWaar en expert op het vlak van duurzaam winkelen (beeld Jorine van der Made)

Alfred Slomp, auteur van het boek SuperWaar en expert op het vlak van duurzaam winkelen (beeld Jorine van der Made)

‘Stel ik ga de straat op met aan de ene arm mijn homoseksuele vriend en in mijn andere hand een reep Milkachocolade. Veel christenen zullen vragen stellen over die homoseksuele relatie, maar wie heeft het over die chocoladereep waar kindslaven aan meegewerkt hebben?’ Alfred Slomp wil maar zeggen: waar zijn wij bewogen over, waar is God bewogen over en komen die twee overeen? ‘Je kunt zeggen: mijn duurzame koopgedrag is een druppel op de gloeiende plaat. Of: als ik het niet koop, doet iemand anders het wel. Maar telt dat in Gods koninkrijk? Daar doen we het voor.’

Radicaal

Jaren geleden las Alfred over onrecht, armoede en de oorzaak van beide. Dat sloeg in als een bom. Inmiddels geeft hij wekelijks workshops over duurzaam boodschappen doen (www.godindesupermarkt.nl). Hij schreef er ook een boek over: SuperWaar (www.superwaar.nu). ‘In onze workshops leggen we vaak uit dat er maar een handjevol Bijbelteksten zijn over de geijkte ethische hete hangijzers, terwijl er ruim tweeduizend teksten zijn over armoede en rechtdoen. Maar daar is nog nooit een speciale kerkenraadsvergadering voor belegd.’

Zijn missie? ‘Met consumenten nadenken over hoe ze keuzes kunnen maken met respect voor mens en milieu. Kun je je laten inspireren door de Bijbel terwijl je door de supermarkt loopt? Ik denk van wel. De hele context van de Bijbel gaat over een rechtvaardige wereld. Sommige wetten van Mozes zijn zo radicaal dat je er haast van in paniek raakt als je ze zou willen toepassen; het communisme is er niks bij. Neem het jubeljaar: elke vijftig jaar krijgt de rechtmatige eigenaar zijn bezittingen terug. Waarom gaat het in kerken nooit over deze opdracht van God? En dat terwijl 1 op de 8 mensen wereldwijd met honger naar bed gaat, en 1 op de 185 mensen in moderne slavernij leeft. Wij zijn als christenen de aangewezen personen om in dezen Gods handen en voeten te zijn.’

Inconsequent

Weldoen is voor veel christenen geen probleem, stelt Alfred. Maar recht doen is vaak een ondergeschoven kind. ‘Terwijl het niet efficiënt is om het Wereld Natuur Fonds te steunen omdat je wilt dat het tropisch regenwoud wordt beschermd, als je tegelijkertijd veel vlees blijft eten – precies datgene waarvoor het regenwoud gekapt wordt.’

Toch zijn inconsequenties ook Alfred zelf niet vreemd. ‘Ik besloot ooit om niet meer te vliegen – een makkie, Europa barst van de prachtgebieden – maar ik ga nog steeds op vakantie. Rijdend naar Zuid-Frankrijk stoot ik meer CO2 uit dan wanneer ik hier door het bos fiets. Daarbij: ik eet soms zuivel. Ik eet weinig vlees, maar bij de productie van kaas wordt drie keer zoveel CO2 uitgestoten als bij het kippetje dat ik laat staan. Streng? De Bijbel is pas streng! Ik wil niet hard zijn, maar soms accepteren we onze inconsequenties te gemakkelijk.’

Duur

De reden om geen duurzame keuzes te maken die Alfred het vaakst hoort, is het prijskaartje. ‘Men denkt dat duurzaam per definitie duur is. Daarbij is er een psychologisch fenomeen dat maakt dat mensen de massa volgen: de intention behaviour gap; er zit een kloof tussen voornemen en uitvoering. Vraag je honderd mensen of ze het belangrijk vinden dat een koe in de wei kan lopen, dan zullen de meesten volmondig ja zeggen, maar ondertussen kopen ze geen melk met een keurmerk. Er is geen consument die achter kindslavernij staat, maar de kunst is om dat standpunt door te laten dringen als je in de supermarkt staat.

Terwijl: als Gods droom jouw passie is, beïnvloedt dat je keuzes! Snap je zijn droom, voel je het?’ Duurzamer consumeren zou volgens velen dus beperkend en duurder zijn, maar Alfred hoort vooral het tegenovergestelde. ‘Als je mensen die duurzamer gaan leven vraagt hoe het bevalt, zeggen ze: “Mijn leven is leuker en creatiever geworden, ik geniet meer en het is goedkoper.”’


Wiggele Oosterhoff

Beleidsmedewerker van het Contact Christen Agrariërs (CCA). Onderzoeker ondernemerschap en hoofddocent aan de Aeres Hogeschool te Dronten.

Wiggele Oosterhoff, beleidsmedewerker van het Contact Christen Agrariërs (CCA).

Wiggele Oosterhoff, beleidsmedewerker van het Contact Christen Agrariërs (CCA).

