Afscheid van een God die niets om je geeft

Berts oma overlijdt als hij 8 is. Andere verlieservaringen volgen. Steeds meer staat Berts eigen werkelijkheid van verdriet, pijn en dood haaks op het verhaal van God die zorgt, liefheeft, en geneest. Hij kan wel zonder zo’n God en verlaat de kerk.

Hij kreeg al jong vragen over een God die maar wat doet. En dacht: als God niet om mij geeft, geef ik niets om God. (beeld amazingmikael/iStock)

Toen Berts oma kanker kreeg, baden zijn vader en moeder aan tafel voor haar genezing en voor ‘moed en kracht naar kruis’. Toen ze was gestorven, zeiden ze: ‘Oma is nu bij God en heeft geen pijn meer.’ Maar Bert wilde zijn oma hier, op aarde. Zo kreeg hij al jong vragen over een God die zou luisteren naar je gebed, maar dat in werkelijkheid niet blijkt te doen.

Mensen als Bert zien God als een vader zonder liefde. Ze ervaren dat God er niet is wanneer ze hem het meest nodig hebben. Ze ontdekken dat God soms niet doet wat Hij wel kán doen. God doet maar wat. Berts relatie met God zou je als volgt kunnen omschrijven: als God niet om mij geeft, geef ik niets om God. En net als de verloren zoon pakt Bert z’n boeltje op, verlaat zijn geestelijke vader en vertrekt naar een ander land.

Begrip

Hoe zou je nu in gesprek kunnen gaan met Bert? In het eerste artikel gaf ik vier tips. De eerste twee zijn ook belangrijk voor het gesprek met mensen als Bert:

1. begrip voelen: bedenk dat het godsbeeld en de gevoelens van Bert herkenbaar zijn. Lees Psalm 13 maar eens. De eerste helft gaat helemaal over God die niets om een mens geeft. Pas in de tweede helft verwoordt de dichter gelovig vertrouwen. Bij mensen als Bert is dat vertrouwen gebroken of er nooit geweest.

2. begrip tonen: blijf luisteren en meeleven en ga niet in discussie over zijn ervaringen.

Tip 3: bidden

De Bijbel staat vol met deze problematiek: God en het lijden, God en het kwaad, God en de zondeval. Jij hebt waarschijnlijk ook met God geworsteld toen je met levensvragen te maken kreeg of werd geconfronteerd met ziekte en dood. Zelf had ik een vriend met slokdarmkanker. Hij kwijnde langzaam weg. God had hem beter kunnen maken, maar Hij deed het niet. Je kunt de ervaringen van Bert dus niet ontkennen of afdoen met de opmerking dat zijn godsbeeld niet klopt.

Voor mensen als Bert geeft de eerste witregel in Psalm 13 het einde van de psalm aan. En alleen God kan dat slot veranderen in een overgang naar ‘Ik vertrouw op uw liefde’. Alleen God kan mensen dat vertrouwen in Hem geven, waardoor ze voorbij hun eigen ervaringen met pijn en ziekte kunnen kijken.

De verloren zoon zag zijn vader en alles waar hij voor stond niet zitten. Tot hij alles kwijt was. ‘Toen kwam hij tot zichzelf en dacht…’ (Lucas 15:17). Wij mensen kunnen alleen maar constateren dat we veel kwijt kunnen raken en midden in de ellende kunnen zitten. Dat kan zonder God, maar je kunt daarin ook met Hem leven. Je hoopt op dat aha-moment, die Gods-erlebnis. Want Hij is erbij, in lief en in leed, ook op momenten dat je het zelf niet begrijpt. Bid dat mensen die God vaarwel zeiden weer door Hem gevonden worden. Bid dat mensen God weer vinden en Hem vertrouwen, ondanks alles.

Dit is het derde en laatste artikel in een serie over praten met kerkverlaters. Dat gesprek is belangrijk, niet primair om hen te overtuigen of bekeren, maar omdat je hen belangrijk vindt en omdat God veel geeft om zijn afgedwaalde verbondskinderen. Er zijn drie afleveringen:

1. Karel: God is een politieagent (nummer 17);
2. Machteld: voor God is niets goed genoeg is (nummer 18);
3. Bert: God geeft niets om mij.