Future Focused Church

Hoe je een toekomstgerichte kerk kunt zijn (of worden): inclusief en divers, n.a.v. Kara Powell, Jake Mulder en Raymond Chang, Future Focused Church (Baker Books, 2025)

Door Sabine van der Heijden, docent aan de CHE opleiding theologie, co-auteur van Samen jong (2022) en auteur van het Praktijkboek Samen jong (2026). Ze is lid van NGK Houten-De Lichtboog.

Kara Powell en Jake Mulder van Fuller Theological Seminary in Californië werden in Nederland bekend met Growing Young (in Nederland bekend als Samen jong). Daarin beschrijven ze zes kenmerkende kernwaarden voor kerken die jongeren trekken en daardoor vitaal en toekomstbestendig zijn. In Future Focused Church voegen ze naast jeugd, ook focus op etnische diversiteit en liefde voor (met name gemarginaliseerde) mensen buiten de kerk toe. Twee elementen die ook al in Growing Young zitten, maar die ze meer naar voren halen omdat zowel de culturele diversiteit in de samenleving als de tweedeling tussen rijk en arm toeneemt.

Hoewel deze ontwikkeling in de Verenigde Staten sterker is dan in Nederland, zien we ook hier zowel groeiende etnische diversiteit als ongelijkheid in de samenleving. Deze ontwikkelingen zetten ons opnieuw stil bij onze roeping om Jezus te volgen, die het kind in het midden zette en wiens roeping het was om ‘aan armen het goede nieuws te vertellen’. De vroege kerk bestond uit slaven en vrijen, Joden en Grieken, rijken en armen, oftewel een grote diversiteit aan mensen. Overigens betekent focus op deze groepen niet dat er minder aandacht komt voor de huidige leden. Integendeel, hun kerk zal niet hoeven sluiten door vergrijzing en krimp, maar diverser en levendiger worden, een win-winsituatie dus. Wel betekent het voor veel kerken een verandering van hun cultuur en zo’n verandering kost veel tijd en vraagt focus van mensen en middelen. Er zijn visie, gericht beleid en lange adem voor nodig.

Wie zijn we nu en waarom zijn we hier?

De weg naar een toekomst-gerichte kerk

Future Focused Church beschrijft de weg naar die toekomst als een reis van hier naar daar, waarbij er veel aandacht is voor met wie je op reis gaat en hoe je de goede weg vindt. Powell, Mulder en Chang doen dat op basis van zowel literatuur als hun jarenlange ervaring met het begeleiden van honderden kerken in dit veranderingsproces. De eerste vraag is: met wie ga je op weg? Een predikant of jeugdwerker kan het niet alleen, maar heeft een ‘transformatieteam’ nodig dat de diversiteit waar je naar streeft weerspiegelt en dus bestaat uit jonge en oudere mensen, mensen met verschillende culturele achtergronden en mensen die actief zijn in de samenleving. Dit team moet het niet alleen doen, maar zoveel mogelijk mensen in de gemeente betrekken bij het proces. Niet iets bedenken en dat ‘opleggen’, maar mensen zélf dingen laten beden-ken en uitvoeren.

Hun kerk zal niet hoeven sluiten door vergrijzing en krimp, maar diverser en levendiger worden, een win-winsituatie dus.

De tweede vraag is: wie zijn we nu en waarom zijn we hier? Om die vraag te beantwoorden is goed luisteren essentieel: naar God, naar de mensen die je méér in je kerk wilt zien (jongeren, diverse culturen en buitenkerkelijken) en naar de mensen die nu de kerk vormen. Luisteren naar hun ervarin-gen, meningen én gevoelens om te ontdekken welke overtuigingen en waarden zij hebben. En om te ho-ren welke ideeën zij hebben voor de gewenste verandering.

Hierbij hoort ook de vraag: waarom is onze gemeente er? Oftewel: wat is de geschiedenis van onze kerk, wat waren onze idealen en hoe kregen en krijgen die gestalte? Wat is onze visie op wat het betekent om Jezus te volgen? En wat helpt en wat belemmert ons om die visie te realiseren?

Na het hier komt het daar: waar willen we naartoe, wie willen wij zijn als gemeente? Beter gezegd: waar leidt God ons heen? De auteurs geven zes manieren om met je team een voorstelling te maken van hoe die toekomst eruitziet: door te luisteren naar de Bijbel, terug te gaan naar de oorspronkelijke visie van je kerk, te ‘dromen’ over hoe je kerk over X jaar zal zijn, te onderzoeken waar behoefte aan is in je buurt/stad, je te laten inspireren door andere kerken en ten slotte door met de hele gemeente te luisteren naar God en naar elkaars verlangens voor de kerk. Deze oefeningen leveren een veelheid aan ideeën op. Vervolgens beschrijft elk teamlid op één A4 hoe de gemeente er over X jaar uitziet en maakt het team daarvan één gezamenlijk concreet en inspirerend verhaal. Na feedback van allerlei gemeenteleden beschrijven ze dan het beeld van daar, waar de gemeente aan gaat werken. Ten slotte wordt dit beeld vertaald in meetbare doelen, zoals ‘een aantal van X jongeren participeert in activiteiten in de gemeente’.

De vierde vraag is: hoe komen we van hier naar daar? In de eerste plaats door het voorbeeld van Jezus te volgen, die focuste op mensen in plaats van op activiteiten, gericht was op eenheid en tegelijk niet bang voor conflict en die zelf voorleefde wat Hij van zijn leerlingen vroeg. In de tweede plaats door gefocust te blijven op de toekomst en daar gedisciplineerd aan te blijven werken en niet op te geven bij tegenslag. Die tegenslag zal er altijd zijn. Elke verandering roept im-mers weerstand op, daarom is het verstandig te beginnen met kleine dingen die wel impact hebben. Pas als mensen meemaken hoe mooi het is als er meer jongeren en (bijvoorbeeld) vluchtelingen komen, zijn ze bereid ook veranderingen in de kerkdienst te accepteren.

Gedurende het hele proces blijft het essentieel goed te luisteren naar de gemeenteleden om in te schatten welke veranderingen mogelijk zijn en welke (nog) niet en voortdurend te blijven leren van de opgedane ervaringen.

Future Focused Church biedt een belangrijke visie en veel concrete stappen en waardevolle tips voor het werken aan gemeentevernieuwing. De auteurs vertellen veel verhalen uit hun praktijk en geven steeds een Bijbelse onderbouwing. De toon is soms wel wat ‘groots en optimistisch’, kenmerkend voor de Amerikaanse cultuur. Eind januari verschijnt het Praktijkboek Samen jong dat eveneens gaat over het proces naar een toekomstbestendige kerk waarin álle generaties meedoen. Een aantal van de inzichten uit Future Focused Church is daarin verwerkt.