Column: De blanke man

Maarten Verkerk | 23 mei 2020
  • Column

Hoe komt het toch dat christenen zich wereldwijd aangetrokken voelen tot het populisme? Deze vraag intrigeert mij al langere tijd. In de afgelopen weken kwam ik tot een schokkende ontdekking.

Ico Maly geeft in zijn boek Nieuw rechts een analyse van de retoriek van Hitler. Ik haal er drie elementen uit. Allereerst de idee van de aangeboren waardigheid van het Duitse volk. Ten tweede de gedachte dat alle problemen in Duitsland veroorzaakt worden door een vijand van buiten. Ten slotte de boodschap van de hoop: als het Duitse volk zijn waardigheid hervindt en als de vijand verslagen wordt, zal het volk weer opstaan.

Populisten zijn er in allerlei soorten en maten

Maly laat zien dat er populisten zijn in allerlei soorten en maten. Wat ze gemeen hebben, is dat ze de bovenstaande retorische elementen op een slimme manier gebruiken. En dat ze de visie delen dat de natie centraal staat en de vrijheid van het individu daaraan ondergeschikt is.

Deze elementen zien we terug in de retoriek van Thierry Baudet van maart 2019. Hij spreekt over een boreale samenleving. Een samenleving met een unieke kracht. Een samenleving waarin de blanke man het weer voor het zeggen heeft. De vijanden van het volk zijn de wetenschappers, journalisten, kunstenaars en bestuurders van het land. Zij hebben Nederland kapot gemaakt. Hij geeft hoop: onder zijn leiding zal ons land weer opstaan en een welvarende toekomst tegemoet gaan.

Op 4 mei hebben we onze doden herdacht. We werden weer geconfronteerd met onze eigen geschiedenis. Met christenen die het nationaal-socialisme fel bestreden hebben en die het omarmd hebben. Baudet heeft gelijk: er zit een unieke kracht in blanke mannen. Een kracht om te vernietigen. In een opstel schrijft de Nederlandse filosoof Hans Achterhuis dat het genade is als we het pad van het kwaad niet gaan en als we tot het inzicht komen dat het kwaad in onszelf zit. Een schokkende ontdekking.

Over de auteur
Maarten Verkerk

Maarten Verkerk is onder meer bijzonder hoogleraar filosofie aan de TU Eindhoven en de Universiteit Maastricht.

Meest gelezen

Gods blik op migratie

Gods blik op migratie

Koert van Bekkum
  • Column

En weer was er gedoe in Ter Apel. Houdt het dan nooit op? Nee, zolang de volken woeden – elders door oorlog en uitzichtloosheid, of hier met verzet tegen asiel als electoraal verdienmodel – zijn we er niet vanaf. Gelukkig beschikken Bijbellezers in Genesis 10 over een breder perspectief op geopolitieke verschuivingen en migratie. Deze ‘volkerentafel’ vertelt over de afstammelingen van Noachs zonen, Sem, Cham en Jafet. Nu is Genesis 10 vaak gebruikt voor een nogal statisch beeld van landen en volken. God lijkt ieder volk immers een vaste plek te geven. En inderdaad biedt het geslachtsregister een soort wereldkaart. Maar de tekst doet meer, er zit beweging in.

Lees artikel
Begin van Genesis – geschiedenis?

Begin van Genesis – geschiedenis?

Mark Janssens
  • Opinie

Ik geloof dat het begin van de Bijbel fundamenteel is. Niet voor niets opent de Bijbel met deze hoofdstukken. Is het begin van de Bijbel geschiedenis in onze westerse zin verstaan? Dat is de vraag in het artikel van collega Ulbe van der Meer (‘De slang heeft niet gesproken’, Onderweg, mei 2026) en de reacties daarop in het nummer van juli 2026. Waarbij geschiedenis vooral betrekking heeft op feiten en concrete gebeurtenissen. Dan kun je aan de ene kant of aan de andere kant uitkomen, al dan niet met voorzichtigheid en nuances. 

Lees artikel
Predikantsprofiel: Bob Wielenga

Predikantsprofiel: Bob Wielenga

Jan Mudde
  • Kerkelijk leven
  • Predikantsprofiel

De afstand tussen Bob Wielenga en mij bedraagt ongeveer 9.300 km als we met elkaar beeldbellen via de smartphone van zijn vrouw Geertje. Vanaf 1980 woont en werkt Bob namelijk in Zuid-Afrika als zendeling, predikant en theoloog – Bob is tweemaal gepromoveerd aan de Universiteit van Zuid-Afrika te Pretoria. Sinds 2002 is hij met emeritaat, maar tot voor kort schreef en publiceerde hij volop. Momenteel is hij nog als docent verbonden aan het KwaZulu-Natal Missionary and Bible College. We hebben een gesprek waarin het woord ‘afstand’ de rode draad is.

Lees artikel
De mythe van de schuldige omstander?

De mythe van de schuldige omstander?

Louren Blijdorp
  • Boekbespreking

De Breepleinkerk in Rotterdam siert de cover van het indrukwekkende boek van Geert Hovingh. In die kerk verborgen de latere Kamper ethicus dr. Gerrit Brillenburg Wurth en zijn vrouw Gerda van Leeuwen samen met kostersechtpaar Jacobus en Annigje de Mars-Ouwens, 34 maanden lang zeven joodse onderduikers. Een van hen werd geboren tijdens de onderduik, in de kosterswoning. Het is een van de bijna onuitputtelijke hoeveelheid verhalen die Hovingh op tafel heeft gelegd.

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief