Column: We weten niet wat we zeggen…

Er is niets zo spannend als taal. We gebruiken taal om de wereld te begrijpen, om met elkaar over van alles en nog wat te praten en om ons geloof uit te drukken.

Eén van de meest bijzondere fenomenen is dat we woorden gebruiken die we eigenlijk niet begrijpen. Ik werd me daarvan weer eens bewust toen ik het boek De ontsnapping van de natuur van de biologen Thomas Oudman en Theunis Piersma las. In dit boek vertellen ze over de voedselvoorkeuren van kanoeten (een soort wadvogel), over de felrode veren van roodmussen die in de woestijn leven, over mannelijke zeepaardjes die zwanger worden en kinderen baren, en over dieren als papegaaivissen die van sekse kunnen veranderen.

Steeds lijkt de natuur aan ons begrijpen
te ontsnappen

Oudman en Piersma gaan uitgebreid in op de vraag of al deze fenomenen verklaard moeten worden vanuit de genen of dat de omgeving een dominante invloed heeft gehad. Ze komen tot de conclusie dat alles veel ingewikkelder is dan we denken. Ook laten ze zien dat onderzoek inderdaad antwoorden oplevert. Maar nog belangrijker is dat elk antwoord ook weer fundamentele vragen oproept. Met woorden als ‘evolutie’, ‘DNA’ en ‘omgeving’ proberen we te begrijpen wat er in de natuur gebeurt, maar steeds lijkt de natuur aan ons begrijpen te ontsnappen. Uiteindelijk weten we niet wat we zeggen…

Christenen gebruiken vaak het woord ‘schepping’. Ik vind dit een mooi woord. Niet omdat ik begrijp wat het betekent dat God de wereld heeft geschapen. Ik begrijp daar niets van. De ontsnapping van de natuur heeft me weer duidelijk gemaakt dat ik het nooit zal begrijpen. Toch is ‘schepping’ een mooi woord: het verwijst naar God de schepper, die in liefde omkijkt naar zijn schepping. Dat is het spannende van de taal. In taal kan ik mijn geloof in God de schepper belijden zonder de pretentie te hebben dat ik weet wat ik zeg.