‘Je moet niet hun ouder spelen, maar een vriend voor hen zijn’

Toen de Zuid-Afrikaanse Sindi Nkosi (39) in haar kerk hoorde over stichting Sizanani, werd ze meteen enthousiast. De stichting, die verbonden is aan de NGK, zet zich in voor christenen in Nqutu, een district in Zuid-Afrika. Zo bieden ze medische en sociale hulp en onderwijs.

Vooral het jongerenwerk sprak Sindi aan. ‘Ik vind het heel leuk om met jongeren te werken en ze iets bij te brengen’, vertelt ze enthousiast. De stichting kon nog een extra vrijwilliger gebruiken, dus vroegen ze Sindi of zij wilde meehelpen. ‘Dat wilde ik heel graag’, lacht Sindi, die nu jeugdwerker is voor Sizanani. In mei was Sindi in Nederland om, in samenwerking met missionorganisatie de Verre Naasten, een aantal kerken te bezoeken en te praten over het werk dat de stichting doet.

Wat doe je als jeugdwerker?

‘We werken in scholen met tieners in de leeftijd van twaalf tot vijftien jaar. We geven ze les in levensvaardigheden. De onderwerpen die wij bespreken, maken geen onderdeel uit van hun normale lesprogramma. Het gaat vooral over uitdagingen die nog komen. De leerlingen zitten in het laatste jaar voordat ze naar het middelbaar onderwijs gaan, waar ze ongetwijfeld tegen lastige dingen zullen aanlopen. In onze lessen proberen we ze inzichten te geven en hen op deze uitdagingen voor te bereiden zodat ze een goede tijd tegemoet gaan in het middelbaar onderwijs.’

Wat zijn voorbeelden van lessen die jullie geven?

‘Een belangrijk onderdeel is het vergroten van hun zelfvertrouwen. De tieners mogen weten dat ze belangrijk zijn en er mogen zijn. Sommige tieners zijn dat niet gewend, hun ouders zijn vooral hard tegen ze. Zij groeien op met de gedachte dat ze nutteloos zijn. Die woorden blijven hangen en daarom proberen wij te laten zien dat iedereen op zijn eigen manier iets kan bijdragen. Dat iedereen met zijn of haar eigen talenten en gaven van waarde is, juist omdat iedereen anders is.

Wat voor rol speelt het geloof in de lessen?

‘Op de scholen waar we werken, zitten leerlingen uit verschillende religies. Maar Sizanani is christelijk en dat is geen geheim. We vertellen over het geloof en ook in het lesmateriaal dat we gebruiken komt het christendom terug. Bij elk hoofdstuk staat een bijbelvers dat past bij het onderwerp dat we bespreken.’

Wat vind je zo leuk aan je rol als jeugdwerker?

‘Het mooiste vind ik om te zien hoe gelukkig de tieners zijn. Elke keer als ze ons zien aankomen, zie je aan hun ogen dat ze benieuwd zijn naar wat we hun te vertellen hebben. We zien hen ongeveer een keer per week, dus niet zo vaak als de docenten op school. We merken steeds dat ze zich openstellen voor wat wij hun willen leren.’

Waarom is jouw werk zo belangrijk voor jongeren in Zuid-Afrika?

‘Wij hebben zo’n goede band met de tieners dat ze zich bij ons veilig voelen om te praten. Ook over dingen waarover ze met hun ouders niet durven te praten. In Nederland is het normaler om met je ouders over taboe-onderwerpen te praten, maar in Zuid-Afrika krijgen kinderen soms zelfs verkeerde informatie van hun ouders. Zij nemen niet de tijd om te weten wat er echt in hun kinderen omgaat. Grote taboe-onderwerpen, zoals seks, worden niet besproken. Thuis wordt bijvoorbeeld alleen verteld dat ze geen seks mogen hebben voor het huwelijk. Daardoor is er geen ruimte om vragen te stellen. Een leerling vroeg mij: “Maar wat als ik niet ga trouwen?” Dat soort dingen bespreken kinderen niet met hun ouders, maar wel met ons. Daarom is het ook zo belangrijk dat wij er zijn.’

Hoe ga jij om met die grote vragen? Je bent toch een soort rolmodel voor de jongeren.

‘Ik moet voorzichtig met die vragen omgaan. De groep verwacht namelijk hét antwoord van mij. Ik benadruk daarom dat het uiteindelijk de eigen keuze is van jongeren. Daarbij laat ik zien wat de gevolgen zijn van de keuzes die je maakt en op welke manier ze je toekomst beïnvloeden. Dat overzien jongeren nog niet altijd. Bij zo’n vraag over seks voor het huwelijk vertel ik bijvoorbeeld dat er een risico is op een zwangerschap. Door jongeren te wijzen op de consequenties kunnen ze voor zichzelf afwegen welke keuze ze willen maken. Het belangrijkste is in ieder geval om een open sfeer te creëren waarin dit soort onderwerpen besproken worden.’

Wat voor tips zou je jeugdwerkers in Nederland geven?

‘Volwassenen die met jongeren werken, moeten dat niet te gemakkelijk opvatten. Jongeren van nu leven in niet dezelfde situatie als waarin zijzelf opgroeiden. Het werkt niet om als volwassene voor hen te gaan staan en te doen alsof je het allemaal wel weet. Het belangrijkste is om een vertrouwensband te kweken en proberen aan te sluiten bij hun leefwereld. Je bent niet hun ouder. Wees er voor hen als een vriend. Zorg dat je hun taal begrijpt.

Wees voor de jongeren als een vriend. Zorg dat je hun taal begrijpt

Als een kind zijn of haar diepste geheimen met je deelt, vertrouwt hij of zij je. Juist dan kun je die jongere verder helpen. Zo’n goede vertrouwensband maakt je werk gemakkelijker. Als ze je dingen vertellen, is het belangrijk om goed te luisteren, hun de tijd te geven om hun ervaringen, gedachtes of gevoelens met je te delen en om niet meteen je oordeel klaar te hebben.’

Wat is je wens voor de jongeren met wie je werkt?

‘Ik hoop ze op een dag allemaal in de kerk te zien. Veel jongeren in Zuid-Afrika hebben niet zoveel met het geloof en gaan al helemaal niet naar de kerk. Het lijkt me mooi als de beslissing om naar de kerk te gaan echt uit hun hart komt, dat ze niet komen omdat het moet van hun ouders. Want als ze God toelaten, zullen ze beschermd worden tegen slechte dingen in ons land, zoals op straat belanden wat veel jongeren tegenwoordig overkomt. Ik hoop dat jongeren mogen merken dat God werkt en dat ze Gods liefde kunnen delen.’