‘Dat gebeurt toch niet bij ons?’

‘Dat gebeurt toch niet bij ons?’ Dit is een van de meest gehoorde reacties die inspectiemedewerker Selini Roozen-Vlachos in de praktijk te horen krijgt, vertelt ze in haar boek MeToo in de zorgrelatie. Helaas blijkt deze vorm van naïviteit niet alleen misplaatst, maar is volgens haar ook een van de factoren die grensoverschrijdend gedrag in stand houdt. Grensoverschrijdend gedrag vindt wel degelijk ook plaats ‘bij ons’, ook als we voor ‘ons’ de kerk invullen. Wanneer het wordt afgedaan als een incident of een kwestie van interpretatie, zal de mogelijkheid van grensoverschrijdend gedrag niet structureel worden weggenomen. 

Ook in kerkgemeenschappen zijn betrouwbaarheid en sociale veiligheid een groot goed. Soms komt in het nieuws dat dat niet vanzelf gaat – integendeel. Daarom is het juist en gerechtvaardigd om na te denken over een gedragscode voor werkers in de kerk. Waar in kerken samengewerkt wordt – of het nu met professionals is of met vrijwilligers – zijn veilige relaties niet vanzelfsprekend, ook niet ‘bij ons’. We hoeven hierbij niet uitsluitend te denken aan gedrag dat lichamelijke of seksuele grenzen overschrijdt. Ook het omgaan met vertrouwelijke informatie of met geld en goed van een ander moet in de haak zijn. Daar moet ieder van op aan kunnen. Gedragscodes of gedragsregels voor kerkenwerk zijn niet onbekend. De Protestantse Kerk Nederland en de Stichting Veilige Kerk doen online handreikingen om tot zulke gedragsregels te komen. Ook kennen kerken eigen beroepscodes voor predikanten en gedragscodes voor ambtsdragers. Alleen, bij een code wordt vaak gedacht aan een lijst met regels en plichten, een set geboden en verboden. De manier om die in te voeren en toe te passen wordt vaak beperkt tot het houden van toezicht op naleving door een functionaris of een commissie. Dat is een goed begin, en tegelijk een onvolledige benadering van gewenst gedrag in het kerkelijk leven. Daarmee is het probleem van ongewenst gedrag niet afgehandeld, laat staan voorkomen. Het initiatief van een gedragscode die breder opgevat en ingebed wordt, is waardevol. Zo’n bredere code kan dienen om de volgende punten te benadrukken.

Mazen