Gods stem verstaan

‘God spreekt tot ons door zijn Woord’, leerde ik vroeger op catechisatie.  Om de stem van God te horen ben je aangewezen op de Bijbel. Kan God ook op andere manieren tot ons spreken? In mijn geloofstraditie (GKv) was men daar behoorlijk terughoudend in. Wanneer iemand meende dat God direct tot hem of haar gesproken had, werd al snel de vraag gesteld hoe je kon weten of het de stem van God was. Was het niet gewoon je eigen stem? Was het niet een vorm van inbeelding? Nogal kritisch werden zulke getuigenissen benaderd.

In de loop van de tijd kwam ik geregeld mensen tegen die beweerden dat ze duidelijk de stem van God hadden gehoord. Of zijn hand op hun schouder of in hun rug hadden gevoeld. Ook las ik getuigenissen van ex-moslims die in een droom God hadden horen spreken. Zou God dan toch op andere manieren tot ons spreken? Ronald Westerbeek, een charismatisch theoloog, meent van wel (zie ook pagina 6). In zijn boek Proeven en watertanden schrijft hij dat het meestal niet de vraag is of God spreekt, maar of wij zijn stem opmerken. Herkennen wij de stem van God en staan wij ervoor open? Dat ik, buiten de Bijbel om, nooit de stem van God heb gehoord, kan ook aan mezelf liggen. Misschien dat ik er te weinig voor opensta en te weinig opmerkzaam ben.
God spreekt, aldus Westerbeek, op talloze manieren tot ons. Ten eerste natuurlijk door de Bijbel (die kende ik al), maar ook door (geestelijke) liederen, beelden, visioenen en dromen of door een gedachte of ingeving. Soms spreekt de Geest in specifieke bewoordingen. Meestal zijn die woorden hoorbaar in ons hart, maar niet hoorbaar met onze oren of voor anderen. Ook door onze emoties en gevoelens en lichamelijke indrukken kan God tot ons spreken (paragraaf 5.4 uit Proeven en watertanden). Zou het dan toch kunnen? Gaat God zo direct met ons om, opdat we zijn stem kunnen horen? Maar hoe beoordeel je dan of iets van God is of toch niet?

Jaap

Voor mij zit Jaap. Hij is een vijftiger, getrouwd, heeft een goede baan, stelt zich actief op in kerk en maatschappij. Hij maakt een stevige, zelfverzekerde indruk. Enige dominantie is hem niet vreemd en hij kan nogal kritisch uit de hoek komen. Maar wie is deze Jaap eigenlijk? Jaap vertelt mij over zijn leven. Hij is opgegroeid in een groot gezin. Het was vooral heel druk. Soms gezellig en rommelig, maar ook onveilig. Vooral grenzeloosheid was daar aan

de orde. Zo schoten de jongens in de schuur achter het huis met een vuurwapen en waren er bij de klussen die gedaan moesten worden ronduit gevaarlijke situaties. Er was geen ruimte voor gesprekken en de gesprekken die ontstonden, ontaardden in heftige discussies zonder afronding. Aandacht voor het individu was er helemaal niet, laat staan zorg voor het gevoel. Jaap vermoedt dat wanneer de kinderbescherming er weet van had gehad, er ingegrepen zou zijn. ‘Ik ben emotioneel en intellectueel verwaarloosd’, zo concludeert Jaap. Met een gebrekkige bagage ben ik het leven ingestapt. Ik heb alles zelf uit moeten zoeken en mijn weg door het leven moeten vinden. De enige die ik heb kunnen vertrouwen was mijzelf. Dat ging wonderwel goed. Mijn studie lukte, ik kreeg een relatie en stichtte een gezin met wie ik gelukkig ben. Tegelijk trekken de onveiligheden uit het verleden sporen naar de toekomst. Jaap hanteerde zijn eigen referentie en handelde daar ook naar. Toen ging het mis. Jaap herinnert zich nog precies de datum waarop het gebeurde: april 2008. Toen Jaap wakker werd, was alles anders. Rond was vierkant, licht was donker, boven was onder en zelfs de lieve lach van zijn kinderen veranderde voor hem in een gemene satanische lach. Jaap kon niet meer op zijn eigen benen staan en was volslagen de weg kwijt. Wat was er aan de hand? Hij wist het niet. Het was allemaal erg beangstigend. Pas later begreep Jaap dat dit alles veroorzaakt werd door een onverwerkt trauma en de ontspoorde eigen keuzes. Hij was er zo slecht aan toe dat hij korte tijd opgenomen moest worden en antidepressiva kreeg voorgeschreven. ‘Ik voelde me een zombie, alles was onwerkelijk’, zegt Jaap over deze periode. Maar toen was Hij daar: God. Hij stond achter mij, ik zag hem niet, maar hoorde duidelijk zijn stem. ‘Jaap’, zei Hij, ‘wees niet bang. Ik ben met je.’  Dit was het keerpunt in het proces, daarna keerde de rust langzaamaan in Jaaps leven terug en ontstond vrede. Voor Jaap een beslissend moment in zijn leven. Er was nog veel opruimwerk in zijn leven.

