Column: Concreet

Mijn dochter is gek op pictogrammen. Als we met de trein reizen, heeft zij als eerste de picto van de stiltecoupé gespot. Het levert haar twee broers regelmatig strenge blikken op.

Picto’s zijn geweldig. Ze vertellen op glasheldere wijze wat er wel of juist niet van je verwacht wordt. Voor mijn dochter, die een vorm van autisme heeft, is dat heerlijk. De eenvoudige, strak vormgegeven plaatjes maken haar wereld overzichtelijk.

De communicatie met onze 9-jarige is een ontdekkingstocht. Zo is bijvoorbeeld tijd essentieel. Vragen moeten landen, een antwoord geven kost tijd. Ik vergeet dat regelmatig, en vuur dan in mijn ongeduld drie verschillende vragen op haar af. Het resultaat: complete verwarring en geen antwoord.

De formulering van de vraag is eveneens belangrijk. ‘Meisje, ruim je rommel op’ is een volstrekt zinloze opdracht. De vraag is te groot, te abstract. Want wat is opruimen? Wat is rommel? Maar ze komt wel in beweging als we zeggen: ‘Pak je stiften van de tafel en leg ze in de la bij de kleurpotloden.’

‘Ruim je rommel op’ is een volstrekt zinloze opdracht

Op zondagmorgen, tijdens de kerkdienst, kijk ik regelmatig naar het koppie naast me. Kon ik maar in haar hoofd kijken. Barmhartigheid, vergeving, genade, liefde, gerechtigheid. Wat zou er bij haar blijven haken?

Ik ben gelukkig niet de enige die zich met deze vraag bezighoudt. Even googelen op ‘autisme’ en ‘geloofsopvoeding’ levert een keur aan boeken, artikelen en blogs op. Standaardoplossingen zijn er niet. Maar ik denk dat de volgende tips fijn zijn voor alle kinderen:

• Een duidelijke liturgie, met veel wekelijkse herhaling, is erg fijn. En waarom geen mooie picto’s toevoegen?
• Open vragen bij het kindermoment zijn leuk, maar voor sommige kinderen erg spannend en te direct. Laat kinderen eens hun vinger opsteken bij een meerkeuzevraag, of laat ze gewoon iets aanwijzen.
• Gebruik beeldende taal en concrete voorwerpen om Bijbelse begrippen uit te leggen, en breng structuur aan. Het ‘vijfvingergebed’ is daar een mooi voorbeeld van (googel maar).

Het allerbelangrijkste: vraag zelf eens aan een kind of volwassene met autisme wat wel of niet werkt. Laat je verrassen!

De column van Dicky staat in ons nieuwste nummer. Nog geen abonnee? Profiteer van dit mooie aanbod: lees magazine OnderWeg 3 maanden gratis op je mobiel of tablet (proefabonnement Digitaal).