Sympathie voor wie er net niet bijhoort

Naar aanleiding van:

Hans Werkman, De kwekeling, Kampen (Kok), 2023. 304 pagina’s, € 23,99. ISBN 9789029734714.

In deze tijden van kerkhereniging wordt er in gereformeerde kringen veel gesproken en geschreven over hoe het allemaal zo gekomen is, de jaartallen 1944 en 1967 spreken tot de verbeelding. Alweer een tijd geleden las ik met enige hervormde verbazing Het hondje van Sollie van Hans Werkman, de roman die in het Kampen van 1967 speelt, en ingewijden weten dan waarover het gaat.

In zijn nieuwste boek De Kwekeling, dat 8 juni verschijnt, vertelt Werkman het verhaal van zijn studietijd aan de Gereformeerde Onderwijs Opleiding (GOO) in Enschede. Autobiografische fictie noemt hij het zelf: het is allemaal waar, maar niet helemaal precies zo gebeurd. We lezen dus een roman.

Jaren vijftig

Vanuit het Groningse Uithuizermeeden gaat de 15-jarige Simon studeren in Enschede. Helemaal in Holland, zegt zijn moeder. Zijn vader brengt hem met de trein, hij koopt een retourtje voor zichzelf en een enkeltje voor Simon. De typische verteltrant van Werkman is meteen herkenbaar: met veel sprekende details roept hij de wereld van de jaren vijftig treffend op. En de jaren zestig zijn al in aantocht, Bill Haley breekt ook in Enschede door met Rock around the clock. De wereld vouwt zich in die late jaren vijftig langzaam open, de gereformeerde studenten hebben zich daartoe te verhouden.