De Geest werkt óók in het klein

Een engel van de Heer zei tegen Filippus: ‘Ga tegen de middag naar de verlaten weg van Jeruzalem naar Gaza.’
(Handelingen 8:26)

Tijdens Pinksteren komen drieduizend mensen tot geloof in Christus. Het lijkt wel alsof de heilige Geest vooral werkt in grote aantallen. Blijft dat zo? Niet veel later blijkt dat de Geest ook krachtig aanwezig is in een-op-eencontacten.

Hoe gaat de Geest te werk na de enorme uitstorting in Jeruzalem, waardoor zo veel mensen tot geloof komen? Blijft Hij werken met zulke grote aantallen? Aanvankelijk wel. Heel snel was het aantal van drieduizend uitgegroeid tot vijfduizend (Handelingen 4:4) en het hield niet op (Handelingen 5:14). Als de vervolging in Jeruzalem uitbreekt, vluchten velen naar Judea en Samaria en ook daar komen massaal mensen tot geloof.

Joden en Samaritanen, al eeuwenlang felle vijanden, vonden elkaar aan de voet van het kruis van de Heer Jezus. Dat leverde natuurlijk veel vreugde op, maar ook veel werk. Want die Samaritanen met hun kleine Bijbel hadden veel onderwijs nodig om hun geloof te verdiepen. Eén van die mensen die daar enthousiast aan het werk gingen, was Filippus, één van ‘de zeven’ in Jeruzalem. Het was fantastisch om daar te werken, want de mensen stonden open voor het evangelie.

Je zou zeggen: wat heeft dat nu voor zin?

Maar dan opeens komt de Geest tussenbeide. Een engel vertelt Filippus dat hij naar de verlaten weg tussen Jeruzalem en Gaza moet. Je zou zeggen: wat heeft dat nu voor zin? Waarom moet Filippus – net gevlucht uit Jeruzalem – zijn pas begonnen en gezegende werk in Samaria onderbreken? Dat is toch niet handig en verre van efficiënt? Maar Filippus is bereid te gaan als de Heer hem roept, ook al is het onbegrijpelijk. ‘Hij staat op en gaat op reis. En zie’ (Handelingen 8:27, Naardense Bijbel), laat er nu juist op dat moment een reiziger aankomen. De Ethiopische minister van financiën zelfs. Een bijzondere man, want hij is gecastreerd. Dat gebeurde wel vaker met jongens, vaak kort na de geboorte. De ouders hoopten dan dat hun zoon ooit op een hoge positie aan het hof terecht zou komen, want een eunuch vormde geen seksuele bedreiging aan het hof.

Teleurstelling

Deze man had inderdaad een hoge positie gekregen. Die positie had hem onder meer in contact gebracht met Joden. Volgens schattingen woonden er destijds zo’n twee miljoen in Egypte en er bestond nogal wat handelsverkeer tussen Egypte en Ethiopië. Op die manier zal hij in aanraking gekomen zijn met een Joodse zakenman die hem vertelde over zijn geloof in God de HEER. En dat had hem zo aan het denken gezet, dat hij op een goed moment was afgereisd naar Jeruzalem om die God van de Joden beter te leren kennen. Een tocht van zo’n tweeduizend kilometer!

Wat had hem dat gebracht? Vast mooie ervaringen, maar ook teleurstelling. Want als gecastreerde zou hij nooit tot Gods volk toe kunnen treden. In de wetten van Mozes staat: ‘Mannen bij wie de zaadballen zijn geplet of het lid is afgesneden, mogen niet deelnemen aan de dienst van de HEER’ (Deuteronomium 23:1). Zo was de man wel in het land en in de stad van de HEER geweest, maar uiteindelijk niet opgenomen in het volk van God, waarvan hij zo graag deel wilde uitmaken. Dat had hem er echter niet van weerhouden een dure boekrol van de profeet Jesaja te kopen. Daar zit hij in te lezen als Filippus hem ontmoet. Dan wordt duidelijk waarom de Geest Filippus linkt aan deze man uit Afrika: hij moet hem verder op weg helpen.

Aansluiting

Filippus stelt de brutale vraag of de man ook begrijpt wat hij leest. Vervolgens ontvangt hij de uitnodiging om uitleg te geven. Hier zie je de Geest op schitterende wijze aan het werk. Hij koppelt Filippus aan de hooggeplaatste Afrikaan om hem de weg te wijzen. Precies zoals Jezus gezegd heeft: ‘De Geest van de waarheid zal jullie, wanneer Hij komt, de weg wijzen naar de volle waarheid’ (Johannes 16:13). Daarvoor gebruikt Hij mensen. De Geest helpt je in de regel door mensen op je pad te brengen die je kunnen coachen in het leven met God. Misschien je vader of moeder, of een catecheet of een dominee, of iemand van de Bijbelkring of zelfs iemand op een massale conferentie. De Geest heeft veel pijlen op zijn boog om mensen verder te brengen in hun leven met God.

