Bid om het leven dat God alleen kan geven

Velen vragen zich af hoe je kinderen en jongeren op een goede manier iets kunt leren. ‘Mijn jongeren zijn zo passief, het interesseert ze echt niet wat we doen.’ Hoe kun je als gemeente komen tot aansprekend jeugdwerk? Door echte relaties aan te gaan.

Er is veel onzekerheid in de kerken over het jeugdwerk, zeker naarmate jongeren ouder worden. Het blijkt vaak lastig om activiteiten op te zetten. Daarbij klinkt meer dan eens de klacht dat kerkleden te weinig compassie hebben met de jeugd en dat ouders en gemeente niet betrokken zijn. Dat kan soms inderdaad het geval zijn, maar toch valt er meer over te zeggen. Het gebeurt ook dat het niet lukt óndanks een echt verlangen, ondanks de juiste visie, doelen en planning. Moeten we wel op deze manier kijken naar onze activiteiten? Dan kan het belangrijkste in het jeugdwerk zomaar onderbelicht blijven: het aangaan van betekenisgevende relaties. Juist deze relaties zijn essentieel voor het (zich ontwikkelende) geloofsleven.

Identiteit

Vanuit de gezamenlijke overtuiging dat betekenisgevende relaties essentieel zijn, hebben we als adviseurs van het NGK Jeugdwerk, het CGJO (CGK) en het Praktijkcentrum (GKv) de handen ineengeslagen, met als doel om juist hier aandacht aan te geven.

Wat ik in de praktijk vaak tegenkom, is dat jongeren tussen hun twaalfde en achttiende levensjaar in de kerk veel kennis tot zich moeten nemen. Kennis van de Bijbel, van de traditie van de kerk, en van de manier waarop de eigen gemeente is vormgegeven. De hoop is dat dit hen zal overtuigen van de waarde en de waarheid van het christelijk geloof, zodat we hen als volwaardige gelovigen kunnen opnemen in de gemeente.

De behoefte van tieners is niet groeien in inzicht

Allerlei methodes worden gebruikt om deze kennisoverdracht vorm te geven. Veel jeugdleiders kunnen daar echter niet mee uit de voeten en veel jongeren spreekt het niet aan. Groeien in inzicht is niet de eerste behoefte van tieners. Hun focus ligt op hun identiteit, die in deze fase van hun leven zwaar onder druk staat. Als we vanuit een relatie ingaan op de levensvragen en thema’s waar jongeren mee zitten, zal dat ertoe leiden dat jongeren wel iets leren en actiever meedoen.

Spiegel

Vaak krijg ik vragen over methodes en hulpmiddelen om jongeren te activeren. Als er een nieuwe methode is die lijkt te werken, dan wordt er gretig gebruik van gemaakt. Het gaat er echter om dat we jongeren zien in hun eigen leven en zoeken naar hoe het evangelie in dat leven kan weerklinken. Wat jongeren activeert en stimuleert is een vertrouwde groep leeftijdsgenoten met een jeugdleider, waarbij de onderlinge relaties tussen de jongeren en die met de jeugdleider(s) zo stabiel mogelijk zijn. In zo’n context kunnen de identiteitsvorming en talentontwikkeling optimaal tot hun recht komen.

Daarvoor is het ook nodig dat jeugdleiders gestimuleerd en gemotiveerd worden om hun eigen relatie met God te verdiepen. Dat ze weten waar hun leven raakt aan het verhaal van God. Dat ze leren de levens van jongeren te herkennen in de Bijbelverhalen. En dat ze ontdekken dat die Bijbelverhalen als een spiegel kunnen functioneren voor hun eigen leven en voor het leven van de jongeren.

Naar boven

Regelmatig ontmoet ik jeugdleiders die ervaren dat ze er alleen voor staan. Dat kan niet! Iedereen in de gemeente heeft hierin een taak. Jeugdleiders helpen jongeren namens de gemeente. De gemeente moet dus bij de jeugdleiders betrokken zijn, hen bemoedigen en toerusten. Voor jongeren is de jeugdgroep vaak nog de enige plek waar ze iets van de gemeenschap der heiligen ervaren. Wees dus zuinig op de jeugdleiders. Geef hun waardering en bid voor hen.

Ik was onlangs in een dienst waarin jeugdleiders werden ingezegend. De preek ging over Elia bij de weduwe in Sarefat. Zij zorgt voor Elia, maar haar zoon wordt ziek en ten slotte wijkt al het leven uit hem. Nadat de vrouw haar pijn heeft uitgesproken, neemt Elia de jongen van haar schoot en draagt hem naar boven (1 Koningen 17:19b). Een prachtig beeld van wat het jeugdwerk ten diepste is.

De jeugdgroep is vaak de enige plek waar ze
iets van de gemeenschap der heiligen ervaren

Nee, Elia vervangt die moeder niet, hij zou het ook helemaal niet kunnen of willen. Maar toch, er is een moment dat hij het kind tijdelijk van zijn ouder overneemt.

En nee, je kunt de jongen niet zomaar vergelijken met de jongeren vandaag. Maar toch, is het leven niet ten diepste dat jongeren ontdekken dat ze in verbondenheid met God mogen leven? En dat waar niet in verbondenheid met God geleefd wordt, vroeg of laat het leven wijkt?

Ouders mogen een beroep doen op jeugdleiders. Jeugdleiders mogen de levens van jongeren figuurlijk gezien naar boven dragen. Hun levens nadrukkelijk in verbinding brengen met God. Natuurlijk, ze mogen hun van alles vertellen over God en oprecht aandacht hebben voor hun levens. Maar cruciaal is dat ze de jongeren zien, intens bewogen met hen zijn, en niets liever willen dan dat God zelf hen aanraakt. Het allerbelangrijkste wat wij kunnen doen is – net als Elia – bidden om het leven dat alleen God kan geven.

Agenda

Najaar 2018: To get there young, trainingstour over het jeugdwerk voor de 3G-kerken. 04/10 Leeuwarden, 11/10 Zwolle, 15/11 Hengelo, 22/11 Dordrecht. Meer info: www.praktijkcentrum.org/3g-trainingstour.

4 oktober: Studiebijeenkomst van de PKN over ‘Jongeren en de preek’. Zie verder www.protestantsekerk.nl/actueel/evenementen/studiebijeenkomst-jongeren-en-de-preek.

8 november: Re-search & Re-act, een studiedag waarop recente onderzoeken op jeugdwerkgebied gepresenteerd en besproken worden. Zie www.missienederland.nl/re-search-re-act.

28-31 december: HGJB Kerstconferentie 2018. Meer info: www.kerstconferentie.com.

Media/tips

• Denk als jeugdwerkers/ambtsdragers samen na over de volgende vragen:
  • Waarin laten wij zien dat we het belangrijk vinden wat jongeren bezighoudt, hoe zij zich voelen?
  • Zijn in onze gemeente relaties (met jongeren) belangrijker dan activiteiten? Waaruit blijkt dat?
• Denk na als gemeente hoe je de jeugdwerkers bemoedigt en toerust. Wees zuinig op je jeugdwerkers. Als organisaties helpen wij daar graag bij. Neem vrijblijvend contact met ons op.

Met bijdragen van Paul Smit, Martine Versteeg (jeugdwerkadviseurs bij het NGK Jeugdwerk), Kasper van Helden en Jenne Minnema (jeugdwerkadviseurs bij het CGJO).