Laat het zwaard van het oordeel thuis

Hoe kom je in de kerk tot een goed gesprek? Er valt veel te leren van de recente Week van de Dialoog. Laat je oordelen thuis en probeer door de ogen van de ander te kijken.

Jaarlijks wordt in november de Week van de Dialoog georganiseerd. Een prachtig initiatief, waarbij in bijna honderd steden dialoogtafels gecreëerd worden. Aan deze tafels gaan mensen in een zo divers mogelijke samenstelling met elkaar in gesprek over een bepaald onderwerp. Ze mogen hun eigen kijk op het onderwerp ventileren, maar ze worden ook gevraagd om te luisteren naar de mening van anderen. Zo ontstaan nieuwe verbindingen tussen mensen en worden nieuwe inzichten opgedaan.

Iets van het idee achter deze dialoogtafels zie je terug in de gemeente- of wijkavonden van kerken. Ik hoor mooie verhalen uit gemeenten over gespreksavonden waarop mensen de tijd hebben genomen om naar elkaar te luisteren rondom onderwerpen als krimp of veiligheid in de gemeente. Op sommige avonden heb ik mensen horen zeggen: ‘Nu begrijp ik beter waarom we er zo anders in staan.’ De verbinding die sommigen missen in de gemeente, wordt op zo’n avond zichtbaar en voelbaar gemaakt. Een gemeente lijkt soms misschien een groep individuen, maar op zo’n avond blijkt er meer verbondenheid te zijn dan je denkt.

Echt luisteren kost ontzettend veel tijd en energie

De rijkdom van geslaagde gemeenteavonden zit ‘m erin dat een setting wordt gecreëerd waarin gemeenteleden vrij hun zorgen, nieuwe ideeën of afwijkende meningen kunnen uiten. Het zwaard van het oordeel is thuisgelaten en er wordt een podium geboden voor ieders idee of mening. Een soort neutrale zone, waar geen goed of fout is, maar waar mensen een persoonlijk verhaal kunnen delen.

Mijn pleidooi is dat de kerk een cultuur ademt van deze ontvankelijkheid en dit oordeelvrije benaderen van elkaar. Ik wens dat we leren om naar elkaar te luisteren, door de ogen van de ander te kijken en ons eigen beeld bij te stellen.

Maat

Er is een tijd geweest dat de mores binnen de verschillende kerken redelijk duidelijk waren. We wisten waar we elkaar op konden aanspreken. De afgelopen jaren is dat in rap tempo veranderd. Of het nu gaat om vrouwen in het ambt, kerkgang of (over)dopen: vanuit een relatie met dezelfde Heer zijn we hier diverser naar gaan kijken. Voordat we het weten, nemen we de ander de maat in onze gesprekken, omdat onze persoonlijke kijk al snel als de juiste wordt gezien. Om uit die sfeer van oordelen te komen en juist van en met elkaar te leren, beschrijf ik hier vijf aandachtspunten voor het gesprek met elkaar.

1. Luisteren
Een goed gesprek staat of valt met luisteren. En echt luisteren kost ontzettend veel tijd en energie. In een gesprek buitelen allerlei gedachten, gevoelens en ideeën over elkaar heen. In plaats van de ander mijn reacties terug te geven, is het bij luisteren de kunst (en de keuze) om meer door het perspectief van die ander te kijken. We zijn allemaal mensen met een uniek referentiekader, van waaruit we de wereld waarnemen. Het zou naïef zijn om te zeggen dat we exact weten wat een ander bedoelt of doormaakt. Door naar de ander te luisteren, krijgen we het verhaal van de ander steeds meer op ons netvlies.

2. Nieuwsgierig zijn
Nieuwsgierigheid is een belangrijke vaardigheid voor een goed gesprek. Stel de ander vragen naar het hoe en het waarom. In plaats van aan te nemen dat je wel ongeveer op de golflengte van de ander zit, stimuleert nieuwsgierigheid je om meer en meer door de ogen van de ander te kijken. Als de ander bereid is om je te laten meekijken door zijn ogen, krijg je iets kostbaars, namelijk een nieuw perspectief.

3. Stil zijn
In een gesprek is een stilte al snel ongemakkelijk. Toch kan een stilte heel heilzaam zijn, zeker in een persoonlijk gesprek. Een stilte geeft tijd aan de spreker om na te denken over wat hij heeft gezegd en over wat hij wellicht nog meer wil vertellen, terwijl de luisteraar ruimte krijgt om tot zich te laten doordringen wat er gezegd is en om na te denken over welke (open en neutrale) vraag hij kan stellen.

‘Dat ga ik hier niet vertellen’

4. Vanuit jezelf spreken
Een belangrijk punt is dat je vanuit jezelf spreekt en niet vanuit algemeenheden. Praat in de ik-vorm in plaats van het te hebben over ‘men’ en ‘je’. Met een algemene opmerking houd je het gesprek buiten jezelf. Daarnaast kan dat overkomen alsof je een suggestie doet over de ander.

5. Vertrouwelijk met elkaar omgaan
Vertrouwelijkheid is een laatste punt in oordeelvrij communiceren. Regelmatig hoor ik gemeenteleden zeggen: ‘Dat ga ik hier niet vertellen’, of: ‘Als ik daar iets over mezelf moet vertellen, kom ik niet.’ Er kan een cultuur in een gemeente heersen die sommigen als onveilig ervaren, zodat ze niets over zichzelf vertellen en niets over hun eigen leven delen. Dat heeft onder meer te maken met oordelen en met de ervaring dat de dingen die tegen iemand gezegd worden niet alleen bij die persoon blijven.

Als we verlangen naar een cultuur waarin we met elkaar kunnen spreken over de zaken die er werkelijk toe doen, moeten we heel zorgvuldig met elkaar omgaan. Wat iemand in een gesprek aan ons toevertrouwt, moeten we koesteren als iets heel kostbaars. Net zoals we die ander koesteren. Laten we hierin elkaar tot voorbeeld zijn!

Vuistregels voor een goed gesprek

• Luister met aandacht en neem tijd.
• Waardeer en wees nieuwsgierig naar het verhaal van de ander.
• Wees af en toe stil en neem tijd om na te denkenk.
• Zeg ik wanneer je ik bedoelt.
• Spreek vertrouwelijk met de ander.

 

Dit interview komt uit het OnderWeg, een magazine dat zich richt op mensen die God en kerk liefhebben en midden in het leven staan. OnderWeg gratis proberen? Neem een proefabonnement en ontvang 6 nummers gratis.