Don Ceder: ‘Het is heel duur om arm te zijn’

Don Ceder groeide op in Amsterdam-Zuidoost, in de jaren ’90. ‘Veel mensen om ons heen hadden het niet breed, dat gold ook voor ons eigen gezin. Mijn moeder heeft mij een lange tijd als alleenstaande ouder opgevoed. Als kind was het voor mij de normale manier van leven. Als je ouder wordt en ook op andere plekken komt, ontdek je dat het niet voor iedereen geldt dat je van maand tot maand moet kijken of je de rekeningen wel kunt betalen en deurwaarders moet afbellen in de hoop een betalingsregeling te kunnen treffen.’

(beeld Anne-Paul Roukema)

Wat heeft u gemist door in die situatie op te groeien?
‘Dan denk ik vooral aan een bepaalde zorgeloosheid die je als kind eigenlijk zou moeten hebben. Je wordt meegezogen in de problemen van je ouders en je omgeving, omdat je je daaraan niet helemaal kunt onttrekken. Toch kijk ik niet negatief terug op die tijd, ik heb een heel fijne jeugd gehad. Ik heb het leren begrijpen als mensen niet rond kunnen komen en honger hebben. Als het ongeacht de lange werkdag en soms zelfs meerdere banen toch niet lukt. Er zijn veel mensen die de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen, ook in dit welvarende land.’

In Nederland is veel stille armoede, we praten er liever niet over. Hoe kunnen we het herkennen dat mensen in armoede leven?
‘Voor veel mensen is armoede een ver-van-hun-bedshow. Toch heeft een op de vijf huishoudens in Nederland problematische schulden. Het ingewikkelde is dat mensen daarover liever niet praten. Er zijn professionals die wel signalen kunnen opvangen. De woningbouwvereniging ziet het bijvoorbeeld als mensen een paar maanden de huur niet betaald hebben; huur is het eerste dat je wel betaalt. Als leerlingen geen ontbijt of lunch mee naar school nemen, kan dat een indicatie zijn van een financieel probleem thuis. Kerken hebben ook een signaalfunctie. Als mensen niet meer naar de overheid durven te stappen, het vertrouwen kwijt zijn, komen ze vaak nog wel in een kerk om bijvoorbeeld een voedselpakket af te halen. De kerk heeft veel mogelijkheden voor het identificeren van armoede.’

Als we kijken naar het systeem, wat is dan de belangrijkste oorzaak waardoor mensen onder de armoedegrens zakken?
‘In de eerste plaats dat de vaste lasten alsmaar stijgen, zoals de huur en de energierekening, terwijl het inkomen lang op hetzelfde niveau is gebleven. Aan de onderkant komt daardoor bij steeds meer mensen het water aan de lippen. Als je eenmaal in de schulden zit, worden de kosten daarvan steeds hoger. Iemand die zijn rekening niet kan betalen, kan de incassovergoeding van 100 euro ook niet betalen. Bij een rechtszetting komen daarbij weer 600 euro aan kosten bij en ook voor een beslaglegging worden kosten in rekening gebracht. Zo zie je dat mensen steeds verder het moeras ingetrokken worden. Daarom is het belangrijk er vroeg bij te zijn, omdat de schuldenlast anders bijna niet meer te overzien is. Het is heel duur om arm te zijn. Als het eenmaal tegenzit, kan het heel hard gaan. Ik ben blij dat we in de huidige coalitie hebben gezegd dat we flink willen repareren aan de onderkant.’

Het hele artikel lezen? Neem een proefabonnement op magazine OnderWeg en ontvang inloggegevens voor de website.