Column: Luister je wel?

Niets is wat het lijkt. Neem luisteren. Lijkt makkelijk: je vraagt iets en bent stil om te horen wat de ander zegt. En als het lukt, proef je waarom hij of zij iets zegt. Inmiddels weten we dat dit beeld niet klopt. Luisteren is, ook in kerkelijke setting, moeilijk. Je moet het leren.

Op meer plekken is luisteren lastig. Recent las ik een ND-opinieverhaal van de directeur van een intercultureel centrum, van Joodse afkomst, over het Amerikaanse vredesplan voor het Midden-Oosten. Zijn boodschap: dit plan is dé kans voor de Palestijnen. Omdat het gebaseerd is op twee elementen die in die regio nu eenmaal werken, geld en harde taal. Hier zit een kerntje van waarheid in. Maar na lezing dacht ik vooral: zou hij Palestijnen gesproken en naar hen geluisterd hebben?

Later zag ik een mailtje van de christelijke organisatie voor verzoening tussen Israëli’s en Palestijnen. Daarin stelt de Palestijnse directeur Salim Munayer dat het vredesplan op geen enkele manier rekening houdt met de behoeften die beide volken ten diepste hebben: voor Israëli’s het verlangen naar veiligheid, voor Palestijnen het verlangen naar gerechtigheid. ‘Beide kun je honoreren’, zegt Munayer, maar ‘zoiets kan nooit door macht, zeker niet macht van buitenaf.’

Ga zitten, vertel

Luisteren is ook relevant in de voltooid leven-discussie en voor het recent verschenen onderzoek naar 55+ers met een doodswens. Dat onderzoek, onder leiding van Els van Wijngaarden, maakt duidelijk hoe divers de beoogde groep is en hoe lastig het is om het begrip ‘voltooid leven’ te hanteren. Kwestie van luisteren dus, in dit geval naar een onderzoek. Maar dat lijkt aan D’66 niet besteed.

NRC-columniste Marjoleine de Vos waagt er een bijdrage aan, titel: De dood is abstract, tot hij zich aandient. Hierin citeert zij Els van Wijngaarden die tijdens haar onderzoekswerk merkte hoe groot de kloof is tussen het gemak waarmee de samenleving over levenseinde praat en de moeite bij elk mens als de dood dichtbij komt. Hoe praat je er als samenleving en individu dan wel over? Van Wijngaarden: ‘Als mensen een (doods)wens hebben, moeten wij er niet meteen op wijzen dat de zon schijnt. Of dat ze euthanasie moeten bespreken met een dokter. Dan moeten we zeggen: “ga zitten, vertel.”’ En daarna luisteren we. Dus.