Column: De blanke man

Maarten Verkerk | 23 mei 2020
  • Column

Hoe komt het toch dat christenen zich wereldwijd aangetrokken voelen tot het populisme? Deze vraag intrigeert mij al langere tijd. In de afgelopen weken kwam ik tot een schokkende ontdekking.

Ico Maly geeft in zijn boek Nieuw rechts een analyse van de retoriek van Hitler. Ik haal er drie elementen uit. Allereerst de idee van de aangeboren waardigheid van het Duitse volk. Ten tweede de gedachte dat alle problemen in Duitsland veroorzaakt worden door een vijand van buiten. Ten slotte de boodschap van de hoop: als het Duitse volk zijn waardigheid hervindt en als de vijand verslagen wordt, zal het volk weer opstaan.

Populisten zijn er in allerlei soorten en maten

Maly laat zien dat er populisten zijn in allerlei soorten en maten. Wat ze gemeen hebben, is dat ze de bovenstaande retorische elementen op een slimme manier gebruiken. En dat ze de visie delen dat de natie centraal staat en de vrijheid van het individu daaraan ondergeschikt is.

Deze elementen zien we terug in de retoriek van Thierry Baudet van maart 2019. Hij spreekt over een boreale samenleving. Een samenleving met een unieke kracht. Een samenleving waarin de blanke man het weer voor het zeggen heeft. De vijanden van het volk zijn de wetenschappers, journalisten, kunstenaars en bestuurders van het land. Zij hebben Nederland kapot gemaakt. Hij geeft hoop: onder zijn leiding zal ons land weer opstaan en een welvarende toekomst tegemoet gaan.

Op 4 mei hebben we onze doden herdacht. We werden weer geconfronteerd met onze eigen geschiedenis. Met christenen die het nationaal-socialisme fel bestreden hebben en die het omarmd hebben. Baudet heeft gelijk: er zit een unieke kracht in blanke mannen. Een kracht om te vernietigen. In een opstel schrijft de Nederlandse filosoof Hans Achterhuis dat het genade is als we het pad van het kwaad niet gaan en als we tot het inzicht komen dat het kwaad in onszelf zit. Een schokkende ontdekking.

Over de auteur
Maarten Verkerk

Maarten Verkerk is onder meer bijzonder hoogleraar filosofie aan de TU Eindhoven en de Universiteit Maastricht.

Meest gelezen

Behulpzaam advies over omgang met groeiende diversiteit in NGK

Behulpzaam advies over omgang met groeiende diversiteit in NGK

Louren Blijdorp
  • Kerkelijk leven
  • Ruimte en richting

In de eerste aflevering van deze rubriek is aan vier intensief betrokken NGK-predikanten gevraagd hoe de synodebesluiten bij henzelf en in hun gemeente zijn gevallen. Daaruit bleekt dat er grote verschillen tussen gemeentes ontstaan. In de tweede aflevering is aan drie hoofdrolspelers ter synode toelichting gevraagd op keuzes en besluiten. In deze derde aflevering vragen we aan René de Reuver, voormalig scriba van de Protestantse Kerk in Nederland hoe hij ontwikkelingen in de NGK ziet en wat hij ons zou willen meegeven.

Lees artikel
Predikantsprofiel: Koos Jonker

Predikantsprofiel: Koos Jonker

Marinus de Jong
  • Kerkelijk leven
  • Predikantsprofiel

‘Het predikantschap is voor mij geen baan, het is een roeping.’ Zijn roeping loopt als een rode draad door het gesprek met ds. Koos Jonker. Hij is predikant in hart en nieren. Maar die roeping kwam niet vanzelf. Zijn Zuid-Afrikaanse accent verraadt meteen dat die weg op zijn minst één landsgrens overging. Meer dan eens ging dat als bij Mozes en Jeremia: tegen zijn eigen wil. Deze roeping geeft diepe vreugde, soms veel plezier, maar kost ook wat, zo blijkt.

Lees artikel
Kerknieuws mei 2026

Kerknieuws mei 2026

Redactie
  • Kerknieuws

Kerknieuws van mei 2026 in Magazine Onderweg. Het beroep dat de gemeente van Langerak op ds. Gert Meijer uitgebracht heeft, heeft hij aangenomen. Ds. Meijer stond sinds 2017 in de NGK Zuidlaren-Kandelaarkerk. De NGK Zwolle-Plantagekerk, een gemeente met ruim 1.000 leden, heeft een beroep gedaan op ds. Reinier Kramer (46 jaar). Kramer is momenteel als enige actieve gemeentepredikant verbonden aan de ruim 1.200 leden tellende samenwerkingsgemeente CGK-NGK Deventer. Hij is sinds 2,5 jaar werkzaam in Deventer. Kramer was eerder vier jaar verbonden aan Spakenburg-Zuid en vijf jaar aan Bergentheim-De Hoeksteen. De Plantagekerk is vacant sinds het vertrek van ds. Jos Douma in 2025.

Lees artikel
Als schaduwen over de wereld vallen

Als schaduwen over de wereld vallen

Louren Blijdorp
  • Verdieping

De tijden zijn somber en ernstig. Oorlogen zijn niet meer ver weg en de wankelende wereldorde geeft een sluimerende onzekerheid. Ook in het nog altijd ongekend welvarende en vredige westen van Europa knaagt het: trollenlegers, hackers, mysterieuze drones dringen ons continent binnen. Het leidt tot groeiend onbehagen, polarisatie, bedreiging van de rechtstaat. En dan klopt ook nog de klimaatcrisis onverbiddelijk aan. Die nog veel existentiëlere dreiging die de randvoorwaarden van ons bestaan zelf bedreigt wordt haast vergeten. Maar ook die slapende reus morrelt aan de bedrieglijke rust van Noordwest-Europa.

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief