‘Het huwelijk is een zeer bevochten verbinding’

0

Eén blik in een huiskamer zegt lang niet alles, maar als ze met haar man Johan een avondwandeling maakt in de binnenstad van Zwolle ziet relatietherapeute Marjan Schutte-Bultman wel wat er mis kan gaan in een huwelijk. ‘De één kijkt televisie, de ander is verdiept in de smartphone. Dat raakt me. Is er nog verbinding?’

Verbinding is wezenlijk voor een huwelijk. ‘Aandacht en betrokkenheid zijn essentieel. Als er geen hartscontact meer is, loopt een relatie vast. Dan verlies je elkaar. Ieder leeft dan zijn of haar eigen leven zonder dat er nog liefdevolle verbinding wordt ervaren.’ Marjan Schutte hoort daar veel over in de sessies met cliënten. ‘Man en vrouw groeien uit elkaar. Zijn ze nog wel echt ontvankelijk voor de ander en toegewijd aan elkaar?’

In de therapiegesprekken noemen de partners allerlei oorzaken waardoor de huwelijksrelatie niet meer op de eerste plaats komt: onze kinderen hebben veel aandacht nodig, het werk slokt veel tijd op, mijn partner heeft psychische problemen, mijn moeder vraagt zorg en aandacht, we zijn in een sleur beland. ‘Het is heel divers, en dan hebben we het nog niet eens over de gevolgen van verslaving of vreemdgaan’, zegt Marjan.

‘Gaandeweg een huwelijk verander je ook. Als je partner niet meegroeit of niet ziet waar de ander is, kun je langs elkaar heen gaan leven. Ook kerkelijke ontwikkelingen kunnen een relatie onder druk zetten. Je kunt elkaar kwijtraken in kerkelijke visies en interpretaties van de Bijbel. Of er zijn problemen op seksueel gebied. Je ervaart geen tederheid meer of vrijen is er niet meer bij. Deze thema’s veroorzaken pijn en eenzaamheid in het huwelijk, zo blijkt in de gesprekken. Er is vaak veel geworstel en gebrokenheid. In de therapie gaan partners weer op zoek naar elkaar. Ze leren: niet hij of zij is de vijand of schuldige. Ze ontdekken dat iets anders verwijdering tussen hen geeft.’

‘Waar leren we nog verdiepende gesprekken
te voeren, die verbindend zijn?’

Sociale media zijn volgens Marjan een valkuil waardoor partners vooral oppervlakkig contact hebben. ‘Ik merk vaak dat we het moeilijk vinden om op een dieper niveau contact te maken en onze gevoelens uit te wisselen. In relatiegesprekken hoor ik de één tegen de ander zeggen: “Als je thuiskomt, heb je alleen maar aandacht voor je telefoon, niet voor mij.” Dat kan ook een vlucht zijn. Het is makkelijker om daar je aandacht aan te geven dan aan je partner met wie je moeilijk verbinding maakt.’

‘Waar leren we trouwens nog verdiepende gesprekken te voeren, die verbindend zijn? We gaan minder naar onze binnenwereld, waar onze diepste angsten en behoeften leven. God roept ons op om onze verlangens en zorgen kenbaar te maken. Het huwelijk mag een oefenplaats zijn om dat ook onderling in praktijk te brengen. Onze verbonds-God is een God van verbinding, vanuit liefde. Die God roept tevoorschijn. Kun je dat als partners ook? De ander tevoorschijn roepen?’

Wat is dat dan?
‘Elkaar vragen: waar ben je? Niet zozeer: is er wat?, maar: waar ben jij? Hebben we contact?’

De eerste keer dat God in de Bijbel vraagt: ‘Waar ben je?’ was er wel wat aan de hand…
‘Dat was inderdaad een confronterende vraag. Tegelijk kun je hem ook uit liefde stellen: Ik mis je! Er staat iets tussen ons in. Ik wil graag samen met je opwandelen, maar waar ben jij?

Trouwens, als God gekwetst wordt in wat Hij van ons vraagt, geeft Hij ook duidelijk aan: hier ga je over de schreef, dit is mijn grens. Dat kun je ook als partner doen. Je kunt zeggen: je kwetst me als je dit zegt, zo wil ik niet dat je met me omgaat.

Marjan Schutte: 'Sta er eens bij stil hoe je samen begonnen bent. Watmaakte de ander nou aantrekkelijk?' (beeld Passievoortekstenfoto.nl)

Marjan Schutte: ‘Sta er eens bij stil hoe je samen begonnen bent. Wat maakte de ander nou aantrekkelijk?’ (beeld Passievoortekstenfoto.nl)

Leren weer in contact te komen is de basis voor een liefdesrelatie. Voorwaarde daarvoor is dat je goed in contact bent met jezelf. Ben ik me bewust van mijn gevoelens? Pik ik mijn lichaamssignalen op?

Het baart me zorgen dat huwelijkspartners weinig met elkaar spreken over wat er op dat moment in hen leeft. Natuurlijk, de waan van de dag en alle externe prikkels vragen veel aandacht. Iedereen is druk, de agenda is vol. En als we dan tijd hebben om met elkaar te spreken, gaat het over: hoe regelen we dit, we hebben nog een verjaardag daar en wie doet de boodschappen? Over praktische zaken, niet over de relatie en hoe het met ons beiden daarin gaat. Daar moet je bewust de agenda voor leegmaken.’

