In beweging in Gods wereld

De wereld verandert sneller dan ooit. Technologie, sociale media en maatschappelijke uitdagingen zoals klimaatverandering en identiteitsvorming hebben een grote invloed op jongeren. Tegelijkertijd is er een hoopvolle beweging zichtbaar: jongeren zoeken naar zingeving en God is aan het werk in deze wereld en in hun levens. Als jeugdleider sta je midden in deze dynamiek. Je voelt je soms enthousiast, soms wanhopig, maar altijd op zoek naar hoe je verbinding kunt maken tussen God en jongeren. Wat is jouw rol in deze beweging? Hoe kun je jongeren begeleiden op hun geloofsreis?

Tijdens de jeugdleidersconferentie On the move deelden Corina Nagel en Dirk de Bree hun ervaringen en inzichten als jeugdleider en voorganger. Hun boodschap is helder: goed jeugdwerk vraagt niet alleen om zorgvuldige voorbereiding, maar ook om openheid en vertrouwen in Gods leiding. Als gemeente zijn we geroepen om goed jeugdwerk aan te bieden. Dit betekent dat we activiteiten zorgvuldig moeten voorbereiden en programma’s aanbieden die aansluiten bij de behoeften van jongeren. Maar hoe goed onze voorbereidingen ook zijn, de mooiste momenten ontstaan vaak onverwacht. Het zijn de momenten waarop jongeren vragen durven stellen en waarop een spontaan geloofsgesprek ontstaat.

Corina: ‘Ik heb regelmatig meegemaakt dat ik een heel programma had voorbereid en dan komt er een vraag van een jongere die weer andere vragen oproept; vragen die zo fundamenteel zijn dat ik hier in meega. Juist dan ontstaan onvoorbereid de meest mooie momenten.’

Dit gebeurt niet alleen door programma’s, maar vooral door de relaties die je met jongeren opbouwt. Natuurlijk zorgt de heilige Geest ervoor dat jongeren gaan geloven, maar geloofsoverdracht vindt altijd plaats via mensen.

Corina: ‘Het is een fundamentele keuze van God zelf geweest om geloofsopvoeding en geloofsoverdracht in handen van mensen te leggen.’

Als ouders en jeugdleiders hebben we de bevoorrechte rol om jongeren te begeleiden in hun zoektocht naar God.

Geef ruimte en vertrouwen

Het werd benadrukt dat het waardevol is als jongeren zelf initiatief tonen. Dat ze verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen geloofsontwikkeling. Een mooi voorbeeld hiervan komt uit een groep tieners die op New Wine iets bijzonders had ervaren. De tieners zich aangespoord om in hun eigen gemeente ook initiatief te gaan tonen.

Dirk: ‘Eigenlijk word ik het meest enthousiast als jongeren zelf aangaan.’

In de gemeente kregen ze de ruimte om hiermee aan de slag te gaan. Jeugdleiders boden ondersteuning waar nodig, maar lieten de verantwoordelijkheid bij de jongeren zelf. Dit vergrootte hun betrokkenheid en intrinsieke motivatie. Tegelijkertijd is dit ook spannend. Het blijven wel jongeren die niet altijd alles goed organiseren.

Dirk: ‘Jeugdleiders zijn overigens wel meer nodig dan ik had gehoopt. Tieners die zeggen: ‘We gaan het allemaal regelen’, doen het soms allemaal hapsnap en dan is de betreffende avond zomaar aangebroken en moeten de jeugdleiders ook zelf vol aan de bak.’

Het vraagt moed van jeugdleiders om los te laten, jongeren zelf de leiding te geven en waar nodig bij te sturen. Maar het is juist in deze vrijheid dat jongeren leren vertrouwen op God en verantwoordelijkheid durven nemen voor hun eigen geloofsreis.

Relatiegericht werken

Tijdens het panelgesprek op de conferentie werd benadrukt dat relatiegericht werken belangrijk is. Jongeren willen zich gekend en gewaardeerd voelen. Kleine, persoonlijke interacties kunnen een groot verschil maken. Neem de tijd om te luisteren naar wat er speelt in hun levens. Stel vragen, toon interesse en wees aanwezig in hun wereld. Relatiegericht werken betekent ook dat je jezelf kwetsbaar opstelt. Durf je eigen geloofsvragen en worstelingen te delen. Door je eigen kwetsbaarheid te tonen, geef je jongeren de ruimte om hetzelfde te doen. Dit creëert een authentieke verbinding en versterkt de band tussen jou en de jongeren.

Openstaan voor Gods Geest

Geloofsopvoeding is niet alleen mensenwerk. Zij vereist openheid en vertrouwen in Gods leiding. Tijdens de conferentie werd benadrukt dat we als jeugdleiders niet alles in de hand hebben. We mogen ruimte maken voor Gods Geest en erop vertrouwen dat Hij aan het werk is in de levens van jongeren.

Corina: ‘Je staat er soms bij, kijkt hoe God aan het werk is en dan is het belangrijk dat je vaak letterlijk een stapje achteruit doet. Dat je het gewoon laat gebeuren en het overgeeft aan Gods Geest.’

Dit betekent dat je als jeugdleider bereid moet zijn om je plannen los te laten en je te laten leiden door wat God op dat moment wil doen. Soms betekent dit dat je een spontaan gesprek de ruimte geeft, ook als dat niet in je programma past. Het is belangrijk om met een open houding en verwachtingsvol naar God te kijken, omdat Hij vaak werkt op manieren die we niet kunnen voorspellen.

