Joodse voorganger zet zich in voor verzoening tussen Joden en Palestijnen

Evan Thomas groeide als Joods jongetje op in Nieuw-Zeeland. Daar leerde hij Christus kennen als zijn verlosser. Begin jaren tachtig emigreerde Evan naar Israël. Nu is hij voorganger van een messiasbelijdende gemeente in Netanya, iets boven Tel Aviv. Thomas is bestuurslid van de Musalahabeweging, die zich inzet voor verzoening tussen Joden en Palestijnen. Thomas: ‘Op dit moment is Musalaha niet zo populair.’

De gemeente van Thomas – één van de circa 120 messiasbelijdende gemeenten in Israël – telt 250 leden. De meesten zijn Joods, 20 procent is van Arabische komaf. Dit laatste is bijzonder voor een messiasbelijdende gemeente en heeft te maken met de doelstelling om er te zijn ‘voor alle culturen’. Dat past bij Evan Thomas als medeoprichter en bestuurslid van Musalaha. Over de eerste jaren van die beweging is Thomas nog altijd enthousiast: ‘Indrukwekkend. De ontmoetingen in de woestijn veranderen de harten van mensen; die worden teruggezet op waar ze op gericht moeten zijn: het kruis van Christus.’

Is dat indrukwekkende gebleven?
Thomas: ‘Op dit moment is Musalaha niet zo populair. Daar zijn verschillende oorzaken voor. De eerste is dat het conflict steeds ernstiger is geworden. Dat heeft impact op mensen: ze zien de gevolgen in hun eigen leven. Aan de Israëlische kant heeft iedereen wel een familielid in het leger, of is iemand in hun omgeving omgekomen. Palestijnse christenen voelen de druk van Israël, het gaat economisch slecht en ze voelen de druk van de dominante moslimcultuur. Dus zie je radicalisering: ook onze jongeren “vechten” op de sociale media.’

Pastor Evan Thomas.

Welke andere oorzaken zijn er?
‘De internationale christelijke gemeenschap is meer deel van het probleem geworden dan goed is. Je bent of krachtig voor Israël of net zo krachtig voor het Palestijnse volk. Een tussenweg is er bijna niet meer. Een derde oorzaak is dat we niet zo goed zijn in wat ik ‘de ethiek van het koninkrijk’ noem. Vaak zijn we rond Israël bezig met Bijbeluitleg en eschatologie. Terwijl de ethiek van Gods koninkrijk – met die krachtige notie: heb je vijand lief! – ondersneeuwde.’

Als je dit vertelt, denk ik: is er dan toekomst voor Musalaha?
‘O zeker, Musalaha heeft invloed. We zien prachtige resultaten van werk onder jongvolwassenen. Die zeggen, aan beide kanten: “Stop, dit willen we niet meer.” En naast het werk binnen de eigen gemeenschappen spreken we ook seculiere mensen aan.’

En dan is de boodschap…
‘Erken de waarheid van de hele Bijbel. Deel het geloof in Christus die verzoening brengt, die zelfs mij en jou vergeven heeft. De boodschap voor een bredere doelgroep is: doorbreek het nog steeds aanwezige gevoel van slachtoffer zijn, doorbreek de cyclus dat jij je, als individu en als volk, slachtoffer voelt.’

Over slachtoffer gesproken: binnenkort is de herdenking ‘70 jaar na de Holocaust’. Wat doet dit met de Jood Evan Thomas?
(Hij valt stil. Zegt dan:) ‘In een deel van mijzelf voel ik diepe droefheid. Dat zoiets kon gebeuren. Ik ben deel van het volk dat dit meemaakte. Dus is het goed, zo’n herdenking. Tegelijk: ik heb Christus leren kennen. Daardoor weet ik: door mijzelf aan God over te geven, kan ik mijzelf ertoe zetten om boven het verleden uit te komen. Om mij niet langer slachtoffer te voelen of lid van een volk dat zich slachtoffer voelt. Dat gevoel is zomaar een barrière om God echt lief te hebben en de Joodse of Palestijnse naaste als jezelf. God roept ons op om boven het lijden uit te komen. Ik hoop dat de herdenking ons ook dáártoe aanzet.’

Musalaha: verzoening
Eind jaren tachtig van de vorige eeuw, toen de eerste Palestijnse intifada in de lucht hing, staken twee christenen, een Palestijn en een messiasbelijdende Jood, de koppen bij elkaar. Ze vonden dat er iets moest gebeuren tegen de groeiende haat tussen Joden en Palestijnen. Zij richtten de beweging Musalaha op; dit Arabische woord betekent ‘verzoening’.

In jaren erna zette Musalaha allerlei activiteiten op. Een belangrijke is de ontmoeting in de woestijn tussen Joden en Palestijnen. De eerste dagen van zo’n ontmoeting zitten boordevol boosheid, haat en onbegrip. Maar daarna ontstaat begrip en gaan mensen elkaar herkennen als broers en zussen in Christus. Op dit moment is het Musalaha-aanbod breder, met ook projecten voor jongvolwassenen en vrouwen.

‘Jullie zijn christenen, wij niet. Willen jullie ons wel helpen?’

Salim Munayer zette Musalaha op, samen met Evan Thomas. Munayer is theoloog, decaan op een theologische faculteit en al jaren directeur van Musalaha. Hij schreef daar boeken over, is het gezicht van de beweging en zit dicht op de praktijk van het dagelijkse werk.

Werken aan verzoening, hoe doe je dat?
Munayer: ‘Dat is momenteel niet makkelijk. Maar soms gebeurt iets gewoon. Neem deze vraag, kortgeleden, van enkele Joodse vrouwen, hoog opgeleid, deels orthodox, deels seculier: “We zijn erg bezorgd over de politieke situatie. We voelen dat we iets moeten doen en willen Palestijnse vrouwen helpen. Wij kennen hen niet, jullie wel. Kunnen jullie ons in contact brengen?” En anderen vroegen: “Jullie zijn christenen, wij niet. Willen jullie ons wel helpen?”’

Hoe helpt Musalaha hen?
‘Met een stappenplan. De eerste, belangrijkste stap is: leer jezelf dat mensen van de andere kant geen monsters zijn, maar mensen. Denk niet: zij willen ons vernietigen. Stop daarmee, dat is de taal van de Holocaust. Daarna volgen andere stappen. De laatste is: probeer met anderen in contact te komen, met hen te praten. En besef dat jij hiervoor kiest. Net als de Samaritaan in de Bijbel; die koos ervoor te kijken, neer te buigen en te helpen.’

Leestips
Meer lezen over Musalaha: www.musalaha.org. Zie ook www.throughmyenemyseyes.info, over het gelijknamige boek van Salim Munayer.

Luistertip
Op 2 en 9 mei besteedt EO Metterdaad in een radio-uitzending (Radio 5, 21.00 uur) aandacht aan Musalaha.