Stimulans: Dogmatiek, sociale media en gemeenteopbouw

In de rubriek Stimulans vestigen we de aandacht op publicaties in allerlei vorm, bruikbaar voor geloofsopbouw in zijn algemeenheid en bij het werk in de kerk. Deze week aandacht voor de pas verschenen Dogmatiek voor iedereen, hoe maak je als kerk effectief gebruik van de mogelijkheden van sociale media, en twee boeken over gereformeerde missionaire gemeenteopbouw.

Toegankelijke geloofsleer

Dogmatiek is de systematische doordenking van de inhoud van de relatie die God in Christus met ons heeft gelegd (Hendrikus Berkhof). Dat klinkt ingewikkeld en vaak is het dat ook: voer voor theologen. Dogmatiek voor iedereen toegankelijk maken is nogal een uitdaging. Almatine Leene en Wim Markus gingen die aan.

Hun boek heet dus Dogmatiek voor iedereen (Uitgeverij Jes, een samenwerking tussen Boekencentrum en HGJB) en bevat twaalf hoofdstukken over de geloofsleer, gevolgd door een begrippenverklaring en een register van begrippen. Via dat register is het boek goed bruikbaar als laagdrempelig naslagwerk.

Ik heb het zelf op die manier gebruikt bij de voorbereiding van een tweetal catechisatielessen: één over de hemelvaart van Jezus en één over bidden. In de excurs (een nogal excentriek woord in een boek dat graag laagdrempelig en toegankelijk wil zijn, maar dat terzijde) bij hoofdstuk 7, over God de Zoon en jouw redding, vond ik een bruikbare illustratie om uit te leggen wat of waar de hemel is, of eigenlijk om te begrijpen dat dat ons begrip te boven gaat. In hoofdstuk 11, over bidden, ligt de nadruk mij wat te veel op het al dan niet ontvangen op het gebed, op wat je als bidder aan bidden hebt. Het gebedsonderwijs van de Heer Jezus ontbreekt.

Toch is alles bij elkaar genomen de Dogmatiek voor iedereen een heel handig boek om in je kast te hebben staan en er geregeld uit te halen als je over een bepaald onderwerp van de geloofsleer laagdrempelige uitleg zoekt of geven wilt. Naast de toegankelijke, systematische behandeling van theologische thema’s staan er doorverwijzingen in naar ander materiaal, waaronder filmpjes op internet. Ik kan me voorstellen dat jeugdleiders of een groep belijdeniscatechisanten er prima mee uit de voeten kunnen.

Zichtbaar zijn op sociale media

Met Twitter kun je als kleine gemeenschap grote groepen mensen bereiken. (beeld Geralt/Pixabay)

Geen zichzelf respecterende kerkelijke gemeente kan nog zonder website. Maar het is een hele klus om die goed toegankelijk en up-to-date te houden. Daarnaast zijn er zo veel mogelijkheden om je als gemeente via sociale media te presenteren dat je door de bomen soms het bos niet meer ziet: waar doe je goed aan en welke media kun je best missen?

De website www.kerkzijnonline.nl biedt hulp aan onder anderen webmasters van kerkwebsites, aan kerkenraadsleden en predikanten, aan gemeenteleden die geïnteresseerd zijn in onlinecommunicatie en aan redacties van kerkbladen of gemeentelijke nieuwsbrieven. Kort gezegd: Kerk-zijn online is opgezet om kerken te ondersteunen bij het vergroten van hun online zichtbaarheid. Dat gebeurt door het organiseren van bijeenkomsten en door het creëren van een online community waar informatie gevraagd en gedeeld kan worden.

Ook zijn er op de website regelmatig blogs te vinden. OnderWeg-columniste Esther de Hek, medewerkster van Kerk-zijn online, pleitte in een blog onlangs voor het gebruik van Twitter door lokale kerken, met de volgende argumenten: je kunt met Twitter als kleine gemeenschap grote groepen mensen bereiken; met Twitter kun je je specifiek op bepaalde doelgroepen richten (denk aan buurtbewoners, medechristenen en andere kerken in de omgeving van de kerk, lokale partners als wijkzorg, wijkcentra, de Voedselbank, Vluchtelingenwerk, collega-predikanten en -pastores en twitterende gemeenteleden); en Twitter biedt de kans om als kerkgemeenschap mee te doen aan het maatschappelijke debat. Tegelijk erkent De Hek dat er onder kerken nog niet zo veel ervaring is met het gebruik van Twitter.

Binnenkort is op www.kerkzijnonline.nl een blog te lezen met enkele handzame, werkbare tips om als lokale kerk te starten met effectief twitteren. Geïnteresseerden kunnen op de hoogte blijven van nieuwe posts door zich te abonneren op een nieuwsbrief.

De Bijbel in video’s

Via www.opkijken.nl kwam ik The Bible Project op het spoor (www.jointhebibleproject.com) en ik ben er erg enthousiast over, omdat ik jongeren zo graag met de Bijbel wil laten kennismaken. Gewoon maar gaan lezen is voor hen vaak een brug te ver. Samen lezen gaat vaak al stukken beter, maar hoe lager we de drempel weten te maken, hoe beter.

Screenshot van de video van Leviticus (hoofdstuk 16-17).

The Bible Project is een Amerikaanse organisatie die zich het behoorlijk ambitieuze doel heeft gesteld om van elk Bijbelboek en bij een groot aantal Bijbelse thema’s aantrekkelijke filmpjes te maken van tussen de vijf en tien minuten. Tim Mackie is predikant en theologieprofessor en John Collins is de creatieveling van het project met een bachelor in de Bijbelwetenschap. Gesteund door een bestuur maken ze samen gratis video’s en ander onlinemateriaal waarin het verhaal van de Bijbel Bijbelgetrouw wordt weergegeven en samengevat.

Hun bedoeling is om het materiaal niet alleen voor Engelstalige kijkers en luisteraars beschikbaar te maken, maar wereldwijd. Engelstalige filmpjes bekijken is voor veel jongeren trouwens geen enkel probleem, maar bij een aantal filmpjes kun je al voor Nederlandse ondertiteling kiezen met het instellingenwieltje dat rechts onderin het beeld verschijnt bij het afspelen. Een project om in de gaten te houden als je met jongeren werkt.

Van introvert naar missionair

Voor Stichting Woord en Wereld schreef ds. Henk Drost, die zelf jarenlang in Oekraïne heeft gewerkt en missionair predikant is geweest in Venlo, een tweeluik over gereformeerde missionaire gemeenteopbouw. Deel 1 van het tweeluik verscheen al eerder en heet Zaaien. De auteur maakt daarin duidelijk dat gereformeerd en missionair goed samengaan, ook al lijkt dat in de praktijk niet altijd het geval te zijn. Geformeerde kerken zijn vaak behoorlijk introvert met weinig visie op evangelisatie. Aan de andere wordt weleens de indruk gewekt dat je het gereformeerde overboord moet zetten als je echt missionair wilt overkomen.

Het pas verschenen tweede deel van het tweeluik heet Planten en groeien. Daarin wordt geschreven over het stichten van nieuwe gemeenten (kerkplanting). Gereformeerd en missionair is een sterke combinatie, stelt Drost. Het gaat in de gereformeerde kerken om de groei in Christus. Als er een sterk besef is van het leven uit genade kan er veel barmhartigheid zijn in de omgang met elkaar, terwijl er tegelijk aandacht blijft voor het feit dat de kerk heilig moet zijn in deze wereld. Voor bespreking op verenigingen of kringen is achterin beide boeken verwerkingsmateriaal opgenomen. Zie www.woordenwereld.nl/cahiers.html.