Huisarts onderzoekt feiten rond gebedsgenezing

Huisarts Dick Kruijthoff in Bleskensgraaf maakte van dichtbij een wonderlijke genezing van een patiënt mee. Zij leed jarenlang aan ernstige posttraumatische dystrofie tot ze, op één moment, genas door gebed. Deze gebeurtenis stimuleerde Kruijthoff tot verder onderzoek naar gebedsgenezing. Wat is hier echt in en wat niet? Wat zijn de feiten?

Je bent bezig met een medische toetsing van genezing op gebed. Waarom?
‘Ik zie mijn onderzoek als een zoektocht naar eerlijkheid. Omdat het, zeker als het gaat om gebedsgenezing, belangrijk is dat je uitgaat van feiten. Dit kan bij gebedsgenezing vertroebeld worden door je eigen visie op gebedsgenezing. Stel dat je vindt dat wonderen alleen plaatsvonden toen Jezus op aarde was. Dan ben je snel klaar met hedendaagse wonderen. Het uitgangspunt kan ook zijn: iedereen kan ook nu genezen worden als er voldoende gebeden wordt. Dan kun je van een koude kermis thuiskomen als iemand niet geneest.’

Dus zijn feiten nodig?
‘Ja. Er is een al ouder boek van een Engelse arts, die genezingen tijdens en na gebed documenteerde. Hij stelde: “Je kunt als theoloog uit de Bijbel een visie op genezing ontwikkelen. Ongetwijfeld doe je dat integer. Toch kun je daardoor buiten de werkelijkheid van God belanden.” Je hebt dus ook de geneeskunde nodig en feiten die goed gedocumenteerd zijn.’

Maar hoe kom je er als huisarts op om hier wetenschappelijk mee aan de slag te gaan?
‘Ik liep al veel langer rond met vragen over gebedsgenezing. Toen kreeg ik van dichtbij te maken met de genezing van Janneke Vlot (zie kader, red.). Toen dacht ik: dit is wel heel bijzonder. Daarna heb ik contact gezocht met theoloog Kees van der Kooij, hoogleraar in Amsterdam. Hij stimuleerde me om dit als medicus verder te gaan onderzoeken.’

En dan gaat zo’n balletje rollen?
‘Ik ben nu ruim anderhalf jaar bezig. Ik word begeleid door Van der Kooij, door professor Gerrit Glas, filosoof en psychiater, en door professor Tineke Abma, die adviseert over de methode van het onderzoek. Een belangrijk advies is bijvoorbeeld geweest om vanuit meer invalshoeken te kijken en, aanvullend op de medische kant, door een diepte-interview goed naar het eigen verhaal van patiënten te luisteren.’

‘Toen dacht ik: dit is wel heel bijzonder’

Hoe ziet zo’n onderzoek eruit?
‘Het begint met het opzetten van een goede onderzoeksmethodiek. Daarin moet bijvoorbeeld duidelijk worden dat de gebruikte methode leidt tot inzichtelijke, onomstreden conclusies. Deze fase is vrijwel afgerond. Hierna volgt een literatuuronderzoek: wat is er al bekend? Wat hebben andere artsen hierover geschreven en zijn er in het buitenland vergelijkbare onderzoeken? Het derde onderdeel is het onderzoek zelf.’

Hoe werkt dat?
‘We zoeken mensen die een bijzondere genezingservaring hebben meegemaakt tijdens of na gebed, waar volgens hen geen duidelijke medische verklaring voor is. Als iemand zich aanmeldt, leg ik een medisch dossier aan. Het kan zijn dat een casus afvalt, bijvoorbeeld als er tegelijk met het gebed een medische behandeling is die het herstel kan verklaren. Als de casus blijft staan, dan breng ik die verder in kaart, onder meer aan de hand van de medische situatie voor en na het gebed. Essentiële vraag is: wat is er medisch gezien veranderd op dat ene moment van het gebed om genezing? Er is trouwens niet altijd sprake van één moment, soms gaat het om meerdere momenten of een periode van gebed. Als er voldoende medische gegevens zijn, leg ik de casus voor aan een groep medische specialisten, die enkele keren per jaar samenkomt.’

En dan?
‘Als de specialisten een genezing bijzonder vinden, volgt het diepte-interview. Wat is er gebeurd met iemand, hoe was die ervaring en hoe ging het verder? Deze gegevens worden daarna besproken binnen dezelfde groep en in verband gebracht met de medische gegevens. Uiteindelijk kan besloten worden dat sprake is van een onverklaarde of opmerkelijke genezing. Bij onverklaard betreft het een kwaal waarvoor op basis van de huidige wetenschappelijke inzichten geen enkele kans op genezing bestaat. Bij opmerkelijk is er wel kans op genezing, maar is sprake van een bijzonder en opmerkelijk verband met het gebed, gelet op de situatie voor en na het gebed. In beide gevallen kun je als wetenschapper niet zeggen: dit is het werk van God. Dat blijft een geloofsuitspraak. Je kunt wel zeggen: ja, op het moment van het gebed is er medisch gezien een omslag geweest.’

In een tweegesprek over gebedsgenezing merkte VU-hoogleraar Stefan Paas op: ‘Genezing is hoge uitzondering. Als een arts uitbehandeld is, is de heilige Geest misschien ook wel uitbehandeld.’ Wat is jouw reactie?
‘Allereerst, dit zeg ik als huisarts: in bijna alle gevallen – en ik bedoel ruim 99 procent – waarin we als medici zijn uitbehandeld, blijven mensen ziek of overlijden zij. In dit onderzoek gaat het mij om de uitzonderingen, als mensen onverwacht toch genezen en zij hier de hand van God in zien. Juist omdat hierover onder christenen zo veel discussie is, vind ik het belangrijk om te weten wat er gebeurt en wat de medische feiten zijn. Zodat je zaken inzichtelijk maakt en je tot “onomstreden” conclusies kunt komen. Op deze manier werkt de Rooms-Katholieke Kerk al eeuwen in Lourdes: elke geclaimde genezing wordt zorgvuldig gedocumenteerd en door een college beoordeeld.

Ten slotte: als christen sta ik ervoor open dat God mensen geneest, zeker. Alleen: hoe vraag je daarom? Zelf vind ik de formulering bij ziekenzalving mooi. Er wordt gebeden om genezing, terwijl er ook gezegd wordt: uw wil geschiede. Dan mag je weten dat God er altijd is, ook als geen genezing volgt.’

‘Ongelooflijk’
In 2007 is Janneke Vlot, inwoner van Bleskensgraaf, al zeventien jaar ziek. Ze lijdt aan posttraumatische dystrofie en heeft veel pijn. Begin 2007 bezoekt ze een genezingsdienst van evangelist Jan Zijlstra. Na gebed door Zijlstra stapt Janneke uit haar rolstoel en ze loopt. Het Erasmus Medisch Centrum dat haar behandelde, bevestigt de genezing: ‘We hebben hier geen medische verklaring voor. Het is ongelooflijk.’ De ziekte is niet teruggekomen. Aan haar schuur hangt een bord: ‘Omdat Jezus leeft, ben ik niet bang voor morgen.’

Oproep
Dick Kruijthoff heeft voor zijn onderzoek diverse casussen beschikbaar. Enkele zijn al beoordeeld en gereed voor het afnemen van een diepte-interview met de patiënt. Er is behoefte aan meer casussen. Daarom de oproep aan lezers van OnderWeg: hebt u zelf genezing op gebed meegemaakt of kent u iemand voor wie dit geldt? Neem contact op met dokter Kruijthoff via redactie@onderwegonline.nl.