Leren van migrantenchristenen

Nederlanders met een hoog inkomen zonder migratieachtergrond zijn in de loop van de jaren steeds meer in hun eigen bubbel gaan leven, terwijl Nederlanders met een migratieachtergrond cultureel veel gemengdere netwerken hebben, blijkt uit onderzoek van het CBS (Centraal Bureau voor Statistiek) uit 2024.

 Deze verschillende ontwikkeling werkt ook door in kerken. In Nederland leven 1,2 miljoen christenen met een migratieachtergrond, maar hoeveel intercultureel contact is er tussen christenen met en zonder migratieachtergrond? In mijn ogen zou elke christen in Nederland contact moeten hebben met christenen uit een andere culturele achtergrond. Anders doe je niet alleen jezelf, maar ook de ander, je kerkgemeenschap en de samenleving tekort.

Verlangen

Waar komt deze wens vandaan? De Bijbel staat bol van verhalen die aangeven dat Gods heil voor alle volkeren bestemd is. Bij het afscheid van Jezus geeft Hij zijn leerlingen de grote zendingsopdracht mee: ‘Ga op weg en maak alle volkeren tot mijn leerling.’ De evangelisten Marcus en Lucas citeren beiden de oproep van Jesaja uit de mond van Jezus: ‘Mijn huis zal zijn een huis van gebed voor alle volkeren.’ In Openbaring lezen we het visioen waarin alle naties, stammen en volken samenkomen om God te loven en te prijzen. Dat visioen is niet alleen iets voor de toekomst, maar we mogen daar nu al naar toe werken om iets van Gods koninkrijk te ervaren. Alleen met alle heiligen samen leren we lengte, breedte, hoogte en diepte, kortom de volheid van Gods liefde kennen.

Nieuwe familie

Nu kan er natuurlijk intercultureel contact zijn op veel niveaus en in verschillende mate. In sommige landelijke gebieden dient het zich minder aan dan in een grote stad. Je kunt eenmalig een leuk gesprek hebben in de supermarkt, of er kan sprake zijn van een langdurige vriendschap. Maar wanneer en hoe vaak zien wij daadwerkelijk het gelaat van Christus in een persoon die heel ‘anders’ lijkt dan wijzelf, en wat doet het met ons wanneer we dat ervaren? In Kolossenzen lezen we over de innerlijke transformatie door het geloof waardoor wij steeds vernieuwd mogen worden naar het beeld van God en tot inzicht komen. Dat inzicht wordt zo benoemd: dat we geen onderscheid meer maken tussen mensen van verschillende achtergronden, maar inzien dat ‘Christus alles in allen’ is. Deze tekst suggereert dat de scheidslijnen tussen mensen dan wegvallen. In het Nieuwe Testament spreken christenen elkaar aan als broeders en zusters in Christus. Er is dus sprake van een familieband, zelfs voordat je elkaar persoonlijk hebt ontmoet. Dat besef maakt een nieuwsgierigheid wakker, een oprechte interesse die verder gaat dan een oppervlakkig contact.

Leren van elkaar

Wat kunnen gevestigde kerken leren van internationale of migrantenkerken? Dat antwoord zal per kerk en persoon verschillend zijn en hangt ook af van je startpunt: is een kerk al in contact met migrantenchristenen (bijvoorbeeld via een asielzoekerscentrum in de buurt) of is het helemaal iets nieuws? Migrantenkerken zijn onderling ook heel verschillend. Maar er zijn een aantal veelgenoemde redenen waardoor gevestigde kerken geïnspireerd raken door migrantenkerken. Vaak zijn migrantenkerken levendig, groeiend, en hebben meer kinderen en jongeren. Dat geeft een dynamiek van hoop en vernieuwing die bemoedigend kan zijn voor gevestigde kerken die last hebben van krimp en secularisatie. Migrantenchristenen hebben bovendien vaak een vrijmoedigheid van spreken over hun geloof en ervaren minder schroom in het woorden geven aan hun overtuigingen. Hun relatie met God houden zij niet privé; deze doordrenkt alle aspecten van hun leven en is hun bron van veerkracht in het omgaan met tegenslag. Migranten van de eerste generatie kunnen veel tegenslag hebben meegemaakt in hun leven – zeker als het vluchtelingen zijn – en hun vertrouwen in God sleept hen daar vaak juist doorheen. Zulke getuigenissen kunnen indrukwekkend zijn. Tot slot worden ze gekenmerkt door een sterkere gemeenschapscultuur. Die biedt een tegenwicht in tijden van toenemende individualisatie, polarisatie, wantrouwen en eenzaamheid.

Migrantenchristenen houden hun relatie met God niet privé

Voorbereiding

Intercultureel contact biedt de kans op wederzijdse verrijking. Het vraagt ook om een bewuste keuze en bereidheid om tijd te investeren in het contact. Dat start bij een goede voorbereiding. Je kunt daarbij denken aan:

• Bekijk op internationalekerken.nl welke migrantenchristenen er in jouw omgeving zijn en zoek op internet meer informatie op over deze gemeenschappen.
• Verdiep je in wat de Bijbel leert over eenheid en diversiteit. De diversiteit onder christenen wereldwijd is groot. Wat zou daarvan de betekenis kunnen zijn?
• Bezoek de websites van organisaties als Stichting Samen Kerk in Nederland (SKIN, de landelijke koepelorganisatie van internationale en migrantenkerken), Intercultural Church Plants (ICP) en Stichting Geloofsinburgering. Hier is veel informatie en literatuur te vinden die je kunt gebruiken om je in te lezen.
• Kijk voor meer inspiratie op protestantsekerk.nl/thema/migrantenkerken/.

