Een vergeten belofte?

Terwijl Rusland bezig was om Oekraïne te verwoesten, pleegde op zeven oktober 2023 Hamas, de Palestijnse terreurorganisatie in de Gazastrook,  een misdaad tegen de menselijkheid: 1200 Israeli’s werden vermoord; honderden anderen, mannen, vrouwen en kinderen, werden gegijzeld afgevoerd naar een ondergronds gangenstelsel om als pionnen gebruikt te kunnen worden in het politieke schaakspel tussen de Palestijnen en de Israeli’s.

In antwoord hierop verwoestte het Israëlische leger meter voor meter de hele Gazastrook: het werd letterlijk platgebombardeerd met tieduizenden doden onder wie veel vrouwen en kinderen. De strijd heeft zich intussen uitgebreid naar de Westbank en het zuiden van Libanon. De streng-rechtse en orthodox-joodse regering van Israel gebruikt de gelegenheid om voorgoed van terreurgroepen als Hamas en Hezbolah af te komen en zo een duurzame vrede voor Israel te creeëren. Met Donald Trump aan de macht in Amerika ziet de toekomst er voor Netanyahu’s Israël beter uit dan lange tijd het geval was. Ten koste van miljoenen Palestijnen wil Trump de Gazastrook omtoveren in een speeltuin voor gewetenloze, rijke mensen. De Gazastrook zal Israel dan geen geld en levens meer kosten, maar geld opleveren.

Abraham als voorvader

Christenen wereldwijd reageren verdeeld op wat er zich afspeelt in het Midden-Oosten tussen Palestijnen en Israeli’s. Sinds de stichting van de staat Israël in 1948 heeft er hooguit een gewapende vrede geheerst tussen beide bevolkingsgroepen in het land waarop zij allebei aanspraak maken. Met een beroep op de Bijbel zeggen Joden en veel christenen dat God het land aan Abraham en zijn nazaten heeft beloofd (Genesis 12:1-3; 22:15-18). Maar wie zijn Abraham’s nazaten? De Palestijnen via zijn zoon Ismaël of de Joden via zijn zoon Isaak? De meeste christenen zien de Joden als Abrahams wettige nazaten met meer rechten op het beloofde land dan de Palestijnen (Romeinen 9:4-5). Paulus nam geen afscheid van zijn volk, al scheidden hun wegen zich. Hij stierf in Rome, ver weg van het land van zijn voorvaderen.

Dan zijn er nog nazaten van Abraham voor wie het beloofde land geen religieuze rol meer speelt. Als wij ons laten voorstaan op he kruis van onze Heer Jezus Christus horen wij tot het ‘Israël van God’ (Galaten 6:14-16) en mogen we Abraham tot onze geestelijke voorvader rekenen. Joden en christenen delen een gemeenschappelijk verleden zoals beschreven staat in ons Oude Testament, de joodse TeNaCh. Onze messias is een Jood; de eerste christeljke gemeente was joods en groeide in Jeruzalem als kool en in de verstrooiing gebruikten zendelingen als Paulus de joodse synagoge als springplank voor de heidenzending.

Maar het beloofde land speelt verder geen rol meer in de geschiedenis van de kerk.  Niet het beloofde land maar de beloofde nieuwe aarde is het vooruitzicht dat ons streelt. Dan kunnen we ook minder krampachtig aan het gesprek over het beloofde land meedoen. We beseffen dat het voor Israeli’s om een uiterst belangrijke zaak gaat of ze nu religieus of seculier Jood zijn. Tegelijk kunnen we begrip opbrengen voor de Palestijnse  zaak, al wijzen we terreur als politiek drukmiddel scherp af.

De vergeten belofte

God gaf onze voorvader Abraham drie beloften (Genesis 12; 18; 22): uit hem zou een groot volk voortkomen dat in een eigen land zou wonen en daar zou dat volk een zegen zijn voor alle volken op aarde. Het ging niet om het land, maar om wat dat volk daar zou doen. Abrahams nazaten zouden er een priesterlijke rol moeten vervullen onder de volken (Exodus 19:5-6). In het beloofde land zouden zij God dienen door volgens zijn instructies (Deuteronomium 12-26) een leven te leiden dat de volken zou aantrekken en zo naar God zouden toetrekken. Het draaide wel om Israël in het beloofde land, maar het ging God om de volken van de wereld – de hele aarde behoort aan God (Exodus 19:5).

In het Oude Testament lezen we hoe weinig er van deze belofte terecht is gekomen. Daarom kondigden de profeten de komst van de messias aan. Hij zou doen wat God had beloofd: de volken wereldwijd tot een zegen zijn. Goed, afgezien van een kleine minderheid van messiasbelijdende Joden gelooft niemand in Israël dat de messias al gekomen is, en zeker niet dat hij de christelijke messias is aan wie zoveel negativiteit kleeft (antisemitisme). Maar wat doen orthodoxe Joden in Israel of elders in de wereld met die derde belofte van God aan Abraham? Ze zijn weer een volk in het beloofde land. Wat doen ze met Gods derde belofte aan Abraham? Is Israël daar een zegen voor de volken in het Midden-Oosten, laat staan voor de Palestijnen? Zeker, de kerkgeschiedenis laat zien dat christenen het vaak niet veel beter gedaan hebben (koloniale zending), ondanks de aanwezigheid van de messias onder hen door de heilige Geest. Maar dat neemt de vraag niet weg: waarom denken gelovige Israeli’s dat God hen weer in het beloofde land heeft gebracht? Meer dan vijftigduizend doden in Gaza: is dat wat God bedoelde toen Hij hen terugbracht naar het beloofde land?

Wat doen de Israëli’s met Gods derde belofte aan Abraham?

De holocaust is een blok aan het been van de christelijke zending onder Joden. Maar verhindert deze Gazacatastrofe Israël niet om ooit nog een zegen voor de volken te kunnen zijn? Dat wil God, heeft Hij tegen Abraham gezegd. Dat staat toch in hun heilige Schrift, de TeNaCh?  Deze derde belofte is voor ons christelijke nazaten van Abraham de fundering van de wereldwijde zending (Matteüs 28:16-20).