Column: Zwarte kleuren

Maarten Verkerk | 7 maart 2015
  • Column

In de afgelopen jaren hebben mijn vrouw en ik verschillende indrukwekkende exposities gezien. In de zomer van 2013 waren we op vakantie in Noorwegen. We begonnen met enkele dagen Oslo, waar zojuist een expositie was geopend ter gelegenheid van de 150ste geboortedag van Edvard Munch.

Maarten Verkerk.

Maarten Verkerk.

Deze schilder legde zich vooral toe op het uitbeelden van menselijke emoties: ontreddering, vertwijfeling, angst en existentiële onzekerheid. Hij ervoer de liefde als een dreigende macht en was geobsedeerd door de dood. Hij is met name bekend geworden door De schreeuw.

Een tweede bijzondere expositie was die van Marlene Dumas in het Stedelijk Museum in Amsterdam in het najaar van 2014. Dumas is een geëngageerd kunstenares: politiek en samenleving spelen een grote rol in haar werk. In de schilderijen is de dood vaak aanwezig, zoals het lijk van de vermoorde Italiaanse politicus Aldo Moro, het levenloze gezicht van een terrorist met open ogen en Mao op zijn doodsbed. Daarnaast heeft ze veel portretten geschilderd van huilende vrouwen met donkere, verwrongen gezichten.

Munch en Dumas confronteren ons met iets waar we het liefste onze ogen voor sluiten

Beide exposities maakten op ons een geweldige indruk. Al lopend en kijkend raak je gefascineerd. De beelden blijven je gevangen houden. We werden er ook verdrietig van. Munch en Dumas confronteren ons met iets waar we het liefste onze ogen voor sluiten. Om het met de woorden van Paulus te zeggen: ‘alles op aarde wordt bedreigd door de dood’ en ‘nu is het leven op aarde nog vol pijn en ellende’ (Romeinen 8:19,22; Bijbel in Gewone Taal).

Munch, Dumas en Paulus gebruiken dezelfde zwarte kleuren. Maar er is één verschil: bij Paulus vinden we een sprankje hoop. Hij belijdt namelijk dat we ooit verlost worden van alle pijn en alle ellende, en zelfs van de dood. Het vraagt geloof, een doorleefd geloof, om te zien dat dat sprankje beslissend is.

Over de auteur
Maarten Verkerk

Maarten Verkerk is onder meer bijzonder hoogleraar filosofie aan de TU Eindhoven en de Universiteit Maastricht.

Meest gelezen

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Loïs Oosterhof-van Bruggen
  • Boekbespreking

Boekbespreking n.a.v. Joël Boertjens, #Hoe dan? Gids voor een veilig gesprek over kerk, geloof en lhbt+ (Ark Media, 2023), Elise van Hoek e.a. (red.), Gendergids. Navigeren in het landschap van gender, identiteit en zorg (Buijten & Schipperheijn, 2026), Jantine Nierop, Sekse doet ertoe. Hoe mijn visie op gender en de queertheorie veranderde (KokBoekencentrum, 2025), Jetske Christoff Venema (red.), Beelddrager van God gezocht M/V/X (Buijten & Schipperheijn, 2025).

Lees artikel
Hoe lees je Genesis 1-11?

Hoe lees je Genesis 1-11?

Jan Mudde
  • Opinie

Het artikel van Ulbe van der Meer over de sprekende slang heeft de tongen losgemaakt. De reacties daarop nodigen uit tot een voortzetting van het gesprek. Graag wil ik ingaan op de bijdragen van dr. Marinus de Jong en hoogleraar Koert van Bekkum, in het bijzonder die van de laatste. In veel opzichten herken ik me daarin. Toch blijven er vragen die me vooralsnog verhinderen zijn zienswijze helemaal tot de mijne te maken. 

Lees artikel
Lichaam van Christus

Lichaam van Christus

Rieke Den Hertog- van t Spijker
  • Column

Ik weet van een klein meisje, in de jaren twintig van de vorige eeuw, dat opgroeide in een pastorie naast de kerk. Met haar broertjes en zusjes speelde ze weleens in de kerk. Het was de tijd dat er nog ‘openbare schuldbelijdenis’ in de kerk werd gedaan, en dat was net weer eens geweest. Het had diepe indruk op de kinderzielen gemaakt en ze besloten een kerkdienst na te spelen, met schuldbelijdenis en al. Via de kerktelefoon, die toen al bestond, hoorden gemeenteleden dat en die belden verontwaardigd de dominee op. Dit was godslasterlijk: kerkje spelen in de kerk.

Lees artikel
Jezus als vroedvrouw

Jezus als vroedvrouw

Suzan Sierksma - Agteres
  • Column

In het Johannesevangelie is ‘geboorte’ een belangrijk thema. Niet Jezus’ geboorte op aarde – die komt, anders dan bij Matteüs en Lukas, helemaal niet aan bod. De proloog van het vierde evangelie vertelt wel dat wie Jezus ontvangen, zelf 'uit God' geboren kunnen worden (Joh. 1:12-13). Maar als God de hemelse Ouder is, en wij kinderen van God mogen zijn, wat is dan eigenlijk de rol van Jezus?

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief