Column: Geluk in tijden van corona

Twee maanden na de lockdown ging ik in een Veritas-forum in gesprek met Dirk de Wachter, een bekende psychiater, over geluk in onze samenleving. De gespreksleider begon met een persoonlijke vraag: streef jij naar geluk in je eigen leven? Het antwoord dat iedereen verwachtte was: ja, dat doe ik. Maar dat antwoord gaf ik niet.

De belofte in onze samenleving is dat ik mijn geluk zelf in handen heb. Het enige wat ik moet doen is ‘mijn eigen hart volgen’, ‘ervoor gaan’ en ‘alleen die dingen doen waar ik energie van krijg’. De Amerikaanse schrijver Jonathan Franzen laat in zijn roman Vrijheid zien wat deze belofte doet in het leven van mensen.

Alleen in relatie met anderen
kom ik tot mijn bestemming

Het boek gaat over de vrijheid om voor jezelf te gaan. Vrijheid zonder verbondenheid met anderen. Vrijheid zonder de grenzen van de moraal. De keuze van het omslag is typerend: één enkele vogel zittend op prikkeldraad. Als er één les uit deze roman getrokken kan worden, dan is het wel dat de keuze om voor jezelf te gaan en voor je eigen geluk te kiezen, leidt tot pijn, verdriet en eenzaamheid.

Je kunt geluk niet afdwingen. Dan misken je het onverwachte en het verdriet die bij het leven horen. Maar nog belangrijker, dan misken je dat geluk een diepere dimensie kent. Geluk kun je alleen ontvangen in een betekenisvol leven. Alleen in relatie met anderen kom ik tot mijn bestemming. Alleen door er voor de ander te zijn, kom ik tot ontplooiing en krijgt mijn leven zin.

Ik kan geluk niet afdwingen. Zeker niet in tijden van corona waarin relaties onder druk staan. Het enige wat ik kan doen is openstaan voor stukjes geluk die in mijn richting vallen. Per telefoon, digitaal of op anderhalve meter afstand. Mijn eerlijke antwoord op de vraag van de gespreksleider was dan ook: nee, ik streef niet naar geluk. In het diepe besef dat ik een relatie heb met een Ander die niet gehinderd wordt door corona.