Is zending uit de tijd?

Jongvolwassenen vinden evangelisatie en zending maar niks. Sterker nog, uit onderzoek blijkt dat zij het zelfs verkeerd vinden om te doen. Tijd dus om opnieuw aandacht te geven aan evangelisatie en zending. En om jongeren te stimuleren om hun geloof te delen. Toch? Of wordt het tijd om de zending en evangelisatie zoals wij die kennen ter discussie te stellen?

In de afgelopen maand kwamen twee onderzoeksrapporten naar buiten over jongeren en evangelisatie. De Barna Group uit Amerika en de Church of England rapporteerden afzonderlijk van elkaar dat christelijke jongeren bijna niets zien in zending of evangelisatie.

47 procent van de Amerikaanse christelijke jongvolwassenen geeft aan dat ze het verkeerd vinden om je geloofsovertuiging te delen met een ander in de hoop dat die ander tot dezelfde overtuiging komt. Van de generaties vóór hen vindt 27 procent van de generatie X dat het verkeerd is zo je geloof te delen en slechts 19 procent van de babyboomers.

Bij zending lijkt een gevoel van
superioriteit een rol te spelen

In het Barna-onderzoek geven de jongvolwassenen ook aan dat zij in hun directe familie- of vriendenkring gemiddeld vier mensen kennen die een ander geloof dan het christendom aanhangen. Ter vergelijking: christelijke babyboomers zeggen dat ze in hun directe familie- en vriendenkring gemiddeld één persoon kennen met een ander geloof.

Voor Nederland, dat in vergelijking met Amerika vele malen meer geseculariseerd is, mogen we ervan uitgaan dat christelijke jongeren in hun directe vrienden- en familiekring ook meerdere mensen kennen met een ander geloof. Daardoor zullen zij eerder beseffen dat het niet vanzelfsprekend is om christen te zijn.

Profetisch

De voorzitter van de Barna Group stelt in een reactie dat de kerk meer aandacht moet hebben voor evangelisatie. We moeten bij de jeugd benadrukken dat evangelisatie goed is en de moeite waard. Ik vraag mij af of dat de juiste conclusie is.

Op 8 februari hield Paul Bendor-Samuel, hoogleraar aan het Oxford Centre for Mission Studies, een lezing tijdens de studiedag ‘Weg met zending?’ Daarin reflecteerde hij op trends, uitdagingen en kansen van zending en missie anno 2019. De uitdagingen die hij signaleert en benoemt, zie ik terug in de reactie van de jongeren in deze onderzoeken. Is het mogelijk dat de negatieve kijk van jongeren op zending en evangelisatie eerder een profetisch geluid is, in reactie op wat wij als volwassenen van zending en evangelisatie gemaakt hebben?

Superioriteit

Bendor-Samuel stelt dat rond missie en zending verschillende eenzijdigheden zijn ontstaan, die we wellicht moeten heroverwegen. Zo ligt er bij zending en evangelisatie een grote nadruk op zenden. Wij hebben de waarheid en die moeten we overbrengen op de ander. De ander is verloren en heeft onze boodschap van redding nodig. Volgens Bendor-Samuel lijkt hier zelfs onbedoeld een gevoel van superioriteit een rol te spelen, overgebleven uit koloniale tijden waarin de zending zoals wij die kennen gevormd is.

Gelukkig groeit er steeds meer besef van de wederkerigheid in missie. Zowel zendelingen ver weg, als missionaire pioniers dichtbij zien dat God al bezig is op de plek waar zij komen. Ook ontdekken en leren ze in de interactie met mensen zo veel meer over de God die ze in eerste instantie dachten te brengen.

Affiniteit

Een andere eenzijdigheid waar Bendor-Samuel op wijst, is missie als een taak. Hierdoor zien we in kerken dat deze taak kan worden uitbesteed aan enkelingen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen diaconale en missionaire missie. Dat laatste is een taak waar je al dan niet goed in bent of affiniteit mee hebt. Maar in hoeverre zijn we ons er nog van bewust dat het delen van het evangelie een gevolg is van ons leerling-zijn van Jezus? Het is niet één van de mogelijke taken van een christen, die sommigen wel doen en anderen niet. Iedere christen is missionair, omdat je in het navolgen van Jezus onderdeel bent geworden van zijn missie.

In het navolgen van Jezus ben je
onderdeel geworden van zijn missie

Ooit zei een jeugdleider, toen we het hadden over een cursus evangeliseren: ‘Bedoel je een cursus normaal doen voor christenen?’ Wellicht is het inderdaad tijd dat we als christenen leren om ‘normaal’ te doen. Dat wil zeggen: accepteren dat ons hele leven onderdeel is van Gods missie. Zending en evangelisatie vormen niet een aparte taartpunt van het christelijke leven, maar zijn een smaakbepalend ingrediënt van het leven in zijn koninkrijk.

Richtingaanwijzers

Wanneer jongeren negatief blijken te zijn over zending en evangelisatie, laten we dan eerst even nadenken over wat daarachter zou kunnen liggen. Wellicht vragen jongeren niet alleen om het opnieuw definiëren van zending en missie, misschien zijn ze daar al mee bezig. Het is bijvoorbeeld opvallend dat in datzelfde onderzoek 73 procent van de jongeren vindt dat ze goed zijn in het delen van hun geloof, terwijl 59 procent van de babyboomers dat vindt.

Ik heb vaker gezegd dat jongeren en jongvolwassenen richtingaanwijzers in het lichaam van Christus zijn. Dus als ik zie dat jongeren moeite hebben met iets wat we als kerk doen, dan ben ik benieuwd naar de reden erachter. Het zou zomaar kunnen dat we als kerk onze koers moeten aanpassen of onze huidige manier van doen moeten evalueren. Laten we de richtingaanwijzers van de kerk serieus nemen.

Agenda

Voorjaar 2019: To get there young, trainingstour over het jeugdwerk voor de 3G-kerken. 7 maart in Ede, 21 maart in Goes. Meer info: www.praktijkcentrum.org/3g-trainingstour.

22-23 maart: Teenstreet@Home, tienerconferentie van Operatie Mobilisatie. Zie www.om.org/teenstreet.

23 maart: Jong geleerd? Trainingsevent voor predikanten en jeugdwerkers over catechese in de kerk. Meer info: www.praktijkcentrum.org/highlight/traningsevent-jong-geleerd.

20 april: PaasChallenge 2019. Ook dit jaar organiseert JOP weer een PaasChallenge: een interactief spel voor tienerclubs als kennismaking met het paasverhaal. Zie jop.nl/themas/vieren-en-ontmoeten/paaschallenge-2019.

Media/tips

Meer informatie over het onderzoek van de Barna Group: www.barna.com/research/millennials-oppose-evangelism.

Verslagen en verschillende downloads van de studiedag ‘Weg met zending’ zijn te vinden op: www.missienederland.nl/wegmetzending.

Alan en Eleanor Kreider, Worship & Mission after Christendom, Milton Keynes (Paternoster Press), 2009.

Met bijdragen van Anko Oussoren (adviseur bij het Praktijkcentrum) en Paul Smit (jeugdwerkadviseur bij de NGT).