God van bergen en dalen

0

De godsman diende zich bij de koning van Israël aan en zei: ‘Dit zegt de HEER: Aram heeft gezegd dat de HEER een berggod is, en niet een god van de vlakten. Daarom zal ik deze hele legermacht aan jullie uitleveren, zodat jullie beseffen dat ik de HEER ben.
1 Koningen 20:28

Wat hebt u in uw leven van God ervaren? Het antwoord op deze vraag heeft vaak te maken met zegen, met de hoogtepunten in ons leven. Maar door zo te denken over God zijn we niet ver van het primitieve godsbeeld van de volken in het Oude Testament. In 1 Koningen 20 rekent God daarmee af. Hij is juist ook een God van de dalen.

Een typisch staaltje primitief denken over goden is dit. Goden werden gezien als grote wezens met menselijke eigenschappen, met hun krachten en hun beperkingen. De God van Israël kan niet overal goed in zijn, dachten de adviseurs van de koning van Aram. Maar daar zijn ze achtergekomen. Alleen: is het misverstand nu echt de wereld uit? Hoe zit het met ons denken over God?

(beeld Denis Belitsky/Shutterstock)

(beeld Denis Belitsky/Shutterstock)

De koning van Aram krijgt een gevoelige les. Zijn enorme legermacht wordt vernietigend verslagen door het legertje van Israël. Nu weet hij voortaan wie de HEER is, de God van Israël. Hij is niet alleen God op de bergen, maar ook in de vlakten. Toch is dat niet de spits van deze tekst. Het gaat erom ‘dat jullie beseffen dat Ik de HEER ben!’. God spreekt hier Israël aan en dat is verrassend. Je zou denken dat Gods eigen volk toch wel beter weet. Israel zal de HEER toch nooit als een berggod zien? Maar dat is nog maar de vraag.

Vraag

Een huisbezoek begin ik graag met deze open vraag: ‘Wat hebt u in uw leven al van God ervaren, kunt u daarover iets vertellen?’ Daar wil iedereen wel antwoord op geven, na enig nadenken. Vrijwel altijd krijg ik dan ongeveer dit te horen: ‘Wij zijn gelukkig getrouwd, nooit erg ziek geweest, blij met onze kinderen, hebben een goede baan en veel om dankbaar voor te zijn.’ Iemand anders vertelt dat hij ernstig ziek was, maar door God werd genezen of dankt God voor behaalde diploma’s. Weer een ander vertelt over zijn zoveel jarig jubileum. Kortom, we vertellen over onze bergtoppen. De ervaring van God wordt beperkt tot gezondheid, voorspoed en succes. Zeker, daar mag je God voor danken. Maar is dit niet wat primitief gedacht, alsof God alleen zichtbaar is op de toppen van je leven?

Vervolgvraag

Als ik het antwoord zo samenvat, kan ik soms het kwartje zien vallen. Soms wordt het dan ook heel stil, want wat valt er nog meer te vertellen? Ik hoop dat iemand dat zelf bedenkt, dat hij God leert zien in zijn hele leven. Jezus kwam niet alleen uit de hemel om jou aan diploma’s en een fijne baan te helpen. Zo dalen we geleidelijk af van de toppen naar de vlakten en soms zelfs naar de diepten. Want daar heeft Jezus ons gezocht en gevonden. Hij daalde af om mensen te redden die arm, blind en naakt zijn, die niets hebben om hen te bevrijden uit hun nood.

Mijn vervolgvraag is: wat heb je van Hem ervaren in de dalen van je leven? Dat blijkt toch wel een heel vruchtbare vraag te zijn die heel andere antwoorden oplevert. Dalen zijn er zo veel. Mensen hebben zich verloren gevoeld, mislukt of eenzaam. Ze zijn uitgegleden in een zonde of zelfs hun geloof kwijt geweest. Ze zijn verdwaald geraakt of het bos in gestuurd. Ze zijn slachtoffer geworden, zijn bestolen of erger.

Godsbeeld

Wat valt er dan van God te ervaren? Die vraag hangt samen met het Godsbeeld dat iemand heeft, bewust of onbewust. Is Hij de God die ons toch al mooie leven tot een succes moet maken of is Hij de God die ons redt uit zonde en alle rampzalige gevolgen daarvan? Die succesverwachting zit er toch wel diep in. Wat dat betreft zijn we kinderen van onze tijd, waarin alles maakbaar lijkt te zijn. Wat mensen kunnen, kan God toch beter? Dan moet Hij dat toch ook doen? Geloof blijkt maar al te vaak afhankelijk van tastbare voorspoed. Want als het tegenvalt, heeft de satan het gedaan.

