Binnenstebuiten

Soms zou je willen weten wat er in het hoofd van je kind omgaat. Je wilt je kind graag begrijpen. In de animatiefilm Inside Out krijgen we een inkijkje in het hoofd van een jong meisje. Dit leidt tot allerlei herkenbare en soms hilarische situaties. Tegelijkertijd is het een prachtige film om met jongeren te bekijken, omdat je daardoor samen kunt bespreken hoe we God kunnen eren met onze emoties.

Inside Out, een film uit de Pixarstudio’s, is inmiddels alweer drie jaar oud, maar ik had hem nog niet gezien. Mijn zoon had hem gehuurd en we hebben de film als gezin nu alweer een paar keer bekeken. Ik kan iedereen aanraden om de film te gaan kijken. Het kan je als ouders helpen om je kind beter te begrijpen, en eigenlijk geldt dat voor iedereen die contact heeft met jongeren. Ook voor kinderen zelf kan het heel herkenbaar zijn en helpen om met emoties om te gaan en de eigen diepste verlangens te peilen.

Controlekamer

Riley verhuist met haar ouders van Minnesota naar San Francisco. Ze moet haar vriendinnen en haar ijshockeyteam achterlaten en naar een nieuwe school. Dit gaat natuurlijk niet vanzelf, zeker niet als je als 11-jarig meisje net begint te puberen. Hierdoor wordt ze onzeker en dat zorgt voor confrontaties met haar ouders, die het allemaal heel goed bedoelen, maar toch zien dat hun dochter langzaam verandert in een verdrietig meisje.

De filmmakers proberen een inkijkje te geven in wat zich in het hoofd van Riley afspeelt. Dit doen ze door de vijf emoties die vrijkomen te personaliseren. Het vijftal Plezier, Woede, Afkeer, Angst en Verdriet probeert in de controlekamer Riley’s persoonlijkheid, die is opgebouwd uit verschillende persoonlijkheidseilanden, in balans te houden. De personages werken samen, maar botsen ook regelmatig met elkaar bij het sturen van het gedrag van Riley.

Plezier voert de boventoon en zij probeert Verdriet zo veel mogelijk op de achtergrond te houden. Riley mag niet verdrietig zijn. Dit leidt op een gegeven moment tot een conflict, waardoor Plezier en Verdriet verdwalen in het langetermijngeheugen. Terwijl Plezier en Verdriet verdwaald zijn, moeten Afkeer, Angst en Woede de boel zien te redden. Dit leidt echter tot problemen, waardoor de persoonlijkheidseilanden één voor één afbrokkelen.

Verlies

De kern van de film is dat Riley leert om te gaan met verlies. Daarvoor is het belangrijk dat Plezier en Verdriet leren samen te werken. Als ze samen verdwaald raken, leren ze elkaar echt kennen en ziet Plezier uiteindelijk in dat Verdriet ook een emotie is die geuit moet worden.

Plezier probeert Verdriet zo veel mogelijk op de achtergrond te houden

De film maakt ons ervan bewust dat elke emotie waarde heeft en dat plezier (geluk) niet het enige doel is in het leven dat moet worden nagestreefd. Juist verdriet, maar ook angst, woede en afkeer zijn nodig om emotioneel gezond te zijn. Daarin laat de film op een mooie manier de waarde van emoties zien. Plezier laat zien wat we waarderen. Afkeer het tegenovergestelde. Verdriet laat zien dat het pijn doet om iets te verliezen. En Angst beschermt je en adviseert om iets wel of niet te doen. Maar als Plezier en Verdriet uit de controlekamer zijn verdwenen, raakt Riley uit balans.

De climax van de film is dat Riley uiteindelijk tegen haar ouders zegt dat ze terug wil naar Minnesota. Haar emoties zijn een veelkleurige uitdrukking van dat verlangen. Ze wil terug naar huis.

Boventoon

Al kijkend naar de film ontdek ik voor mezelf nog een diepere laag. Waar verlangen wij naar? In welke cultuur groeien jongeren op? God heeft ons gemaakt met al onze verschillende emoties. In deze veertigdagentijd lees ik over Jezus in Getsemane. Jezus was verdrietig en bang, maar Hij eert God in al zijn emoties en is gehoorzaam. Tegelijkertijd weet Hij dat zijn vrienden niet in staat zijn om samen met Hem te bidden. Ze willen wel het goede kiezen, maar ze zijn zwak.

Eren wij God met al onze emoties? Hij wil dat we verlangen naar wat Hij verlangt en dat we ook in onze emoties Hem eren en navolgen. Met Plezier kunnen we vaak wel uit de voeten. Maar hoe zit dat met Afkeer, Woede, Angst en Verdriet? Zou het kunnen zijn dat in de kerk vooral Plezier de boventoon moet voeren en de rest wordt onderdrukt, net als in de film?

Genadevol

Inside Out is een mooie film om samen met jongeren te bekijken en daarna door te spreken over emoties. Laten we jongeren helpen hun emoties te herkennen en hen leren om te gaan met de verschillende emoties. Wat voel je nu? Plezier, Woede, Afkeer, Angst, Verdriet?

Zou het kunnen zijn dat in de kerk vooral Plezier de boventoon moet voeren?

We kunnen met hen doorspreken over wat God verdrietig maakt, waar Hij een afkeer van heeft of wat Hem boos maakt. Maar ook over wanneer jongeren misschien wel boos zijn op God of verdrietig naar Hem.

Ten slotte is het ook een genadevolle film, die laat zien dat wanneer wij of onze kinderen tekortschieten, er ruimte en hoop is dat het uiteindelijk goed komt. Het is voor ons onmogelijk om God perfect te eren met onze emoties, maar misschien kan daardoor het verlangen terugkomen naar een verloren thuis waarin we wel God kunnen gehoorzamen met onze hele persoonlijkheid.

Agenda

31 maart – 1 april: Paaschallenge 2018. Een spelactiviteit in de nacht van zaterdag op paaszondag voor groepen jongeren van ongeveer 13-17 jaar met minimaal twee leiders per groep. Zie jop.nl/themas/vieren-en-ontmoeten/paaschallenge-2018.

7 april 2018 (Ede): Huis van Belle-dag. Bedoeld voor tienermeiden, met speciaal programma voor ouders. Zie stichtinghuisvanbelle.nl/blog/belledag2018.

26 mei 2018 (Arnhem): EO Jongerendag, met als thema ‘Walk on water’. Zie beam.eo.nl/eo-jongerendag.

Media/tips

Bekijk hier de (Nederlandstalige) trailer van de film Inside Out: www.youtube.com/watch?v=-eZoI1fTvc4.

Leestip: Puberbrein binnenstebuiten van Huub Nelis en Yvonne van Sark (Utrecht (Kosmos), 2014). De auteurs geven in dit boek een inkijkje in de belevingswereld van tieners. Ze gaan in op het ontwikkelingsproces van jongeren tussen hun 10de en 25ste levensjaar.

Met bijdragen van Paul Smit en Martine Versteeg, jeugdwerkadviseurs bij het NGK Jeugdwerk.