Aan de slag

Wil je concrete handvatten om het contact met christenen met een andere culturele achtergrond aan te gaan? Er zijn genoeg mogelijkheden en veel hangt af van de persoonlijke interesses van de betrokkenen. Elke persoon is immers anders en heeft eigen interesses en talenten. Je kunt bijvoorbeeld denken aan de volgende opties:

• Deel je kerkgebouw met christenen met een migratieachtergrond die zelf nog geen gebouw hebben. In het boekje Kerken delen, gratis te downloaden via skinrotterdam.nl, vind je allerlei inspirerende voorbeelden en praktische tips.
• Krimpt jouw kerk en moet je daarom helaas afscheid nemen van een kerkgebouw? Overweeg om het te verkopen aan een nieuwe, groeiende kerkgemeenschap, zodat zij het stokje kunnen overnemen en de christelijke presentie in dat gebouw kunnen voortzetten.
• Zijn er meerdere gemeenschappen die gebruik maken van hetzelfde gebouw? Dat hoeft zich zeker niet te beperken tot een huurder-verhuurderrelatie; het biedt juist een mooie kans om elkaar daadwerkelijk op te zoeken en verder te leren kennen!
• Organiseer samen een activiteit, zoals een korenfestival, een pinksterviering, een maaltijd voor de wijk of ga met elkaar intercultureel bijbellezen.
• Bezoek samen een christelijke conferentie, zoals de conferentie van de Charismatische Werkgemeenschap Nederland, New Wine, Opwekking of de EO-
• Wees alert en zoek elkaar op als er iets speelt dat de ander raakt. Ken je bijvoorbeeld christenen met wortels in Congo en is het conflict in Congo in het nieuws, reik dan naar ze uit en vraag of je iets kunt betekenen of voor ze kunt bidden.
• Vaak hebben gevestigde kerken allerlei netwerken en contacten die waardevol kunnen zijn voor nieuwere kerken. Introduceer de nieuwere kerkgemeenschappen in je netwerk, zodat ze wegwijs worden en hun stem beter kunnen laten horen.
• Organiseer een avond over dit onderwerp en nodig een migrantenpastor als gastspreker uit. SKIN, de landelijke koepel van internationale kerken, kan hierin meedenken.

Het contact begint altijd met elkaar leren kennen, een relatie met elkaar opbouwen en een gezamenlijke visie of interesse ontdekken. Dit klinkt vanzelfsprekend, maar toch zie ik in de praktijk vaak dat de ene partij de andere benadert met een bepaald plan. Je kunt zelf nog zo enthousiast zijn over dat plan, maar gezamenlijke draagvlak creëer je door al in de planvormingsfase te overleggen, en niet pas nadat het plan door één partij is gemaakt en de andere partij daarna wordt uitgenodigd eraan deel te nemen. Van werkelijke samenwerking is sprake als alle betrokkenen bereid zijn om elkaar de ruimte te geven en te kunnen bijdragen. Via migrantenchristenen leren we wat God in het verleden heeft gedaan en wat Hij aan het doen is in zijn wereldkerk. Via hun verhalen komt tweeduizend jaar geschiedenis van het wereldwijde christendom je huiskamer binnen. Sommige geschiedenissen kunnen je inspireren en je kennis verdiepen. Andere geschiedenissen zijn ongemakkelijk of pijnlijk, maar ook goed om onder ogen te zien: zo kun je proberen nader tot elkaar te komen in het heden en een gezamenlijke toekomst tegemoet gaan. Door onze menselijke beperkingen heen kunnen we elkaar op allerlei manieren versterken en christelijke inspiratie bieden in tijden van secularisatie en polarisatie. Zonder het te weten heb je dan misschien engelen gehuisvest.

Samenvatting

De toenemende segregatie tussen Nederlanders met en zonder migratieachtergrond werkt door in kerken. Dat is jammer, want de Bijbel staat bol van verhalen die aangeven dat Gods heil voor alle volkeren bestemd is. Eigenlijk zou elke christen in Nederland contact moeten hebben met christenen uit een andere culturele achtergrond. Intercultureel contact biedt de kans op wederzijdse verrijking. Via migrantenchristenen komt tweeduizend jaar geschiedenis van het wereldwijde christendom je huiskamer binnen. Vaak zijn migrantenkerken levendig en groeiend. Dat geeft een dynamiek van hoop en vernieuwing die bemoedigend kan zijn voor gevestigde kerken die last hebben van krimp en secularisatie. Dit artikel geeft verschillende tips ter inspiratie en om in de praktijk handen en voeten te geven aan intercultureel contact tussen christenen. Als wij daadwerkelijk het gelaat van Christus in de ander zien, kunnen scheidslijnen tussen mensen wegvallen en herkennen we elkaar als broeders en zusters in Christus.

SKIN is de nationale koepelorganisatie voor internationale en migrantenkerken in Nederland. Zij ondersteunt internationale kerken zodat zij stabiele organisaties zijn waar het goed gaat met de mensen in en om de kerk en die positief betrokken zijn bij de samenleving. Daarnaast zet SKIN zich in om verbinding en samenwerking tussen internationale kerken en gevestigde kerken te stimuleren door bruggen te bouwen en kennis te vergroten. www.skinkerken.nl