Mooi zoals je bent

Donker ben ik, en mooi
(Hooglied 1:5)

Twee jaar geleden was ik met World Servants op het Zambiaanse platteland. Een aangrijpend moment beleefde ik tijdens het tienerprogramma, dat ik met twee vrouwen uit onze groep invulling gaf. We spraken over thema’s als zelfbeeld, vriendschap en partnerkeuze. Ik vroeg de jongeren hun ideale partner te schetsen. Bovenaan het verlanglijstje van de jongens stond: blank. De meisjes droomden van een bruine of blanke man. Wat was er mis met hun eigen kleur?

(beeld David Sluka/Pixabay.com)

Hoe blanker, hoe mooier, zo bleek uit het gesprek dat volgde. Hetzelfde schoonheidsideaal wordt weerspiegeld op de enorme bilboards voor cosmetica, scholen en kleding die in Lusaka staan opgesteld. De Afrikanen die daarop als rolmodel figureren zijn nooit zwart, maar bruin, lichtbruin zelfs. Hetzelfde schoonheidsideaal huldigen overigens veel Aziatische vrouwen, die kapitalen neertellen voor obscure crèmes die de huid blanker maken.

Dit schoonheidsideaal is misschien wel van alle tijden. Het plattelandsmeisje dat in Hooglied 1 aan het woord komt, zegt tegen haar seksegenoten uit de grote stad: ‘Kijk niet op mij neer omdat ik donker ben, omdat de zon mij heeft gebrand.’ Ook toen al hingen woon- en werksituatie, sociale status en schoonheidsideaal blijkbaar nauw samen.

Toen die zwarte tieners vertelden dat hun toekomstige partner het liefst blank of bruin moest zijn, moest ik denken aan een uitspraak van een zwarte theoloog, die me jaren geleden diep raakte: ‘Het ergste wat de blanken ons hebben aangedaan, is dat ze ons onze eigen huidskleur hebben leren haten.’ Misschien is het Zambiaanse schoonheidsideaal niet linea recta te herleiden tot de koloniale tijd, maar helemaal los zal het er niet van staan. Blank is de norm. Schrijnend.

Dialect

Daar zit je dan met een groep Zambiaanse plattelandstieners die het liefst een lichtere huidskleur zouden hebben. Op zulke momenten kan ik niet anders dan ongelooflijk blij zijn met wat de Bijbel over God en zijn verkiezend handelen openbaart. De HEER verkiest niet iemand uit een grootmacht, maar een zwervende Arameeër (Deuteronomium 26:5), de jongste zoon uit een familie die niets in te brengen heeft (Rechters 6:15), een messias die iedere schoonheid mist (Jesaja 53:2).

En Jezus verkiest zijn meest op de voorgrond tredende volgelingen niet uit de hoofdstedelijke elite, maar uit het laag aangeschreven Galilea (Johannes 7:52; 1:46). Het zijn boven het water bruinverbrande vissers, die direct herkenbaar zijn aan hun dialect (Matteüs 26:73). Het zijn zelfs analfabeten (Handelingen 4:13). Dit alles heeft een diepe bedoeling. Paulus zegt het zo: ‘Wat in de ogen van de wereld onbeduidend is en wordt veracht, wat niets is, heeft God uitgekozen om wat wél iets is teniet te doen’ (1 Korintiërs 1:26-28).

Gods verkiezend handelen relativeert onze menselijke statussymbolen tot op het bot. Het klaagt ze aan, stelt ze aan de kaak. En doet in één adem recht aan allen die in onze wereld geringschat worden.

Black and beautiful

Dus zei ik: ‘Jongens en meisjes, we zijn allemaal gemaakt door dezelfde God. En God heeft iedereen gemaakt zoals Hij wil. Hij trekt Zich totaal niets aan van wat mensen status verschaft. Zoals je bent, mag je jezelf aanvaarden, behalve je zonden. Ook je huidskleur is je van God gegeven en zoals je bent, ben je mooi.’ Ik drukte één van de jongens tegen me aan en zei: ‘We are brothers.’ En tegen de tienermeiden zei ik: ‘You are so beautiful!’ Waarop zij, als uit één mond zeiden: ‘Thank you.’

Dank U God, voor hoe U kijkt en kiest. Mogen we in het licht van uw verkiezend handelen naar onszelf en naar anderen kijken. En mogen die Zambiaanse tieners het dat meisje uit Hooglied 1 van harte na gaan zeggen: ‘I am black, and beautiful.’

Vraag
Er is momenteel sprake van een ingrijpende verschuiving van het werk van Gods Geest in deze wereld: de rijke landen tellen steeds minder kerken en christenen, de derdewereldlanden steeds meer. Kan hier een verband liggen met Gods verkiezend handelen?