Kakofonie

Met ontroering luisterde ik naar het verhaal van Jaap. Wie had dat achter hem gezocht? Deze sterke, dominante, zelfverzekerde, kritische Jaap was in een diep, donker dal geweest en daar had hij Gods stem ervaren. Maar was het eigenlijk wel de stem van God? Hoe kun je Gods stem te midden van al die andere stemmen herkennen? Ook die vraag laat Ronald Westerbeek niet liggen. Hij schrijft: ‘Net zoals we doorgaans prima de stemmen van vrienden of familieleden kunnen herkennen, kunnen we ook leren de stem van God te herkennen.’ Om te midden van de kakofonie aan stemmen in en om ons heen de stem van God eruit te vissen, is het behulpzaam om bewust te worden van drie factoren die onderscheidend zijn aan zijn stem.

Kwaliteit

Allereerst de kwaliteit van de stem. Het is een stem die met impact binnenkomt en je ervaart eigenlijk meteen: ja, dit is waar, dit klopt. Niet zelden verrast zo’n gevoel of gedachte ook, omdat het anders is en niet in lijn ligt met wat je zelf voelde of dacht. Als we naar het verhaal van Jaap kijken, valt daarin de impact van de door hem gehoorde stem op. Jaap leefde in het donker. Alles en iedereen, zo ervoer hij, was tegen hem. Zelfs de lach van zijn kinderen was satanisch en tegen hem gericht. In die werkelijkheid klonk verrassend die stem van God: ‘Jaap, wees niet bang, ik ben met je.’  De stem die Jaap hoorde, was anders dan de vele andere stemmen die hij opving. Het was een stem met impact, een stem met kwaliteit!

Het was een stem met impact!

Karakter

De tweede factor, aldus Westerbeek, is het karakter van de stem. Je herkent er iets in van de Geest van Jezus. De toon en energie voelt vredelievend, overtuigend, vreugdevol, mild en genadevol, warm en oprecht. Niet beschuldigend, eisend of verwarrend zoals een aanklager. Ook dit valt duidelijk te herkennen in het verhaal dat Jaap vertelde. De donkerte van zijn inzinking was vijandig en drukte hem neer, maar de stem die Jaap hoorde was vriendelijk, opbeurend, bemoedigend, warm, oprecht. Je herkent er direct Jezus in, die opbeurt en nieuw leven geeft. Jaap hoorde een stem met karakter!

Inhoud

De derde factor betreft de inhoud van de stem. Die ligt in lijn met wat we weten van God en zijn koninkrijk. Er spreekt een bevrijdende waarheid uit die enerzijds bevestigt wat in ons denken en voelen naar Gods wil is en anderzijds ontmaskert en confronteert wat voortkomt uit onze oude natuur, zoals Paulus die noemt. Ook dit vinden we terug in het verhaal van Jaap. De duisternis wijkt, de storm wordt tot bedaren gebracht en rust keert weer. Bevrijding en genezing vallen Jaap ten deel. Jaap heeft de stem van God gehoord!

Jaloers?

‘Heb jij de stem van God weleens gehoord’, vroeg Jaap aan het eind van het gesprek aan mij. ‘Niet zo duidelijk en concreet als jij hebt meegemaakt,’ reageerde ik. ‘Vind je dat niet jammer?’ vroeg Jaap. Ik haalde mijn schouders wat op en wees op Hebreeën 1 waar staat dat God ‘tot ons heeft gesproken door zijn Zoon’. ‘Eigenlijk is dat wel genoeg voor mij’, zei ik. Ik meende het, maar tegelijk ben ik aan het denken gezet. Ik houd er tegenwoordig meer rekening mee dat het kan. Dat God ook mij kan aanspreken. Laat ik maar proberen er open voor te staan. Overigens is Jaap niet de echte naam van de persoon met wie ik gesproken heb. Ik heb gekozen voor een andere naam om de privacy van hem en zijn broers en zussen te beschermen.