Toverwoorden

Er zijn in onze tijd twee theologische begrippen populair die ik aanduid als ‘toverwoorden’. Waarover heb ik het? Eerst wat goede theologie beoogt. De boodschap van het Evangelie moet in veel verschillende contexten gebracht worden. Telkens worden grenzen overschreden die voor nieuwe uitdagingen stellen. Dat vind je al in het Nieuwe Testament. Als het Evangelie de volkerenwereld ingaat, moet de boodschap verwoord worden in een taal en begrippen die mensen kunnen vatten. Zending is de moeder van de theologie. Daarmee is niks mis. Elke pastor of zelfs elke christen zou zich moeten bekwamen in het geven van ‘eerlijke antwoorden op eerlijke vragen’. Dat was de stelregel van l’Abri, waar mijn vrouw en ik ooit gewerkt hebben voordat we de zending in gingen naar Afrika.

Maar vandaag zie je iets anders. Accenten verschuiven door de tijden heen. De boodschap doet in nieuwe contexten nieuwe kanten oplichten. Ook niks mis

mee. Maar dat is iets anders dan de boodschap van het ‘eeuwige Evangelie’ (Openbaring 14:6) aanpassen aan wat mensen graag horen of acceptabel vinden. Het Evangelie is niet naar de mens.

Zo wordt beweerd dat je vandaag niet meer met verlossing van zonden kunt aankomen. Mensen zien zichzelf niet als zondaren. Op dat gebied liggen hun vragen niet. Daarom hebben we het er maar niet over. En dat in naam van contextualisatie. Hetzelfde geldt ook voor andere onderwerpen, met name ethische voorschriften van de Bijbel.

Een theoloog komt voorbij, zwaait met een toverstafje (zijn pen) en schrijft een dik en moeilijk boek dat weinig mensen helemaal lezen of begrijpen. Hij spreekt het magische woord ‘hermeneutiek’. En floep, de bijbeltekst betekent het omgekeerde van wat er staat. Je kunt die zo lezen, dat dingen die ons niet aanstaan ook niet voor ons gelden. Met hulp van de hermeneutiek (de theorie van de interpretatie) laten we de Bijbel zeggen wat we willen.

Het zal waar wezen dat er dingen zijn die mensen niet willen horen. Niemand wordt graag tegengesproken. Misschien moeten we van de Bijbel leren niet alleen antwoorden te ontvangen die we zelf niet zouden bedenken, maar zelfs welke vragen we moeten stellen.