Zendingslessen uit het Oude Testament

Waarom heeft God ooit Abrahams nazaten het land Kanaän beloofd om daar te mogen wonen en werken (Genesis 12:1-3)? De Bijbel noemt consequent maar één reden. Daar in dat beloofde land zou God hen tot een zegen maken voor alle volken op aarde. Zij zouden er een koninkrijk van priesters worden, een volk Hem toegewijd (Leviticus 19:6), waar die volken op af zouden komen. Hoe Israël samenleefde zou de aandacht trekken. Ja, de volken zouden door Israël worden aangetrokken naar God toe die ook hun God wilde zijn (Deuteronomium 4:6-8). De volken zijn nooit uit het zicht van God. Het draait dan wel om Israël in het Oude Testament, maar het gaat God om alle volken op deze aarde.

De volken in het Oude Testament

Dat blijkt uit de profeten die telkens naar de volken verwijzen die naar Jeruzalem zullen komen om God in de tempel te aanbidden. Ik denk bijvoorbeeld aan Jesaja (2:1-5) die het volk van Jacob oproept ‘in het licht van de Heer’ te wandelen. Dat licht verspreiden onder de volken: dat is zending. In Handelingen 8 krijgen we hiervan nog een mooi voorbeeld. Daar lezen we over een topambtenaar uit Ethiopië die de tocht naar Jeruzalem ondernomen had om daar ‘in het licht van de Heer’ de God van Israël te aanbidden in wie hij thuis was gaan geloven. Op weg naar huis ontmoette hij de evangelist Filippus die hem doopte in de naam van Jezus. Van nu af aan mocht hij thuis in Ethiopië ‘in het licht van de Heer’ wandelen als leerling van Jezus. Daarvoor had hij het volk Israël in het beloofde land niet meer nodig.

De zendingsgeschiedenis van het Oude Testament loopt in het Nieuwe Testament door, blijvend gericht op het zelfde doel: alle volken op aarde tot zegen zijn, hen dus tot leerlingen van Jezus maken (Matteüs 28:19). De zendingsopdracht van Jezus vlak voor zijn hemelvaart is een regelrechte uitwerking van zijn Vaders belofte aan Abraham (Handelingen 3:13).

Lessen uit het Oude Testament

Wat leren wij van het Oude Testament voor ons zendingswerk vandaag? Allereerst leren we er veel over wie onze God is die alle volken op aarde wil zegenen. Hij is een God van liefde die genadig vasthoudt aan zijn zendingsproject ondanks het constante falen van Abrahams nazaten. En falen deed Israël! Moest Israël de volken naar God toetrekken, het omgekeerde gebeurde keer op keer: zij werden aangetrokken door de valse religies van de volken. Dat begon zelfs al nog voordat zij het land in bezit namen. Denk aan het gouden kalf dat zij maakten aan de voet van de berg Horeb (Exodus 32:1-6), terwijl op de top God Mozes uitlegde dat Hij onder het volk wilde wonen en hoe Hij dat zou doen. Alleen dan zou Israël een bijzondere plaats onder de volken kunnen innemen om hen tot zegen te zijn.

Aäron bezweek onder de druk van de mensen, angstig geworden door Mozes’ langdurige afwezigheid. Zij wilden zichtbaar bewijs van Gods aanwezigheid onder hen en dat was Mozes. Hun motto was: eerst zien dan geloven. Dat zichtbare bewijs werd het gouden kalf dat Aaron liet maken. Het liep uit op afgoderij precies zoals bij de volken. Was Mozes er niet geweest om tussen God en het volk te bemiddelen, dan had Israël Gods oordeel niet overleefd (Exodus 32:10). Maar God zij dank, Israël had een middelaar van Hem gekregen: Mozes! Want God had de wereld zo lief dat Hij aan Israël een middelaar gaf, een voorloper van Gods enige Zoon als middelaar (Johannes 3:16). Zonder middelaar heeft zending in het Oude of Nieuwe Testament of vandaag, geen toekomst (Handelingen 4:12).

Zonder middelaar heeft zending geen toekomst

Het levende Woord

De vraag is of de kerk een betrouwbaarder zendingspartner van God is dan Israël destijds. Wij hebben zo veel meer van God ontvangen dan Israël om zijn zendingspartners te kunnen zijn. Jezus is onvergelijkbaar groter dan Mozes ooit was (Matteüs 17:2-3). Als opgestane Heer heeft hij alle macht in de hemel en op de aarde gekregen zodat hij altijd met ons kan zijn. Bovendien hebben wij de heilige Geest ontvangen die in ons en onder ons woont en werkt. De kerk is zoveel beter toegerust voor het werk dan Israël ooit was. En toch, wie de kerkgeschiedenis vergelijkt met de zendingsgeschiedenis in het Oude Testament, zal opvallend veel overeenkomsten opmerken tussen Israël toen en de kerk vandaag. Neem het gouden kalf als voorbeeld: dat was je zuiverste afgoderij. Zij struikelden over de onzichtbaarheid van God. Dat God met hen sprak en zijn Woord gaf, was onvoldoende. Juist dit, Gods onzichtbaarheid voor mensen, brak hen op. Vandaag is dat nog zo: geloof is uit het horen van Gods Woord (Romeinen 10:14-15). Vandaar dat verkondiging van dat Woord nog altijd het hart van de zending uitmaakt. Dat is ook een les die we uit het Oude Testament kunnen meenemen.

In het Nieuwe Testament worden wij ook gewaarschuwd tegen afgoderij. Neem Mammon de god van het geld die het rijke mensen moeilijk maakt om het koninkrijk van God binnen te gaan. Hij vertegenwoordigt een van de duisterste machten die onze wereld in zijn greep houdt. Zijn wij in het rijke Westen niet kwetsbaar op dit punt? Mammon is god en de Tarieven zijn zijn dienaren. Hoeveel christenen hangen niet de een of andere vorm van het ‘health and wealth gospel’ aan: God als de grote zegenende van zijn kinderen die nergens zichtbaarder aanwezig is dan juist hier waar het om het grote geld draait. Als we rijk en gezond zijn, weten we dat Jezus zichtbaar met ons is. Maar Jezus is aanwezig juist als we arm zijn, lijden of wat voor tegenslagen we ook te overwinnen hebben. Dat belooft hij in zijn Woord.

Conclusie

Jezus kwam niet om de Wet en de Profeten af te schaffen maar om ze tot vervulling te brengen (Matteüs 5:17). Zonder Oude Testament geen zending!