God begint, Jakob wint

‘Daarop zei hij: “Voortaan zal je naam niet Jakob zijn, maar Israël, want je hebt met God en mensen gestreden en je hebt gewonnen.”’ (Genesis 23:29)

Het is een van de meest mysterieuze verhalen in de Bijbel. Jakob vecht op de oever van de Jabbok met een vreemdeling die later God blijkt te zijn. Dat is al vreemd. Maar alsof het niet genoeg is: Jakob wint ook nog. Dit verhaal is niet alleen mysterieus, het is bizar en ongehoord.

(beeld Sanit Fuangnakhon/Shutterstock)

Er zijn situaties te bedenken waarin je vecht met God. Je hebt vragen bij wat Hij doet of juist niet doet in jouw leven. Of je vraagt je af waarom de dingen zich altijd tegen jou lijken te keren. In dat geval ben jij het die God voor de borst springt en Hem je klachten of verwijten voor de voeten werpt. Het gevecht van Jakob met God begint anders. Niet Jakob begint, maar God.

Jakob staat op het punt om het beloofde land in te trekken. Hij denkt dat zijn broer Ezau de laatste horde is om te nemen, voordat hij thuis is. Een stootkussen van cadeaus heeft Jakob voor zich uit gestuurd. Als laatste moet hij nog zelf de rivier over. Maar dan wordt hij aangevallen. Naar later blijkt, door God. Tenminste, dat kan niet anders. Wie anders dan Hij kan een mens zegenen? De laatste horde voor het beloofde land is niet Ezau, maar de Eeuwige zelf. Jakob lijkt weinig geleerd te hebben in zijn leven. Nog steeds is hij de man van slimme listen. Zal hij nu eindelijk op God vertrouwen en Hem het werk laten doen? De mysterieuze vreemdeling probeert Jakob naar de grond te werken en hem klein te krijgen. Zo kan het dus ook: niet jij neemt het initiatief tot een worsteling met God, maar God neemt het initiatief tot een worsteling met jou met de bedoeling dat je je eindelijk eens gewonnen geeft aan Hem. Want anders heb je in het beloofde land niks te zoeken.

Koppig

Je verwacht een ongelijke strijd. Met een vingerknip kan God een mens toch tegen de grond werken? Maar dit gevecht duurt de hele nacht. Het verhaal in Genesis vertelt zelfs: ‘Toen de ander zag dat hij het niet van hem kon winnen…’ Heel vreemd. Is God toch niet zo sterk of is Jakob zo koppig? Ik houd het op dat laatste. Hoe dan ook, God kan het niet winnen van Jakob. Hij krijgt hem niet klein. Een laatste poging blijft over. De mysterieuze vreemdeling raakt Jakob aan bij de heup. Haast op magische wijze, tenminste zo wordt het verteld.

Jakob kan niet meer op zijn benen staan. Als je niet meer op je benen kunt staan, kun je het vechten wel vergeten. Jakob kan eigenlijk niet anders dan zich overgeven, dan zeggen ‘ik geef me over’. Maar nee, dat doet Jakob niet, koppig als hij is. Hij kan nog wel tegen de man aan hangen. Nog laat hij hem niet gaan. Met alle kracht die hij nog in zijn armen heeft, houdt hij zich aan de man vast. Soms moet God ver gaan om een mens eronder te krijgen. Je benen onder je lijf vandaan slaan, zelfs. De meeste mensen zouden nu zeggen: ‘Ga toch weg, God, laat me met rust.’ Maar Jakob niet. ‘Ik laat u niet gaan, tenzij u mij zegent’, zegt hij. Laten wij God niet vaak te snel en te makkelijk gaan? Als het moeilijk wordt, als het pijn gaat doen: ‘God, ga liever weg’. Of zou je je juist dan niet veel beter en nog veel harder aan God kunnen vastklampen en tegen Hem zeggen: ‘Ik laat u niet gaan, tenzij u mij zegent?’

