‘Door te zwijgen, zeggen we eigenlijk dat prostitutie oké is’

0

De Wallen in Amsterdam zijn een toeristische trekpleister. Maar zoals vaker bij pleisters het geval is, gaat achter dat omhulsel een hele wereld schuil. Van eenzaamheid, verdriet, onderdrukking, en toch ook van (sporen van) trouw. Frits Rouvoet: ‘Trouw zijn begint ermee dat je het niet accepteert dat vrouwen zo benaderd en behandeld worden.’

De Wallen in Amsterdam zijn een toeristische trekpleister. (beeld Jean Carlo Emer/Unsplash)

De Wallen in Amsterdam zijn een toeristische trekpleister. (beeld Jean Carlo
Emer/Unsplash)

Al die honderden mensen die zonder schroom naar de vrouwen achter de ramen kijken, vaak zonder een spoortje van ongemak of schaamte – wanneer ik op de Wallen rondloop, valt mij dat vooral op. Meidengroepjes die de lichamen keuren en lachen om wat een vrouw aanheeft. Groepjes mannen die vieze grappen makend langs de ramen trekken. Groepen toeristen met een gids die rondkijken alsof ze bij een bijzonder interessante bezienswaardigheid zijn beland. Pubers die stoer doen, maar toch lichtelijk van hun stuk lijken te zijn gebracht door wat ze zien. En dan het handjevol ‘ouderwetse’ hoerenlopers dat hier komt met één doel voor ogen: een vrouw om seks mee te hebben.

Het maakt me boos en verdrietig, want het lijkt wel alsof niemand ziet dat het om mensen gaat. Er moet toch bijna niets meer van je ziel over zijn als mensen keer op keer langs je raam lopen alsof ze langs de vleesafdeling lopen? En dan heb ik het nog niet eens over wat er achter de gesloten gordijnen gebeurt en waar niemand zicht op heeft – en over wat dat doet met een mens. Al die mensen komen vast niet verder dan: ‘De vrouwen kiezen er toch zelf voor? Dan mag ik kijken, en als ik wil mag ik meer. Dat is immers waar ze hier voor zijn.’

Respect

Frits Rouvoet (60) kijkt hier radicaal anders tegen aan. Ook hij kan zich vreselijk opwinden over alle mensen die zonder enig respect voor de vrouwen rondlopen op de Wallen. Zijn organisatie Bright Fame, veertien jaar geleden door hem opgericht, heeft respect juist als vertrekpunt. Door er voor de vrouwen te zijn, wil Bright Fame een vertrouwensrelatie opbouwen waarin de vrouwen zich gezien en gehoord voelen. In die relatie kunnen zij hun dromen bespreekbaar maken, want als het erop aankomt droomt niemand er als klein meisje van om prostituee te worden. Uiteindelijk is het doel de vrouwen dichter bij hun droom te brengen en concrete stappen te laten zetten op weg naar ander werk, waarbij ze de prostitutie achter zich laten. De praktijk blijkt weerbarstig.

‘Ik wil iemand zien zoals hij of zij werkelijk van binnen is’

Het jaarverslag over 2018 meldt dat van de 149 personen die de organisatie heeft begeleid tien de prostitutie hebben verlaten. Daar zijn 11.250 uren en tientallen vrijwilligers aan voorafgegaan, waarbij nog de vraag is welke van de betrokken organisaties ‘ervoor heeft gezorgd’ dat iemand uit de prostitutie ging. Bovendien is vaak onduidelijk of ze uit de prostitutie blijven of toch weer terugvallen. Toch lijkt Frits niet somber gestemd, integendeel. In de tijd die ik met hem doorbreng, vertelt hij talloze schrijnende verhalen waaruit duidelijk wordt hoe beschadigd de vrouwen zijn en hoe moeilijk het kan zijn om eruit te komen. Er zijn ook verhalen van vrouwen die echt wel kansen krijgen, maar ze niet aangrijpen. Toch is hij er nog steeds – slechts levend van giften – en blijft hij trouw.

