De kerk, een plek die jongeren liefheeft

Wat hebben kerken nodig om succesvol te zijn in het aantrekken en betrokken maken van jongeren? We hebben daar vaak onze gedachten over, maar het boek Growing young leert ons dat het vaak vooronderstellingen zijn. In het boek worden zes kernelementen uitgewerkt die ons echt kunnen helpen zo’n kerk voor jongeren te zijn.

Tussen alle sombere berichten over kerk- en geloofsverlating onder jongeren door verscheen in september 2016 plots het Engelstalige boek Growing young. Een boek over wat kerken kunnen doen om jongeren bij de kerk te betrekken, gebaseerd op een Amerikaans onderzoek onder ruim 250 kerken.

Ook in Amerika wijzen diverse onderzoeken op een flinke terugloop onder jongeren op het gebied van godsdienstigheid en kerkelijke betrokkenheid. Toch zijn er daar ook kerken die succesvol zijn in het aantrekken en betrekken van jongeren bij hun kerk. De auteurs/onderzoekers zijn op zoek gegaan naar kenmerken die typerend zijn voor die geloofsgemeenschappen waar jongeren tussen de 15 en 29 jaar actief betrokken zijn. Het resultaat van hun zoektocht staat beschreven in Growing young. De titel verwijst naar de kerken die tegen de statistieken en trends in toch jong blijven of worden (growing young), in plaats van verder vergrijzen (growing old).

Hippe karakter

De auteurs beginnen het boek met aan te geven dat zijzelf (en waarschijnlijk ook hun lezers) heel wat axioma’s hanteren die niet blijken te kloppen. Een axioma is een niet-bewezen, maar als uitgangspunt aanvaarde bewering. Veel van deze vooronderstellingen waarvan gedacht wordt dat ze de kerk succesvol maken in het bereiken van jongeren, kunnen gelijk aan de kant worden geschoven.

Zo heeft de aantrekkingskracht van een kerk niet per se te maken met bijvoorbeeld de omvang van de gemeenschap: zowel kleine als grote gemeenschappen bleken effectief in het actief betrekken van jongeren. Ook het kerkverband, of juist het ontbreken ervan, bleek geen cruciale rol te spelen. En al evenmin is de gemiddelde leeftijd van de gemeenteleden doorslaggevend in het al dan niet aantrekkelijk zijn voor jongeren.

De gemiddelde leeftijd van de gemeenteleden is evenmin doorslaggevend

Verder laten de auteurs zien dat onder andere de ligging van de kerk (in stedelijk gebied of juist op het platteland), het hippe karakter van de kerk, het type gebouw, het budget en zelfs de liturgie geen wezenlijke factoren zijn om aantrekkelijk te zijn voor jongeren en jongvolwassenen. In sommige gemeenten droegen deze kenmerken wel degelijk bij, maar het bleken niet de kernelementen te zijn.

Voor alle kerken die vooral heel hard bezig zijn met de hierboven genoemde kenmerken is het advies: stop ermee en verleg je focus!

Kernelementen

Wat zijn de kernelementen dan wel? Op basis van het onderzoek worden er zes elementen of strategieën onderscheiden, die gehanteerd worden door de gemeenten die actieve betrokkenheid bij de jongeren weten te realiseren. Het gaat om de volgende kernelementen:

1. Doorgevend leiderschap. Geef jongeren de ruimte om hun kwaliteiten te ontwikkelen en zich in te zetten (in plaats van te werken vanuit een centrale autoriteit).

2. Inleven in jongeren. Verplaats jezelf in het leven van jongeren, in plaats van jongeren of hun gedrag te veroordelen of bekritiseren.

3. Jezus’ boodschap serieus nemen. Doe je best om jongeren in te wijden in een leven waarin Jezus centraal staat (en niet bijvoorbeeld de eigen traditie).

4. Een warme gemeenschap voeden. Investeer in vriendschappen met leeftijdgenoten en in contacten tussen generaties (en niet in de liturgie of in programma’s).

5. In alles prioriteit geven aan jongeren (en gezinnen). Ga op zoek naar creatieve manieren om jongeren te ondersteunen en hen te betrekken bij elk facet van de gemeenschap (en laat het niet bij mooie woorden).

6. De beste buren zijn. Stel de jongeren in staat om goede naasten te zijn, zowel lokaal als globaal, in plaats van de wereld buiten de kerkmuren te veroordelen.

Vergroenen

Het zijn deze zes kernelementen waardoor jongeren onderlinge betrokkenheid ervaren, waardoor ze zichzelf kunnen zijn en waardoor ze actief bij de kerk betrokken worden op basis van hun specifieke talenten en kwaliteiten. Deze zes punten vormen volgens de auteurs het daadwerkelijke omslagpunt tussen growing young en growing old. Ze voorkomen vergrijzing en dragen bij aan vergroening van de kerk. Hoe mooi zou het zijn wanneer jonggelovigen massaal te kennen geven dat de kerk voor hun dé plek is die ruimte biedt aan hun persoonlijke ontwikkeling en waar die persoonlijke ontwikkeling gelijk opgaat met het ingewijd worden in het volgen van Christus!

Reacties gevraagd

Later dit jaar willen we in enkele artikelen terugkomen op de in dit artikel genoemde kernelementen: wat betekenen deze voor de praktijk binnen de gemeente en hoe werpt dit vruchten af voor de jongeren in de gemeente? Om deze artikelen zo praktisch mogelijk te maken komen we graag in contact met uitvoerenden en jongeren van kerken waar met één of meerdere van deze kernelementen gewerkt wordt. Ook horen we graag van je wanneer je als jongere concrete ideeën hebt over hoe dit gerealiseerd kan worden. Neem alsjeblieft contact op met het Praktijkcentrum (info@praktijkcentrum.org) of het Nederlands Gereformeerd Jeugdwerk (ngj@ngk.nl).

Agenda

6 april: Regiobijeenkomst van het Praktijkcentrum, met als thema ‘Jongvolwassenen. De zoektocht naar een vernieuwend evangelie’, in de GKv Eindhoven-Best. Zie www.praktijkcentrum.org/highlight/regiobijeenkomsten-kerk-zijn-in-deze-tijd.

7 april: Trainingsdag De Wittenberg over omdenken in het jeugdwerk, met als thema ‘Hoe bereiken jongeren de kerk?!’ Zie www.dewittenberg.nl/omdenken/algemene-informatie.

16 en 17 mei: Conferentie van INNOV8 voor (semi-)professionele kerkelijk jeugdwerkers. Thema: POP-UP. Zie www.missienederland.nl/innov8.

10 juni: EO-Jongerendag, GelreDome Arnhem. Thema: ‘Fear not’. Zie www.eo-acties.nl/eo-jongerendag.

22 juli tot 28 juli: New Wine Zomerconferentie. Thema: God in ons midden. Meer hierover op www.new-wine.nl/zomerconferentie.

Media/tips

Lees het besproken boek: K. Powell, J. Mulder, B. Griffin, Growing young. Six essential strategies to help young people discover and love your church, Grand Rapids (BakerBooks), 2016.

Meer informatie over het onderzoek is te vinden op de website van het Fuller Institute, zie fulleryouthinstitute.org/growingyoung.

Met bijdragen van Karen Scheele en Paul Smit (NGJ), en Anko Oussoren (Praktijkcentrum GKv).