Witte vlag

Juist op dat moment kantelt het gevecht. Jakob smeekt om Gods zegen. Onder tranen smeekte hij om genade, zegt later de profeet Hosea (Hosea 12: 5). Die Jakob overwon. Weet je hoe het werkt bij God? Wie zich overgeeft, wint. Zelfs als je met Hem in gevecht bent. ‘Noem mij je naam’, zegt de vreemdeling. En Jakob bekent eindelijk kleur. ‘Ik ben Jakob’, bedrieger, hielenlikker, de architect van mijn eigen leven. Dit ben ik en zo was ik. ‘Maar vanaf nu niet meer’, zegt de man. ‘Israël zul je heten. Je hebt met God en mensen gestreden en je hebt gewonnen.’

Ik word warm en koud tegelijk, als ik het lees. Omdat het ongehoord is. Omdat hier al onze zorgvuldig geconstrueerde gedachten over God onderuit worden geschoffeld. De God van de Bijbel, de Vader van Jezus Christus, is een God die met zich laat vechten. Dat is al bijzonder genoeg. Maar deze God laat ook nog eens van zich winnen. Hij laat zich overwinnen door jou en door mij, du moment dat jij je gewonnen geeft.

Hier wordt alles omgedraaid. God kan tegen zijn verlies. Hij is bereid om het onderspit te delven. Jou als winnaar te laten gaan met zijn zegen en met zijn genade. Omdat jij met de witte vlag bent gaan zwaaien. Je verlies toegeeft. Zodra je dat doet, is God er ogenblikkelijk bij om jou overwinnaar te laten zijn. Je wint zijn genade en zijn zegen voor altijd.

Opluchting

Aan dit moment is het te danken, dat Jakob voortaan als Israël door het leven gaat. In deze nacht, in dit gevecht wordt Israël geboren. Niet langer Jakob is hij, maar Israël. Je hebt met God en mensen gestreden en je hebt het gewonnen. Het volk van God zal vanaf nu bekend zijn onder de naam die verwijst naar dit ongelooflijke moment in het leven van Jakob. Gevochten met God en van Hem gewonnen. Een mens mag als Israël door het leven gaan, winnaar van Gods zegen en genade.

‘Peniël’ noemt Jakob deze plaats. Je hoort de verwondering en de opluchting: ik heb God in het gezicht gekeken en ben toch in leven gebleven. Golgota doemt op. Het Peniël van jouw en mijn leven. Plek waar je God in het gezicht kijkt, waar Hij jou en mij alles voor de voeten werpt. Kijk, jullie liefdeloosheid, jullie kwaad en hemeltergende egoïsme. Maar waar je toch vandaan mag gaan, gezegend en geliefd, omdat Hij wil verliezen, omdat Jezus alles verliest. Wie daar onderaan het kruis van Jezus het hoofd buigt en de witte vlag zwaait, mag weten en geloven: een overwinnaar ben je, door God je leven lang en verder overstelpt met zijn genade en zegen.

Mank

Daar gaat hij, Israël, het beloofde land in. Wat een moment is dit! God gezien en toch in leven gebleven, met God gevochten en van Hem gewonnen. De zon komt op, vertelt het verhaal. Een nieuwe dag, een nieuw leven breekt aan. Het zal nooit meer hetzelfde zijn als het was. Jakob is veranderd. Hij is, om te beginnen, klaar voor het beloofde land. Daarnaast loop hij ook niet meer zo makkelijk. Hij gaat mank.

Worstelingen met God kunnen blijvende littekens achterlaten in het leven van een mens. Wat heeft hij gevoeld toen hij daar zo liep, elke keer dat zijn been begon te trekken: pijn, ongemak? Ik denk het niet: genade heeft hij gevoeld, bij elke stap die hij vanaf nu zet. Elke stap brengt hem terug bij die nacht, bij die worsteling en bij wat er toen gebeurde. Gevochten met God en van Hem gewonnen. Hoe je het winnen kunt van God? Door je aan Hem gewonnen te geven!

Ga naar buiten, maak een wandeling en overweeg:

• Vechten met God. Wat is jouw ervaring hiermee?
• Wat zou God jou nog moeten afleren voordat jij het beloofde land in kunt?
• Wat zou jij kiezen: God laten gaan, Hem vragen om je met rust te laten of je juist nog meer aan Hem vastklampen en zeggen: ik laat U niet gaan, tenzij u mij zegent?
• Je gewonnen geven aan God. Wat zou dat voor jou kunnen betekenen?