Wim Rietkerk: ‘Materieel bezit doet me niets’

Hij merkt dat hij ouder wordt, zegt dominee Wim Rietkerk, die laatst tachtig jaar werd. ‘Ik kan niet meer de hele dag doorgaan, zoals vroeger.’ Toch kwam er eind vorig jaar nog een boek van hem uit en zit hij dagelijks achter zijn bureau. ‘In ons leven hebben we ervaren dat God leidt en voorziet op een manier die royaler is dan wij zelf ooit in gedachten hadden.’

Biografie
W.G. (Wim) Rietkerk werd in 1941 geboren in Lisse. Hij studeerde theologie in Kampen en kwam in aanraking met het gedachtegoed van de Amerikaanse theoloog Francis Schaeffer, oprichter van de internationale l’Abri-gemeenschappen (www.labri.org). Zelf richtte Rietkerk in 1971 samen met Hans Rookmaaker een l’Abri-gemeenschap in Nederland op, waar hij ook jaren met zijn gezin woonde. Hij schreef diverse boeken en was NGK-predikant in Barendrecht, Culemborg, Utrecht, Houten en Wageningen. Zie ook www.wimrietkerk.nl.

We zitten inmiddels ruim anderhalf uur te praten in de voorkamer van het Utrechtse grachtenpand waar boeken, een bureau en makkelijk zittend meubilair het beeld bepalen, als Rietkerk een ontboezeming doet. Hij lijkt voor het eerst op deze maandagochtend een inkijkje in zijn hart te geven. Het is geen onwil, had hij al eerder aan de telefoon gezegd. Maar ‘voor de krant’ praat hij liever over inhoudelijke dingen – zijn visie op wat God ons met de coronacrisis te zeggen heeft bijvoorbeeld, waarover hij onlangs het boek ‘Verborgen aanwezig’ schreef. ‘Tegenwoordig staat de krant vol interviews met mensen die vertellen wat hun hobby’s zijn. Dat las je vroeger nooit, je had het alleen over de inhoud.’

Ontgroeningstijd

(beeld Maarten Boersema)

Hij leest het liefst boeken, véél boeken, had zijn vrouw Greta (83) al gezegd, voordat ze de achterkamer inging om een vriendin in Israël te bellen. ‘Lezen, lezen, lezen, met zijn neus in de boeken. Dat is zijn hobby.’

De Duitse Greta Reimer en de Nederlandse theologiestudent Wim Rietkerk ontmoetten elkaar in 1964 in Chalet Bellevue in het Zwitserse alpendorp Huémoz. In 1955 was het Amerikaanse echtpaar Francis en Edith Schaeffer op deze plek ‘l’Abri’ gestart, een internationale woon- en leefgemeenschap die in de loop van de jaren in acht landen, waaronder Nederland, christelijke leefgemeenschappen oprichtte. ‘In oktober 1960, tijdens mijn ontgroeningstijd op de TU Kampen, gaf Francis Schaeffer een lezing die ik verplicht was bij te wonen. We moesten naar een Zwitserse filosoof, werd gezegd. Die spreekbeurt is achteraf gezien voor mij enorm belangrijk geweest om los te komen uit de gereformeerde subcultuur, de veilige bubbel waarin ik op dat moment zat.’

Het verplichte college van Schaeffer in zijn ‘groentijd’ zette bij Wim Rietkerk radicaal een wissel om. ‘Direct erna heb ik hem geschreven: ik kom naar Zwitserland. Dat is in 1961 ook gebeurd, liftend met twee vrienden ben ik naar Chalet Bellevue gegaan. De jaren erna kwam ik er nog vaak.’

Waarom sloeg de lezing van Schaeffer zo in?
‘Dat grijpt terug op ervaringen van de jaren daarvoor. Ik was nog maar een jongeman van twintig, opgegroeid in een vrijgemaakt gezin in Lisse, waar trouwens een open gesprekcultuur heerste. Maar toch nam je als het ging over God, over wie Hij was en waarom je in Hem geloofde veel dingen aan zonder er al te diep over na te denken. Je had de veilige zekerheid van de leer, de subcultuur en die brak open toen ik daar bij Schaeffer zat. Zijn boodschap sloeg in als een bom.’

Het ging tijdens het college over ‘the reality of the Supernatural’, het thema waar theoloog en filosoof Francis A. Schaeffer zijn gedachtegoed op baseerde. De Bijbel spreekt waarheid over alle terreinen van het leven, leerde hij. Dus over schepping, mens, kosmos en geschiedenis, over de hele realiteit. Het loslaten van deze ‘waarheid’ was volgens Schaeffer de belangrijkste reden voor conflict, gebrokenheid en wanhoop onder de ‘moderne mens’.

Rietkerk: ‘Schaeffer vertelde in die collegezaal met weidse gebaren en veel dynamiek hoe zij in de l’Abri-gemeenschap in Zwitserland iets wilden laten zien van de realiteit van God. Simpelweg door gastvrijheid aan iedereen te bieden en het gesprek met elkaar aan te gaan. Ze maakten geen reclame voor het huis, de mensen kwamen. God leidt het leven in alles, zit daarachter.’

Het hele verhaal lezen? Log hieronder in of neem een gratis proefabonnement om inloggegevens te ontvangen.