Duurzaam consumeren is belangrijk, maar duurzaam produceren evenzo. Daarom gaan we te rade bij Wiggele Oosterhoff. Hij is een dag per week beleidsmedewerker van het Contact Christen Agrariërs (CCA), een vereniging van boeren en tuinders die hun leven en bedrijf willen vormgeven aan de hand van de Bijbel. Het CCA staat midden in de spanning van boeren en tuinders die enerzijds goede rentmeesters willen zijn over de grote lappen ‘aarde’ die hun zijn toebedeeld en anderzijds financieel en emotioneel onder druk staan. Oosterhoff legt uit: ‘Boeren en tuinders voelen zich miskend. Gemiddeld geeft de Nederlandse burger slechts 11 procent van het inkomen uit aan eten, dat is in Europa opvallend weinig. Als een Tweede Kamerlid vervolgens roept dat de veestapel gehalveerd moet worden en we zien tegelijkertijd dat een speeltje als formule 1-racen in Zandvoort goedgekeurd wordt, dan ervaren onze leden dat als onrechtvaardig. Kijk: het gros van de boeren is bereid om milieuvriendelijker te produceren, maar daar moet wel voldoende waardering tegenover staan, uitgedrukt in euro’s. Die duurzaamheidsslag kan sneller, maar investeringen moeten wel worden terugverdiend.’

Hetzelfde schuitje

Oosterhoff wil ervoor waken om de boeren tegenover de consument te plaatsen, alsof het probleem is: de consument wil niet betalen. ‘Boeren moeten zelf in de supermarkt ook kiezen tussen duurdere roomboter of goedkopere margarine en reken maar dat veel boeren voor dat laatste gaan. Iedereen moet zichzelf een spiegel voorhouden, ook de boeren.’

Oosterhoff, ook werkzaam bij Aeres Hogeschool Dronten, begeleidde een student die onderzocht hoe christelijke boeren vorm en inhoud geven aan het begrip rentmeesterschap. ‘Wat bleek? Christelijke boeren vinden het best ingewikkeld om de vertaalslag te maken van hun christen-zijn naar hun bedrijfsvoering. In de gesprekken die de student met hen voerde, duurde het vaak even voordat ze daar woorden aan konden geven. Blijkbaar is het net zo goed voor boeren moeilijk om rentmeesterschap daadwerkelijk handen en voeten te geven. Boeren en burgers zitten wat dat betreft in hetzelfde schuitje.’

Totaalplaatje

Over de vraag welke duurzame keuzes burgers kunnen maken die ook nog eens positief uitpakken voor de agrarische sector, is Oosterhoff duidelijk. ‘In de supermarkt moet je niet altijd voor de goedkoopste optie gaan, want dan trekken boeren en tuinders aan het kortste eind. Bij koffie en chocola kies je eenvoudigweg voor een fairtrade-keurmerk. Zo kun je ook keuzes maken die het inkomen van de Nederlandse boer en tuinder ten goede komen.’

Wat betreft het minder vlees en kaas eten, wat Alfred Slomp stimuleert, is Oosterhoff genuanceerd. ‘Nederland is het tweede landbouwexportland ter wereld. Als Nederlanders minder vlees en kaas gaan eten, is de impact daarvan op onze boeren niet zo heel groot. Bovendien moet je naar het totaalplaatje kijken: als je melk wilt drinken en kaas wilt eten, moet een koe kalven. Van die kalveren is de helft een stiertje, daar kun je weinig anders mee dan ze opeten. Hetzelfde geldt voor de productie van geitenmelk, wat doe je met de geitenbokjes? Het is belangrijk dat burgers in Nederland dat hele verhaal kennen.’

Alfreds starterstips

  • Eet ook de stronkjes van de broccoli. Zo voorkom je voedselverspilling en je bespaart geld. Bovendien bepaalt ook de hoeveelheid eten mede je ecologische voetafdruk.
  • Eet meer plantaardig; vervang niet enkel vlees door kaas.
  • Koop vaker biologische producten. Zo laat je zien dat je wilt dat jouw voedsel met respect voor dier en natuur is geproduceerd.
  • Download de groente- en fruitapp van Milieu Centraal en krijg direct inzicht in jouw milieulasten.
    Koop producten met een keurmerk voor een eerlijk loon en goede werkomstandigheden, zoals het fairtradekeurmerk.

Alfreds’ ontdekkingen

  • Wat je minder vaak eet, wordt lekkerder. Eén stuk vlees per week smaakt beter dan wanneer je dagelijks vlees consumeert.
  • Hetzelfde geldt voor vakanties. Eén simpele vakantie in eigen land kan meer rust en ontspanning geven dan drie keer reizen, inclusief in- en uitpakstress. Plus: het is beter voor het milieu.
  • Aardbeien in de lente en van eigen bodem zijn veel lekkerder dan wanneer je ze later in het jaar uit het buitenland haalt. Ook hier geldt: beter voor het milieu.
  • Duurzaam consumeren werkt stressverlagend. Als je biologisch en fairtrade inkoopt, ben je minder vatbaar voor verleidingen als kiloknallers.
  • Je wordt vanzelf een creatievere kok. Lasagne met veel kaas en spek smaakt altijd, maar probeer het eens met speciale kruiden, of noten. Ik heb ontdekt dat je zelf plantaardige pesto kunt maken. Daarna wil je het nooit meer uit de winkel!
Delen.

Over de auteur

Wilfred Hermans is freelance journalist.

Laat een reactie achter