De Geest heeft veel pijlen op zijn boog

Heb je trouwens gezien hoe Filippus te werk gaat? Niet door allerlei getuigenissen te geven, maar door aansluiting te zoeken bij waar de man uit Ethiopië mee bezig is. ‘Begrijpt u ook wat u leest?’ Vervolgens kan hij de Afrikaan de weg wijzen, zodat hij niet langer verdwaalt in dat dikke boek van Jesaja. Vanuit Jesaja 53 legt Filippus uit om wie het in het boek van God gaat. De reiziger was juist toegekomen aan die spannende verzen (Handelingen 8:32-33):

‘Als een schaap werd hij naar de slacht geleid;
als een lam dat stil is bij zijn scheerder
deed hij zijn mond niet open.
Hij werd vernederd en hem werd geen recht gedaan,
wie zal van zijn nakomelingen verhalen?
Want op aarde leeft hij niet meer.’

Onbegrijpelijke zinnen voor hem. Over wie gaat dit? ‘En Filippus opende zijn mond’ (vers 35, NBG1951). Een uitdrukking die in de Bijbel vaak gebruikt wordt wanneer iemand iets bijzonders gaat zeggen (Matteüs 5:2, Handelingen 10:34). Het was ook bijzonder, want voor het eerst wordt het evangelie verkondigd aan een Afrikaan. ‘Beste man, ik kan je vertellen dat het voor ons ook pas duidelijk geworden is. Het gaat hier over Jezus van Nazaret. Hij is het die deze wereld en u wil redden!’ Filippus zal veel over Hem verteld hebben, over wat Hij allemaal gedaan heeft, en uitgelegd hebben dat Hij nu op aarde niet meer leeft. En over waar Hij nu wel is en wat Hij van plan is: mensen redden door de verkondiging van het evangelie. Joden, zoals Filippus zelf, maar ook heidenen, zoals deze reiziger.

Toekomst

Als dat zo is, laten we er dan maar geen gras over laten groeien, zegt de man uit Ethiopië als hij water ziet. Waarom zou ik in dat water (iets schaars in de Gazastrook) niet gedoopt kunnen worden? En hij had het goed begrepen. Met Jezus was de scheidsmuur tussen Israël en de heidenvolken afgebroken. Zo werd de eerste Afrikaan nog eerder gedoopt dan de eerste Europeaan (Handelingen 16).

Wat zal de man opgekeken hebben toen hij zijn rol verder afwikkelde en in Jesaja 56:3-5 las:

‘De vreemdeling die zich met de HEER heeft verbonden,
laat hij niet zeggen:
“De HEER zondert mij zeker af van zijn volk.”
En laat de eunuch niet zeggen:
“Ik ben maar een dorre boom.”
Want dit zegt de HEER:
De eunuch die mijn sabbat in acht neemt,
die keuzes maakt naar mijn wil,
die vasthoudt aan mijn verbond,
hem geef ik iets beters dan zonen en dochters:
een gedenkteken en een naam in mijn tempel
en binnen de muren van mijn stad.
Ik geef hem een eeuwige naam,
een naam die onvergankelijk is.’

Dat moet hem nóg gelukkiger gemaakt hebben. Geen gezin, geen nakomelingen, en tóch een blijvende naam! Zo is onze God. Hij geeft mensen, ook mensen die denken dat hun leven onvruchtbaar is, een geweldige toekomst. De man kwam blij thuis en werd in eigen land de stichter van de Ethiopische kerk.

Om over door te denken of door te praten

Misschien wordt jouw agenda vandaag of morgen ook in de war geschopt. Onbegrijpelijk, opeens kom je in het ziekenhuis te liggen. Maar misschien wel naast iemand voor wie jij veel kunt betekenen. Of je denkt: waarom loopt mijn werk in de kerk niet gewoon lekker verder? Wie weet is de Geest wel bezig om je te linken aan iemand die je nog niet eerder ontmoet hebt. Heb je zoiets al eens meegemaakt?

De Geest houdt van grootschalige opwekkingen. Maar Hij verliest de enkeling niet uit het oog. Ook jou niet, die denkt vergeten te worden door God.

De Geest zorgt voor verbindingen tussen mensen, maar Hij maakt hen niet afhankelijk van elkaar; Hij bindt ons aan Jezus Christus. De Afrikaan en Filippus kunnen elkaar weer loslaten. De Geest zet Filippus ergens anders aan het werk en de Afrikaan vervolgt zijn weg naar huis met grote blijdschap. Waar halen ze die blijdschap vandaan? Hoe werkt dat?

Als je een Afrikaanse asielzoeker ziet of ontmoet, denk dan nog eens aan deze Afrikaan uit Ethiopië. Afrika was eerder in het aanvaarden van het evangelie dan Europa. Dat maakt ons bescheiden. En wie weet word je zomaar gelinkt. Weer twee mensen blij gemaakt door de Geest.