Gestalte

De eigenlijke kerkorde van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) opent met het geheim van die kerk: ze is gestalte van de ene heilige apostolische en katholieke of algemene Kerk (I.1). Omdat de PKN bestaat uit al de gemeenten (II.2) kun je dat geheim ook zo verwoorden dat alle gemeenten elkaar ontvangen als gestalte van de ene Kerk van alle tijden en plaatsen. Uit deze geestelijke inzet volgt verder alles. Zonder deze geestelijke inzet valt alles uit elkaar.

Natuurlijk is dit een spannend geheim dat altijd al onder druk heeft gestaan. Er zijn ook gemeenten die andere alleen dulden omdat het nu eenmaal niet anders kan, maar die in hun opstelling verder laten merken dat er allerlei gemeenten zijn die eigenlijk niet bij de Kerk horen. Houd het maar eens bij elkaar, die waaier aan richtingen, van ultra-orthodox tot vrijzinnig en alles ertussenin. Zeker als het financieel concreet wordt, merk je dat het kraakt: hoeveel wil je bijdragen aan de solidariteitskas als je weet dat Gods geld ook bij kerken terecht komt die heel anders ‘liggen’? In alle verscheidenheid elkaar ontvangen als gestalte van Christus’ Kerk blijft alleen lukken als we het opbrengen om onze eigen gedachten gevangen te geven aan Jezus Christus en telkens weer met elkaar het geloofsgesprek te voeren. Het laatste jaar gaf mij een paar keer de kans met heel verschillende collega’s uit de breedte van de kerk onze geloofsbiografie te delen. Altijd bleek dat meer contact op te leveren dan afstand. De Levende gaat verschillende wegen met mensen door de tijd en door de kerk. Als die wegen elkaar kruisen ontmoeten we niet alleen een ander, maar ook de Ander. De Heer blijkt groter dan mijn hart,  ook dan het hart van wie heel anders in het geloof staat dan ik.

Tegelijk blijft het spannend. Wat er gebeurt als gemeenten elkaar niet meer willen ontvangen als gestalte van de ene Kerk zien we in de slow-motion kerkscheuring in de Christelijke Gereformeerde Kerken. Als het gesprek afbreekt, blijven de oordelen over: de geradicaliseerde overtuigingen die ik me nog herinner van vroeger. Waarom is het toch zo moeilijk om de beslissingen te laten bij de Enige die er de bevoegdheid toe heeft gekregen door zijn overgave aan het kruis?