Enthousiast over het Oude Testament

Het Oude Testament kan taai of zelfs irrelevant op christenen overkomen. Wie dat herkent, doet er goed aan de nieuwe serie ‘Het Oude Testament voor iedereen’ van John Goldingay te lezen. Martine Krabbendam, die momenteel aan de Nederlandse vertaling werkt, is erdoor gepakt.

Door mijn ouders en grootouders kreeg ik veel Bijbelse geschiedenis aangereikt. De verhalen zijn prachtig, altijd ontdek je er weer iets nieuws in. Ook vond ik het een sport om veel te weten. Maar sinds kort ben ik nog enthousiaster geworden, nu ik de opdracht heb gekregen om een serie boeken te vertalen van John Goldingay: ‘Het Oude Testament voor iedereen’.

Bijna dagelijks heb ik aan tafel iets te vertellen; een nieuw inzicht of een nieuwe kijk op een bekend gedeelte. Als Goldingay een lezing houdt, krijgt hij weleens de vraag: ‘Hebben we het Oude Testament nog wel nodig? We hebben het Nieuwe Testament nu toch?’ Hij draait de vraag dan om: ‘Hebben we het Nieuwe Testament eigenlijk wel nodig? God heeft zichzelf toch volledig bekendgemaakt in het Oude Testament?’ Denk je dat dat onzin is? Lees dan deze serie!

Humor

Uit zijn boeken heb ik John Goldingay leren kennen als een opgewekt en ongecompliceerd mens met een voorliefde voor jazzmuziek en films. Hij staat midden in het moderne leven en brengt dat in verband met de Bijbelgedeeltes die hij bespreekt, waardoor de oudtestamentische personages tot leven komen. Zo komen de wetten in de Thora dichter bij je levenservaring te staan dan je had kunnen vermoeden. Laten we eerlijk zijn: hebt u weleens een dominee horen zeggen dat hij de vorige avond naar de film Confessions of a shopaholic heeft gekeken? Als je het tiende gebod daarmee in verband brengt, wordt dat verbod opeens heel actueel!

John Goldingay is hoogleraar Oude Testament aan het Fuller Theological Seminary in Californië. Hij studeerde en promoveerde in Engeland. In 1997 verhuisde hij naar Californië. Hij is als predikant aan een gemeente verbonden en beschouwt zijn wetenschappelijke taak als een onderdeel van zijn predikantschap.

Goldingay is een zelfstandig denkend christen, die nooit gewenste antwoorden geeft, maar altijd onbevangen aangeeft wat hij in de Bijbel heeft ontdekt. Hij groeide op in een anglicaans gezin en keerde na een periode in een charismatische gemeente weer terug in de Anglicaanse Kerk. Daardoor heeft hij altijd een frisse, onafhankelijke kijk op kerkelijke kwesties.

Hij heeft veel gevoel voor humor. Mijn favoriete zin is: ‘Ook Laban heeft duidelijk een kloppend hart, net onder de plek waar hij zijn portemonnee bewaart.’ Of de schertsende opmerking: ‘Mijn lievelingstheorie is dat David “Sela” zei als hij een snaar brak.’ Wat moet het leuk zijn om zo’n docent te hebben!

Goldingay is opgewekt, maar nooit oppervlakkig, want zijn leven is gevormd door diep verdriet. Als jonge theoloog trouwde hij met een studente medicijnen die bij zichzelf al de ziekte MS had vastgesteld. Meer dan veertig jaar waren John en Ann getrouwd. De eerste tien jaren speelde de MS periodiek op, daarna ging Ann steeds verder achteruit. Bemoedigd door zijn geloof en met hulp van vrienden en thuiszorg bleef Goldingay altijd voor zijn vrouw zorgen.

Deze ervaring kleurt alles wat hij over de Bijbel zegt. Zijn leven met Ann heeft hem geleerd om anders naar het leven te kijken. Hij uit geen vanzelfsprekendheden, maar praat uit eigen ervaring over onverhoorde gebeden en kan zich inleven in de zwaktes waar mensen mee worstelen. Maar hij vertelt ook over zijn hoop en de beloften van God, die hem staande hielden.

Rijker

‘Het Oude Testament voor iedereen’ bestaat uit zeventien boeken. Elk deel volgt een Bijbelboek, passage voor passage. De serie is geschreven vanuit de vraag: wat hoorden en lazen de mensen voor wie de Bijbelboeken opgeschreven zijn?

Het is verhelderend om Genesis te lezen vanuit het perspectief van de Israëlieten in ballingschap. Net als wij moesten zij hun geloof volhouden te midden van een cultuur die heel andere ideeën had over het ontstaan van de wereld en over dagelijkse leefregels. Wij lezen het Oude Testament als christenen, dat kan niet anders. Goldingay laat de teksten meer voor zichzelf spreken dan wij gewend zijn. Zijn uitleg is gebaseerd op de oudtestamentische situatie.

Wij hebben weleens de neiging om de verhalen vooral te lezen vanuit het nieuwtestamentische perspectief van zonde en vergeving. Maar Gods relatie met ons is veel rijker dan alleen dit thema. Als je de ‘biografie’ van Abraham, Mozes of Jozef leest, is de wisselwerking tussen God en mensen heel direct en divers. God neemt mensen serieus en behandelt ze niet als ‘geloofsfiguren’. Soms is Hij streng, maar Hij laat zich ook vaak vermurwen. En toch zijn het geen zoetige verhalen, want God houdt altijd vast aan zijn doelstelling: de hele wereld zegenen. Daarover lezen brengt ook ons dichter bij God!

Intuïtief

Als christenen vinden we het belangrijk dat onze overtuiging en onze levenshouding door Gods Woord gevormd worden. Meestal werken we daaraan door onze vragen vanuit de Bijbel te doordenken en onze standpunten vanuit een Bijbels kader te onderbouwen. Ik denk dat het even belangrijk is om steeds opnieuw de verhalen uit Bijbel tot ons te laten doordringen. Dan raken we daarvan ‘doordrenkt’ en worden ons geloof en ons dagelijkse leven op een meer intuïtieve manier beïnvloed.

Juist voor dat dagelijkse contact met de Bijbel zijn deze boekjes heel geschikt. Ze zijn vlot geschreven; soms krijg je het gevoel dat Goldingay tegen zijn studenten praat. Ze zijn zeker niet alleen voor theologen bedoeld, maar juist voor iedereen, zoals de naam van de serie al aangeeft.

De hoofdstukken zijn kort; meestal één alinea Bijbeltekst, gevolgd door twee bladzijden uitleg. Wij lezen thuis iedere ochtend bij het ontbijt een hoofdstukje. Je zou ze ook voor je stille tijd kunnen gebruiken. Goldingay zou zeggen: ‘Bijbels onderwijs en gebed/aanbidding horen bij elkaar.’ Op een Bijbelkring zou je steeds een aantal hoofdstukken kunnen bespreken. De uitleg biedt stof genoeg!