Redactioneel: Alleen

In 2019 valt veel te herdenken. Recent stond Nederland stil bij de dodenherdenking en bij Bevrijdingsdag. Binnenkort volgt de 75ste verjaardag van operatie Overlord, de geallieerde invasie in Frankrijk gericht op beëindiging van het naziregime. Enkele maanden later wordt de net zo oude slag bij Arnhem herdacht. Herdenken is in.

Kortgeleden was ik in Normandië, dé plaats van D-day. Aan de kust krioelt het van de musea daarover. Aan lantaarnpalen hangen foto’s van gesneuvelden. En overal zijn begraafplaatsen met duizenden kruisen. Er was een begraafplaats die mij diep raakte. Een Amerikaanse, met tienduizend kruisen die uitkijken op het strand en op de zee. De plek waar de bevrijders naartoe moesten, is nu hun rustplaats.

Er is ook een monument. Daarop staat in grote letters dat deze ‘plaats van strijd’ voor altijd gewijd is door de idealen, de moed en de offers van ‘our fellow men’. Fellow men. Medemensen. Naasten. Hierin proef je de klank van: samen; alleen lukt niet. Essentiële begrippen, in oorlogstijd, in Nederland vandaag, en ook voor kerk-zijn: alleen samen ben je volk van God.

De plek waar zij naartoe moesten,
is nu hun rustplaats

Okay, dat vinden wij, kerkmensen. Maar is dat ook het beeld dat anderen van de kerk hebben? Meestal niet, maar soms wel. Neem NRC-columniste Rosanne Hertzberger. In een column kort na The Passion schetst zij de teloorgang van de kerk, die bijna al haar invloed verloor en tandeloos geworden is, waardoor The Passion een acceptabele vorm van vermaak werd. En dan schrijft Hertzberger: ‘Ik vind dit een nare ontwikkeling. De kerk heeft wel iets meer te bieden dan alleen geloof, zingeving en een gebouw. Want in de kerk was je niet alleen. Daar vierde je elkaars life events, was je onderdeel van iets groters. Er is helaas weinig voor in de plaats gekomen. Behalve een keer per jaar een mooie tv-musical.’

Stel je voor dat in 2019 in Nederland deze slogan gaat rondzingen: de kerk, niet het instituut, is een gewijde plek van mensen die door hun idealen, moed en offers zien wie de ander is; niemand is er alleen.

Als dit gebeurt, hoor je vanuit de stilte: Amen.