Marjan adviseert: ‘Plan een avond in de week vrij zodat je elkaar echt spreekt. Hoe gaat het met ons? En hoe is het met jou? Sta er eens bij stil hoe je samen begonnen bent. Wat maakte de ander nou aantrekkelijk? Zie je dat nog bij elkaar? Vertel de ander: dit was een moment dat ik me zo verbonden voelde met jou of sterke geborgenheid heb ervaren. Waar hoop ik op in ons huwelijk? Wat zou ik nog meer van je willen? Of andersom: hoe kan ik een betere partner voor je zijn? Heb jij nog verlangens naar mij toe? Zonder claims te leggen kan de relatie onderwerp van gesprek zijn.

In elk huwelijk zijn verbeterpunten. Iedereen heeft op een gegeven moment blinde vlekken en je kunt steeds in dezelfde patronen terugvallen. Spreek ook over de seksuele relatie: hoe fijn hebben we het nog samen? En wat zou je daarin willen veranderen? Natuurlijk moet het gesprek ook gaan over conflicten die steeds terugkomen. Als het vaak schuurt, moet dat bespreekbaar worden. Niet pas als het echt vastloopt en relatietherapie nodig is, maar in een veel eerder stadium.’

Schroom

Marjan ziet voor de kerk een rol van betekenis in het bespreekbaar maken van het huwelijk. ‘Het huwelijk is een zeer bevochten verbinding. De duivel grijnst bij alles wat kapotgaat in de liefde. Hoe meer, hoe mooier. Juist kerken zouden daarom moeten zorgdragen voor liefdevolle huwelijken. De huwelijksbelofte wordt uitgesproken voor God én de gemeente.

Zelf ben ik op latere leeftijd getrouwd. Als ik huisbezoek kreeg, vroeg de ouderling of dominee meestal hoe het was om alleenstaande te zijn. Die vraag was ik gewend. Toen ik bij getrouwde vrienden informeerde of hun weleens gevraagd werd hoe het is om met elkaar getrouwd te zijn, bleek dat nooit te gebeuren. Blijkbaar is er schroom om daarnaar te vragen. Stel je voor: wat voor beerput trek je open? Een ouderling of pastoraal bezoeker wordt daar doorgaans ook niet voldoende voor toegerust.

‘De duivel grijnst bij alles wat kapotgaat in de liefde’

Toen ik pastoraal werker in een gemeente was, heb ik gemerkt dat mensen het over het algemeen fijn vinden om erover te kunnen vertellen. Wat trekt jullie zo in elkaar aan? Vertel eens van een mooi moment in jullie relatie? En naast de vreugdevolle kanten kunnen ook verdrietige aspecten van de relatie het gespreksonderwerp zijn.’

Gemeenteleden kunnen hier onderling, bijvoorbeeld in kleine kringen, ook vrijmoediger in leren zijn, zegt Marjan. ‘Als je vermoedt dat er wat aan de hand is in een relatie, kun je aftasten of er openheid voor een gesprek of wellicht behoefte aan steun is.’

Je vraagt niet zo snel aan een ander: gaat het wel goed met jullie huwelijk?
‘Nee, maar het zou mooi zijn als dat op een natuurlijke manier een gespreksonderwerp kan zijn. Je vraagt wel: hoe is het met je? Dan kun je toch ook vragen: hoe is het met jullie samen? Zoals je ook vraagt: hoe is het met jullie kinderen?’

Dat vraag je veel makkelijker…
‘Dat is ook zo. Het is kwetsbaar. Er rust een taboe op relatieproblemen, we komen er niet snel mee naar buiten. Je voelt je immers al snel falen. En je praat ook over de ander, over je partner. Bovendien kan het onveilig voelen: waar belandt mijn verhaal?

In een vastgelopen relatie is er vaak veel pijn. Als je over je problemen begint te vertellen, kun je nog meer pijn oplopen als een ander er een oordeel over heeft of allerlei adviezen geeft. Het kan heel pijnlijk zijn als iemand zegt: ik snap niet waarom je nog verder gaat met hem, ik had ‘m allang de deur uitgezet. Dan stuit je op onbegrip, terwijl je juist steun zoekt omdat je wél verder wilt met hem, maar niet weet hoe.’

Hoe begin je er als buitenstaander dan over?
‘Het helpt misschien als je iets over je eigen huwelijk zegt, hoe je dat ervaart en wat je daarin ingewikkeld vindt. Je hoeft daarbij niet gelijk de diepste kwesties op tafel te leggen, je kunt ook vertellen dat je het best lastig vindt om tijd vrij te maken voor elkaar. Vraag bijvoorbeeld: “Hoe doen jullie dat eigenlijk? Ik vind het zo leuk om elkaar te verrassen, eens per kwartaal hebben we een verrassingsvrijdag. Doen jullie ook zoiets?” Als je jezelf kwetsbaar opstelt, kan dat een gesprek over elkaars relatie openen.’

Dit artikel maakt deel uit van een themanummer over het huwelijk, dat op zaterdag 28 april verschijnt. Benieuwd naar het hele nummer? Bestel exemplaren via administratie@onderwegonline.nl.

Delen.

Over de auteur

Jan Kas is freelance journalist.

Reacties zijn gesloten.