Het is populair om te zeggen dat ziekte van de satan komt. Op de toppen is God, in de dalen is de satan, zo simpel kan het zijn. Laat je corrigeren! Onze God is van bergen én dalen. Want Hij is de HEER, dat moeten we beseffen, zegt Hij in deze tekst. ‘HEER’ is de weergave van JAHWEH, ‘Ik ben er’. Hij is de God die er is, altijd en overal, om zijn verbond te gedenken. Nooit laat Ik je alleen. In het donkere dal ga Ik met je mee, daar hoor je mijn stem en voel je mijn staf (Psalm 23). Ik ga met je door het water en door het vuur, want je bent van Mij (Jesaja 43). Dus juist als het spannend of teleurstellend is in ons leven, moeten we goed opletten hoe God zijn trouw bewijst.

Gebed

Als je Hem zo kent, kun je tot Hem gaan in je gebed. Maar hoe gaat dat gebed? Wat zullen we vragen? Vaak krijg ik het verzoek om te bidden voor of met een zieke. Meestal gaat het dan om een ziekte die ernstig is of om een spannende operatie. Mijn vraag is dan: ‘wat zal ik bidden?’, waarop ogen mij verbaasd aankijken. Wat een vraag! Dat begrijpt u toch wel, de wens is om beter te worden. Met andere woorden: bid dat we zo snel mogelijk uit dit dal komen. Ja, om genezing wil ik ook bidden, maar niet alleen en niet als eerste. Want ook in de dalen is God, daar maakt Hij zich aan je bekend. Daar spreekt Hij tot je hart.

Als je alleen maar zo snel mogelijk het dal uit wil, kijk je steeds aan Hem voorbij. Mijn eerste gebed is om rust en vertrouwen. We richten ons op God om met Hem verbonden te zijn en ons leven in zijn handen te leggen. Terwijl we nog niet weten welke kant de ziekte opgaat en het heel spannend is, zeggen we eerst dat de HEER onze God is, dat wij van Hem zijn en willen zijn in leven en in sterven. Dat gebed zal Hij zeker verhoren, om Christus’ wil. Hij zal het ook onthouden. Eens zal Hij jouw gebed vanuit de diepte in herinnering brengen als een hoogtepunt in je leven.

Verhoring

Wie vraagt naar de HEER, zal zeker worden verhoord en die verhoring ook ervaren. Niet automatisch en vaak anders dan je verwacht. Je kunt overweldigd zijn door wat er gebeurt, te geblokkeerd zelfs om zijn aanwezigheid op te merken. Dan zie je achteraf hoe Hij je droeg. Maar hoe dan ook, je zult merken dat niets je kan scheiden van de liefde van God. Zijn liefde valt niet samen met hoe wij ons leven graag zouden zien. We lijden onder allerlei kwaad. Maar de Zoon van God heeft zichzelf juist in het lijden met ons verbonden, in de diepste diepte ervan, waaruit Hij ons redt. In de onverbrekelijke eenheid met Hem ervaren we, vroeger of later, de werkelijke toppen van ons leven, al is ons alles tegen.

Om over door te praten

1. Welke bijbelse personen hebben God leren kennen in de diepten van hun leven? Hoe hebben zij God ervaren?

2. Wat betekenen zij voor jou? In wie herken je iets van je eigen levensweg?

3. Om ons heen hebben wij een wolk van getuigen, overleden gelovigen, die in hun leven God ervaren hebben. Dat is waardevol, zeker in een tijd waarin je zelf naar die ervaring zoekt. Maar we hebben ook levende getuigen om ons heen. Is het een idee om elkaar naar die ervaring te vragen? Samen met alle heiligen zullen wij immers de liefde van God in Christus leren kennen (Efeziërs 3:18-19).

Lied

In het Gereformeerd Kerkboek 2017 staat een nieuwe bewerking van het lied Op bergen en in dalen door Ria Borkent en Catharinus Geerds in vier coupletten. Laat zin voor zin op je inwerken.

Op bergen en in dalen
ja overal is God!
Waar wij ook lopen, dwalen
of stilstaan, daar is God!
Waar mijn gedachten zweven
of stijgen, daar is God!
Omlaag en hoog verheven,
ja, overal is God!

Beschermend aan mijn linker-
en rechterzij is God.
Waar ik mij weg voel zinken
in pijn en leed, is God.
Waar trouwe vriendenhanden
niet redden, daar is God.
In doodsgevaar en angsten,
ja, overal is God.

Gezang 232 vers 3 en 4

Delen.

Over de auteur

Bas Luiten is predikant van de GKv Amersfoort-De Horsten.

Laat een reactie achter