De uitdagingen van deze tijd

Jongeren moeten hun identiteit vinden in een wereld die hen overspoelt met keuzes en verwachtingen. Dit kan best pittig zijn voor jongeren. Er zijn jongeren die worstelen met perfectionisme, keuzestress en een gebrek aan houvast. Wat daarbij meespeelt, is dat jongeren naarmate ze ouder worden zich realiseren dat de toekomst er niet rooskleurig uitziet. Voor het eerst in lange tijd groeit er een generatie op die het slechter gaat hebben dan hun ouders. Ze groeien op in een wereld waarin veel is waarover ze zich zorgen kunnen maken.

Corina: ‘Voor het jaar 2000 groeiden jongeren op met het perspectief “ik ga het beter krijgen dan mijn ouders.” In allerlei opzichten is dat nu echt gekanteld.’

Juist hierin kan de kerk een belangrijke rol spelen voor jongeren. Ze kan een veilige plek bieden waar de jongeren tot rust kunnen komen en naar antwoorden kunnen zoeken.

Corina: ‘Misschien zijn er niet altijd antwoorden. Mag dan gewoon blijven staan dat het ingewikkeld is? Breng dat bij God.’

Een andere uitdaging is de rol van technologie in het leven van jongeren. Smartphones en sociale media kunnen zowel een verbindingstool als een bron van afleiding zijn. Als jeugdleiders moeten we begrijpen hoe technologie het leven van jongeren beïnvloedt en hierop inspelen.

Dirk: ‘Wat ik zelf een enorme uitdaging van deze tijd vind is de smartphone. Tegelijkertijd zie ik dat mijn zoon door een of ander christelijk figuur op TikTok de Bijbel is gaan lezen. Dus door alle onmogelijkheden heen gebeuren er mooie dingen.’

Geloofsvorming en zingeving

Ondanks de uitdagingen zijn er ook hoopvolle tekenen. Jongeren zijn op zoek naar zingeving en staan open voor geloofsgesprekken. Zij zoeken hierbij naar begeleiding en hebben behoefte aan een veilige omgeving waarin ze vragen kunnen stellen zonder oordeel en waar ze twijfels mogen uiten. Dit biedt kansen voor de kerk om een betekenisvolle rol te spelen in hun levens. Als de kerk een open en uitnodigende houding heeft, kan zij jongeren laten zien dat dit een plek is waar ze zich thuis kunnen voelen.

Dirk: ‘We leven in een tijd waarin we de antwoorden niet meer vinden waar we ze eerder vonden. Jongeren lopen vast in de ongelofelijke hoeveelheid aan mogelijkheden rondom zingeving. Maar dat helpt hen niet, dus gaan ze zoeken en dan zoeken ze het ook in het christelijk geloof. Ik vind dat een hoopvolle beweging.’

Als jeugdleiders hebben we de kans om jongeren te helpen ontdekken wie God is en hoe Hij betrokken is in hun levens. Dit vraagt om toewijding, geduld en een open houding naar zowel jongeren als naar God. Door relatiegericht te werken, ruimte en vertrouwen te geven en open te staan voor Gods Geest kunnen we deel uitmaken van de prachtige beweging die God in deze wereld en in jongeren aan het bewerkstelligen is. Dit vraagt van jeugdwerkers dat ze balanceren tussen antwoorden geven en ruimte laten voor eigen ontdekkingen.

Corina: ‘Er is een moment waarop je moet ingrijpen. Als kinderen of jongeren een godsbeeld hebben of krijgen waarvan ze bang worden, omdat ze bang zijn dat God hen straft.’

Als jeugdleiders hebben we de pedagogische verantwoordelijkheid om jongeren te begeleiden naar een gezond en hoopvol beeld van God. Dit kan door bijbelverhalen te gebruiken als krachtig tegengif tegen perfectionisme en andere negatieve gedachten. Rauwe en actuele verhalen uit de Bijbel laten zien hoe God werkt in moeilijke situaties en hoe Hij betrokken is op het leven van mensen.

Tot slot

De wereld is in beweging, jongeren zijn in beweging en God is in beweging. Als jeugdleiders mogen we een schakel zijn in de verbinding tussen God en jongeren. Dit vraagt een bewuste inzet om aan relaties te bouwen, jongeren verantwoordelijkheid te geven en open te staan voor Gods leiding. We mogen erop vertrouwen dat God aan het werk is, zelfs als we dat niet altijd zien. Onze rol is om beschikbaar te zijn zowel voor jongeren als voor God en met een open hart en handen mee te bewegen in wat Hij aan het doen is. Door dit te doen kunnen we jongeren helpen om te groeien in hun geloof en hen inspireren om hun plek in Gods grote verhaal te vinden.

Corina Nagel heeft de afgelopen jaren voor de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland gewerkt. Ze deed onderzoek naar hoe jongeren leren. Zij ontdekte vijf groeibevorderende factoren die het leren stimuleren. Zij schreef het artikel: ‘Jongeren buiten en binnen de kerk hebben buddy’s nodig. Laat ze er zelf een kiezen’ (zie de website van het Nederlands Dagblad).

Dirk de Bree is bekend van de podcast ‘Eerst Dit’. Hij is predikant van een protestantse gemeente in Utrecht die zichzelf opnieuw heeft uitgevonden. Hij heeft veel contact met jongeren. Samen met Cors Visser schreef hij een artikel: ‘We weten wel dat je geloof niet kunt overdragen aan jongeren, maar we doen graag alsof het wel kan’ (zie de website van het Nederlands Dagblad)