Wat betekent trouw voor jou?
‘We hebben het er vanochtend met de stagiaires over gehad, vooral over of ik weleens teleurgesteld ben en hoe ik daarmee omga. Natuurlijk heb ik teleurstellingen, het zou te gek voor woorden zijn als het allemaal fantastische verhalen zijn – zo werkt het niet. Maar de vraag is waar ik naar kijk. Als ik alleen naar de omstandigheden kijk, was ik allang afgehaakt. Ik kies ervoor om te kijken naar de mens achter de vrouwen. En dan kan iemand alsnog compleet een andere kant oplopen, waarbij ze voor mijn gevoel alles overboord gooit waar we aan hebben gewerkt – waar het om gaat, is dat ik dan niet teleurgesteld ben. Ik heb geen verwachtingen wat dat betreft. Trouw zijn is dwars door alles heen er continu toch voor iemand willen zijn. En dat kan eigenlijk alleen als je iemand ziet zoals hij of zij werkelijk van binnen is.’

De meeste vrouwen zullen uit zelfbescherming een flinke muur om zichzelf hebben staan en zich wel tien keer bedenken voordat ze iets van zichzelf laten zien. Hoe ga je daarmee om?
‘Door veel gesprekken te voeren waarin ik heel open ben over mijzelf. Ik vertel over mijn eigen leven en geschiedenis, dat ik gokverslaafd was en dat ik bij mijn baas uit de kassa geld heb gejat om te kunnen blijven gokken. Dat moet je niet als een tovermiddeltje gebruiken, hoor, maar het laat ze wel zien: ik weet wat het is om af te glijden en niet te weten waar het eindigt. Ik weet wat het is om bang te zijn voor de toekomst, om je te schamen voor wat je doet, om bang te zijn dat je familie het ontdekt – bij de meeste vrouwen weten vrienden en familie echt niet wat ze doen.’

Frits Rouvoet: ‘Trouw zijn is dwars door alles er continu voor iemand zijn.’

Frits Rouvoet: ‘Trouw zijn is dwars door alles er continu voor iemand zijn.’

Hoe kunnen in onze tijd en samenleving nog vrouwen ertoe komen als prostituee te gaan werken? Het moet haast wel vrijwillig zijn, want kom op, we zijn in Nederland, er zijn toch andere mogelijkheden?
‘Ik zeg altijd: elke vrouw is daar gedwongen door wat ze heeft meegemaakt. De redenen om in de prostitutie te werken zijn heel verschillend. Het kan armoede zijn, mensenhandel of ze zijn beschadigd omdat ze als kind misbruikt zijn. Er is hier op de Wallen een organisatie genaamd Proud, die prostitutie promoot als ongelooflijk mooi en stelt dat vrouwen er vrij voor kiezen en dus ook vrij zijn om er weer uit te gaan. Dat is echter niet wat ik hoor als ik met de vrouwen praat. Het is niet makkelijk om wat anders te vinden als je een gat in je cv hebt, schulden hebt opgebouwd of in een appartement woont met een huur van 2000 euro. Kijk, het is niet aan mij om te zeggen of iemand er wel of niet vrijwillig in zit. Het is niet allemaal mensenhandel, dat klopt, maar er is wel altijd flinke gebrokenheid of uitzichtloosheid die mensen ertoe aanzet om de prostitutie in te gaan.’

Jullie doel is dat vrouwen uit de prostitutie stappen. Betekent dat niet dat er een grens is aan trouw?
‘Ik kan van alles voor de vrouwen blijven doen, maar als ze zelf geen stappen zetten dan houdt het een keer op. Maar let wel: ik ken sommigen al veertien jaar, zo lang als ik er rondloop, en zij zitten er nog steeds in. Met hen heb ik goed contact. Dat is ook wat ze zien: die Frits is er nog steeds. Ze hebben zo veel mensen zien komen en gaan. Vooral van kerken hebben ze trouwens de buik vol. Die komen een dagje het licht in de duisternis brengen, delen foldertjes uit voor hun kerk in Lutjebroek – alsof die vrouwen daar ooit naartoe gaan. Daar hebben ze echt niks aan. Ik ben geen heilige hoor, natuurlijk is mijn geduld weleens op. Dan denk ik: meid, kom op nou, pak het aan, ik heb de weg eruit voor je op een presenteerblaadje gelegd – wat let je! Maar net als voor ieder mens is het voor hen moeilijk om uit iets vertrouwds te stappen, naar iets wat je niet kent.’

