Er komt een dominee voorbij

Hans Schaeffer | 8 januari 2022
  • Opinie
  • Thema-artikelen

De dominee: is dat een man of vrouw met bijzondere gaven? Iemand die zo goed en zo kwaad als het gaat leidinggeeft aan mensen? Strak in pak of casual op het podium, een enthousiast spreker, stille kracht of zoekende medegelovige?

(beeld Matthew Ball/Unsplash)

In de editie van OnderWeg van 8 januari 2022 kijken we naar de dominee. Hoe belangrijk is een dominee voor een gemeente? Dat hangt er natuurlijk vanaf aan wie je het vraagt. Zoveel mensen, zoveel meningen waarbij de eigen context en rol binnen de gemeente medebepalend zijn voor het beeld wat je hebt. Ben je zelf ambtsdrager? Wat doet een predikant anders dan jij? Heb je geen ambt: alle gelovigen hebben toch een taak om het evangelie verder te brengen? Waarom zou je in een gemeente een voortrekker, iemand met een bijzonder ambt, aanstellen?

Drievoudig

Een predikant is iemand die betaald wordt voor werk in de kerk. Dat heeft drie kanten: ambt-persoon-beroep. ‘Beroep’ gaat over haar of zijn professionaliteit: heeft hij de vaardigheden geleerd voor het ambacht van pastoraat, kent hij didactische principes voor lerende activiteiten? (Waar ‘hij’ staat kan ook ‘zij’ gelezen worden.) ‘Persoon’ gaat over capaciteiten en karaktertrekken: is hij introvert, dominant of bescheiden? ‘Ambt’ gaat over roeping en bevoegdheid: is hij geroepen door God door middel van de gemeente om hier te dienen? Hoe kan hij Gods profetische woorden laten klinken? Persoon, ambt en beroep zijn altijd met elkaar verweven. Toch zijn deze onderscheidingen verhelderend. Gesprekken in de gemeente gaan al snel over de persoon. Ik hoorde onlangs hoe er over een collega werd nagepraat op het kerkplein: ‘Ja, hij stond er wel mooi authentiek.’ Er kan bijvoorbeeld ook kritiek komen op zijn manier van catechiseren.

De persoonlijke en professionele kanten zijn goed zichtbaar. Maar wat merk je van het ambt? Voor de koers en richting van een kerk is geestelijk leiderschap nodig. De kerk is geen club religieuze hobbyisten of diaconale vrijwilligers. De kerk viert het heil, hoort Gods woord, door de doop komen er mensen bij, in het avondmaal verbindt Christus zich aan ons. De kerk heeft vanuit dat heil de roeping om voor zichzelf en de wereld Gods reddende kracht te belichamen in woord en daad. Erediensten zorgen ervoor dat de kerk bij die roeping bewaard blijft waarin de bron van ons heil gevierd wordt en kleine groepen zorgen ervoor dat de gemeente geestelijk wordt gevoed en toegerust.

Kerkzijn heeft een goed leiderschap door een team van ambtsdragers nodig. Soms sprekend tegen de gemeente, vaker gelukkig diep betrokken naast en met kerkleden. ‘Ambt’ is: hoe blijft de gemeente bewaard bij Christus en belichaamt ze haar roeping? Dat vergt meer dan professionaliteit en persoonlijkheid. ‘Ambt’ gaat precies over dat ‘meer’.

Het hele artikel lezen? Neem een proefabonnement op magazine OnderWeg en ontvang inloggegevens voor de website.

U moet u inloggen om dit artikel te bekijken. Login om toegang te krijgen.
Over de auteur
Hans Schaeffer

Prof. dr. Hans Schaeffer is hoogleraar Praktische Theologie en wetenschappelijk directeur van het Expertisecentrum Kerkvernieuwing Kerk2030 aan de Theologische Universiteit Utrecht en lid van de brede redactie van Onderweg.

Meest gelezen

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Gender, seksualiteit en vertrouwen – vier boeken over lhbt+-vraagstukken

Loïs Oosterhof-van Bruggen
  • Boekbespreking

Boekbespreking n.a.v. Joël Boertjens, #Hoe dan? Gids voor een veilig gesprek over kerk, geloof en lhbt+ (Ark Media, 2023), Elise van Hoek e.a. (red.), Gendergids. Navigeren in het landschap van gender, identiteit en zorg (Buijten & Schipperheijn, 2026), Jantine Nierop, Sekse doet ertoe. Hoe mijn visie op gender en de queertheorie veranderde (KokBoekencentrum, 2025), Jetske Christoff Venema (red.), Beelddrager van God gezocht M/V/X (Buijten & Schipperheijn, 2025).

Lees artikel
Het publieke spreken van de NGK tegenover radicaal-rechts

Het publieke spreken van de NGK tegenover radicaal-rechts

George Harinck
  • Verdieping

De Raad van Kerken heeft in april van dit jaar het rapport ‘De weg van discipelschap. De omgang van de kerken met radicaal-rechts gedachtegoed’ gepubliceerd. Daarmee beweegt de raad zich in het spanningsveld van kerk en politiek. Hoe deden kerken dat in het verleden en hoe moeten we in dat licht dit rapport bezien? Deze vraag is mede interessant omdat de Nederlandse Gereformeerde Kerken (NGK) sinds 2025 lid zijn van deze raad. 

Lees artikel
Misschien heeft men in deze streken geen ontzag voor God…

Misschien heeft men in deze streken geen ontzag voor God…

Jos Colijn
  • Leespreek

Deze preek van dr. Jos Colijn (tot voor kort werkzaam als universitair docent Interculturele theologie aan de Theologische Universiteit in Utrecht) heeft een spannend onderwerp dat de gemoederen verhit: migratie. Aan de hand van het Bijbelse verhaal over Abraham en Sara die in Gerar een veilig heenkomen zoeken, laat Colijn zien dat er geen gemakkelijke antwoorden zijn als het over migratie gaat. Nee, Genesis 20 gaat niet over onze migratieproblematiek, maar er valt wel veel te leren over onze positie als vreemdeling op aarde en de manier waarop we omgaan met vreemdelingen bij ons in de straat.

Lees artikel
Trouw en gedeelde pijn – gemeente-zijn na een fusie

Trouw en gedeelde pijn – gemeente-zijn na een fusie

Cors Visser
  • Alphen tot Ommen
  • Kerkelijk leven

Een bescheiden, trouwe gemeente met een gedeelde pijn en gedeeld verlangen om kerk te zijn in het dorp; dat is de NGK in IJsselmuiden. Het dorp kijkt uit over de IJssel naar wat ooit het gereformeerde Mekka was: Kampen. 

Lees artikel

Meld je aan voor onze gratis nieuwsbrief