Diaconaat en jeugdwerk horen bij elkaar

Een meisje van 7 is tijdens de collecte bezig met haar muntje. Als ze aan haar moeder vraagt waar het geld voor bestemd is, antwoordt die: ‘Vandaag is de collecte voor de diaconie.’ Waarop het meisje antwoordt: ‘O, het geld is dus voor papa zelf. Dan wil ik extra veel geven.’ Blijkbaar is haar nooit verteld wat een diaken doet.

Aan een predikant wordt gevraagd of hij tijdens de catecheselessen ook aandacht geeft aan diaconaat. De predikant antwoordt: ‘Jazeker, iedere les collecteren we en zo proberen we de kinderen vanaf een jonge leeftijd diaconaat aan te leren.’

Beide voorvallen maken zichtbaar dat we de jeugd nauwelijks echt betrekken bij het dienende en delende karakter van de kerk. In het jeugdwerk is diaconaat geen belangrijk aandachtsveld en de verbinding tussen diaconie en jongeren is vaak beperkt. Terwijl het toch van groot belang is dat jongeren leren ervaren waar het om gaat bij diaconaat. Daar ligt volgens ons juist een grote kans, want jongeren verwachten van een kerk dat ze doet wat ze zegt. Ze willen een kerk die hoop geeft en inspireert.

Maar hoe kunnen we die betrokkenheid bij het diaconaat handen en voeten geven in het jeugdwerk?

Dienen

Voorop staat dat het diaconaat geen losstaand onderdeel van ons kerk zijn is. In de Bijbel lezen we over de kerk als een (levens)delende gemeenschap. Diaconaat is in essentie het dienen van de ander, door te delen van de gaven (materieel en geestelijk) die we van God hebben ontvangen. Ook het diaconaat behoort daarom een eigen plek te krijgen in de totaalvisie op het jeugdwerk. Dat jeugdwerk op zijn beurt moet weer zijn ingebed in de kerk als geheel.

Wij willen lokale gemeenten graag helpen om jongeren meer te betrekken bij het diaconaat van de gemeente en ze verantwoording te laten dragen voor hun eigen diaconale inzet.

Ondersteuning

Het is belangrijk dat het diaconaat nadrukkelijk een plek krijgt in de geloofsopvoeding (en daarmee in de catechese) van jongeren. Schep daarom als kerkenraad ruimte voor diaconaat binnen de catechese, het onderwijs en de eredienst.

Daarbij komen meerdere doelgroepen in beeld, ieder met hun eigen taak en rol. Wij richten ons vooral op jeugdleiders en diakenen. (Om verwarring te voorkomen gebruiken we ‘jeugdwerker’ voor de professionele jongerenwerker en ‘jeugdleider’ voor iedereen die leidinggeeft aan jongerenwerk in de gemeente, zoals verenigingsleiders).

Vanuit de visie dat de diaconale activiteiten voor een belangrijk deel door de gemeente zelf moeten worden uitgevoerd, vinden wij het belangrijk dat diakenen vooral ondersteuning bieden in de uitvoering van het diaconaat. Ze zijn verantwoordelijk voor de toerusting en coördinatie van het diaconale werk, ook als het gaat om jongeren. Maar waar moet je dan beginnen?

Wij geloven dat het verbinden van diaconaat en jongeren vraagt om intensieve samenwerking. De diaken zien we dan als de initiator, toeruster en coördinator van de diaconale activiteiten, en de jeugdleider als degene die aansluiting heeft bij de jeugd en bij jongeren. Samen kunnen ze plannen maken om het diaconaat meer onderdeel te laten worden van het jeugdwerk in de gemeente.

Hutje

Een voorbeeld van zo’n samenwerking is het organiseren van een Nacht Zonder Dak. De Nacht Zonder Dak is een activiteit van stichting TEAR, waarbij jongeren een nacht in zelfgemaakt hutjes van karton en plasticfolie slapen. Hiervoor laten zij zich sponsoren en dat geld gaat naar de opvang van straatkinderen bij een aantal TEAR-projecten.

De diakenen organiseren het project door met de burgerlijke gemeente een locatie en eventuele vergunningen te regelen, karton te verzamelen bij bedrijven (misschien wel van gemeenteleden) en natuurlijk het project onder de aandacht brengen van de gemeente.

De jeugdleiders promoten de Nacht Zonder Dak onder de jeugd en maken er een avondvullend programma van, met bijvoorbeeld workshops. De catecheten gaan met het materiaal van TEAR aan de slag om met de jongeren te praten over de Bijbelse motieven om straatkinderen te helpen.

Op de zondag na de Nacht Zonder Dak kan ook in de eredienst het thema van rechtvaardigheid terugkomen en misschien dat enkele jongeren dan met de gemeente kunnen delen hoe ze de Nacht Zonder Dak ervaren hebben.

Deel je leven!

Deel je leven! is een samenwerkingsproject van de diaconale steunpunten en het jeugdwerk uit de CGK, GKv en NGK. Samen werken we aan een sterkere verbinding tussen diaconaat en jongeren in de gemeente. We geloven dat jongeren een integraal onderdeel zijn van de gemeente en dat juist diaconaat één van de sleutels kan zijn om jongeren de essentie van het evangelie te laten zien en te laten ervaren. Samen bieden we kerken handvatten om jongeren daadwerkelijk te betrekken bij het diaconaat van de gemeente.

Agenda

• Diverse data in oktober en november: training ‘Verbeter jezelf als catecheet’. De trainingen worden gegeven in Meppel en Eindhoven-Best. Zie verder www.praktijkcentrum.org/project/verbeter-jezelf-als-catecheet.
• 10 november: nieuwe studiedag over het thema Re-search & Re-act. Twaalf onderzoekers presenteren hun onderzoek op het gebied van christelijk jeugdwerk. Tijdens deze studiedag werken onderzoekers en deelnemers samen aan de vertaalslag naar de praktijk. Zie verder www.missienederland.nl/RR16.
• 20 en 21 januari 2017: jeugdleidersconferentie. Zie www.jeugdleidersconferentie.nl.
• 11 maart 2017: diakenendag GKv, NGK en CGK. Op deze dag komt ook het thema jeugddiaconaat aan bod.

Media/tips

• Op de website van het Diaconaal Steunpunt is een pagina aangemaakt waar van alles is te vinden over jongeren en diaconaat, waaronder praktische voorbeelden om met jongeren aan de slag te gaan. Zie www.diaconaalsteunpunt.nl/gemeente/doelgroepen/jongeren.
• Lees het artikel ‘Diakenen stimuleren betrokkenheid jeugd’ in het Reformatorisch Dagblad van 22 maart 2013. Zie www.rd.nl/kerk-religie/diakenen-stimuleren-betrokkenheid-jeugd-1.297101
• Kijk ook eens op www.tijdvooractie.nl.