‘Meid, kom op nou, pak het aan’

Toch heb je het nog niet opgegeven. Waarom niet?
‘Door Jezus en hoe Hij met mensen omging. Het verhaal van Zacheüs bijvoorbeeld vind ik prachtig. Er moet iets in zijn leven zijn gebeurd wat hem ertoe bracht om een dief van zijn eigen volk te worden. Hij werd hoofdtollenaar en was berucht bij iedereen. Toen kwam Jezus langs. Moet je je voorstellen dat een volwassen kerel met zo’n positie in een boom klimt zodat hij Jezus kan zien. Jezus stopt bij die boom en zegt: “Zacheüs, kom vlug naar beneden, want vandaag moet Ik in jouw huis verblijven” (Lucas 19:5). Wat Jezus daar doet, is het stempel “dief” van Zacheüs afhalen en hem tot vriend maken.

Je zou denken dat Jezus hem vervolgens aan tafel tot de orde roept, of ten minste iets zegt over de manier waarop hij zijn geld verdient: “Zacheüs, dat kun je toch niet maken. Je bent misschien vroeger gepest of wat ook, maar dan kun je toch niet gaan jatten van je eigen mensen.” De meesten van ons zouden dat doen, maar Jezus zegt er niks over. Als het belangrijk was geweest, dan had dat wel in de Bijbel gestaan, lijkt me. Toch gebeurt er door de ontmoeting met Jezus iets met Zacheüs, van binnenuit. Hij biedt aan de helft van zijn bezittingen te verdelen onder de armen en gaat datgene wat hij teveel heeft afgenomen van mensen viervoudig vergoeden. Zo willen wij ook aanwezig zijn op de Wallen.’

Je loopt hier nu al zoveel jaar, denk jij dat het mogelijk is om prostitutie terug te dringen?
‘Mannen zijn de oplossing. Als mannen deze vrouwen niet zouden ge- dan wel misbruiken, zouden we geen prostitutie hebben. Waarom maken wij als mannen die geen prostituees bezoeken niet een statement dat we vrouwen respecteren en het verkeerd vinden om hen zo te gebruiken? Waarom doen we niet ten minste onze mond open wanneer in onze omgeving vrouwen als lustobjecten worden besproken? Omdat we dat niet durven. Dus ja, wij zijn de oplossing en hebben een verantwoordelijkheid. Maar die verantwoordelijkheid nemen, dat vinden we oncomfortabel.

Tegelijkertijd leggen we de verantwoordelijkheid bij iedereen behalve bij onszelf: bij de overheid, de politie, de vrouwen, de organisaties, noem maar op. Is het in de kerk beter? Nee hoor. In de kerk willen we allemaal geestelijke vaders zijn, terwijl we ondertussen net zo hard aan de pornografie zitten als de rest van de maatschappij. Bovendien is er net zo veel seksueel misbruik. We weten allemaal dat het gebeurt, maar we praten er niet over. Terugkerend naar de prostitutie: door te zwijgen laten we het toe, zeggen we eigenlijk dat het oké is. Trouw zijn begint er dan ook mee dat jij je uitspreekt en het niet accepteert dat vrouwen zo benaderd en behandeld worden.’

Two for one

Bright Fame werkt waar mogelijk samen met andere hulporganisaties die actief zijn op de Wallen of zich keren tegen mensenhandel. Er is een nauwe samenwerking met Scharlaken Koord (van stichting Tot Heil des Volks). In het najaar van 2019 trekken zij samen in een pand op Oudezijds Voorburgwal 241. Beide organisaties blijven het werk doen waar zij zich in hebben gespecialiseerd. Daarnaast runnen ze samen een inloophuis voor vrouwen onder het motto ‘Two for one’ (241, hun adres): twee organisaties die zich inzetten voor een en dezelfde doelgroep: vrouwen in de prostitutie.

Delen.

Over de auteur

Elze Riemer is godsdienstwetenschapper en journalist.

Laat een reactie achter