Column: De blanke man

Maarten Verkerk | 23 mei 2020
  • Column

Hoe komt het toch dat christenen zich wereldwijd aangetrokken voelen tot het populisme? Deze vraag intrigeert mij al langere tijd. In de afgelopen weken kwam ik tot een schokkende ontdekking.

Ico Maly geeft in zijn boek Nieuw rechts een analyse van de retoriek van Hitler. Ik haal er drie elementen uit. Allereerst de idee van de aangeboren waardigheid van het Duitse volk. Ten tweede de gedachte dat alle problemen in Duitsland veroorzaakt worden door een vijand van buiten. Ten slotte de boodschap van de hoop: als het Duitse volk zijn waardigheid hervindt en als de vijand verslagen wordt, zal het volk weer opstaan.

Populisten zijn er in allerlei soorten en maten

Maly laat zien dat er populisten zijn in allerlei soorten en maten. Wat ze gemeen hebben, is dat ze de bovenstaande retorische elementen op een slimme manier gebruiken. En dat ze de visie delen dat de natie centraal staat en de vrijheid van het individu daaraan ondergeschikt is.

Deze elementen zien we terug in de retoriek van Thierry Baudet van maart 2019. Hij spreekt over een boreale samenleving. Een samenleving met een unieke kracht. Een samenleving waarin de blanke man het weer voor het zeggen heeft. De vijanden van het volk zijn de wetenschappers, journalisten, kunstenaars en bestuurders van het land. Zij hebben Nederland kapot gemaakt. Hij geeft hoop: onder zijn leiding zal ons land weer opstaan en een welvarende toekomst tegemoet gaan.

Op 4 mei hebben we onze doden herdacht. We werden weer geconfronteerd met onze eigen geschiedenis. Met christenen die het nationaal-socialisme fel bestreden hebben en die het omarmd hebben. Baudet heeft gelijk: er zit een unieke kracht in blanke mannen. Een kracht om te vernietigen. In een opstel schrijft de Nederlandse filosoof Hans Achterhuis dat het genade is als we het pad van het kwaad niet gaan en als we tot het inzicht komen dat het kwaad in onszelf zit. Een schokkende ontdekking.

Over de auteur
Maarten Verkerk

Maarten Verkerk is onder meer bijzonder hoogleraar filosofie aan de TU Eindhoven en de Universiteit Maastricht.

Meest gelezen

Waarom het begin van Genesis ook over geschiedenis gaat

Waarom het begin van Genesis ook over geschiedenis gaat

Koert van Bekkum
  • Verdieping

Verwijst het begin van Genesis naar dingen die zijn gebeurd? Of spreken de hoofdstukken vooral over ons menselijk bestaan als zodanig, en over hoe God redt? Het laatste natuurlijk, aldus ds. Ulbe van der Meer afgelopen mei in dit blad. Laten we het profetisch-symbolische karakter van het paradijsverhaal omarmen. Dan zijn we af van ingewikkelde discussies over historiciteit, leren mensen hoe mooi en krachtig de Bijbel spreekt, en werpen we geen onnodige drempels op voor jongeren en buitenstaanders. 

Lees artikel
Waarom in het kerkblad Onderweg mag klinken dat de slang in het paradijs niet sprak

Waarom in het kerkblad Onderweg mag klinken dat de slang in het paradijs niet sprak

Redactie
  • Redactioneel

Er is alle reden om binnen de Nederlandse Gereformeerde Kerken van gedachten te wisselen over hoe je het begin van Genesis leest en welke plek de zondeval daarin inneemt. Reina Wiskerke besprak in haar column het opinieartikel van dominee Ulbe van der Meer over Genesis 3 (ND 6 juni, link). Ze vroeg zich daarin af waarom Onderweg, maandblad voor de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK), zijn opvatting ‘dropt’ bij de lezers, zonder reflectie op de noodzakelijkheid, reikwijdte en consequentie van zijn opvatting.

Lees artikel
Kerknieuws juni 2026

Kerknieuws juni 2026

Redactie
  • Kerknieuws

Op 15 mei is ds. Johannes Theodoor Jonkman overleden. Hij werd op 13 januari 1950 geboren in Groningen en studeerde theologie in Kampen. In 1983 werd hij door GKv Drachten Zuid-Oost uitgezonden als zendingspredikant naar Kalimantan Barat (Indonesië). In 2000 werd hij gemeentepredikant in NGK Hardenberg-Centrum, waar hij vanaf 2015 aan verbonden was als emerituspredikant. De NGK Hardenberg-Centrum telt ruim 550 leden. Binnenkort verschijnt op onderwegonline.nl een in memoriam over ds. Jonkman.

Lees artikel
Professorsprofiel: Myriam Klinker-de Klerck

Professorsprofiel: Myriam Klinker-de Klerck

Lyanne De Haan-Wilts
  • Kerkelijk leven
  • Professorsprofiel

Ik ontmoet Myriam digitaal. Haar vakantie is net voorbij en dat is te zien, ze kijkt ontspannen met een kop thee de camera in. Toch geeft ze aan dat vakantie iets ingewikkelds heeft. Het leven als hoogleraar is gefragmenteerd en kent een permanente druk. De rust die vakantie brengt is elke keer weer even wennen. De adrenaline van haar dagelijks leven moet eruit en ze vindt het lastig om geen grip op zaken te hebben. Tegelijk hoopt ze dat ze de rust van de afgelopen vakantie mee kan nemen in haar werk van de komende tijd.

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief